Giải SGK Lịch sử 7 Bài 10. Đại Cồ Việt thời Đinh và Tiền Lê (968 – 1009)

- Sau khi nhà Ngô sụp đổ, năm 968 Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, lấy tên là Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư (Ninh Bình).

- Năm 979: Đinh Tiên Hoàng và con Đinh Liễn bị sát hại. Nhân cơ hội nhà Đinh suy yếu, nhà Tống đem quân sang xâm lược. Trước tình thế đó, triều thần đồng lòng suy tôn Lê Hoàn lên ngoi vua, lãnh đạo kháng chiến. Dưới sự lãnh đạo của Lê Hoàn, nhân dân Đại Cồ Việt giành được thắng lợi, quân Tống rút về nước.

a/ Sơ đồ tổ chức chính quyền thời Đinh:

b/ Nhận xét:

- Bộ máy nhà nước được tổ chức theo chế độ quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền, vua đứng đầu đất nước, nắm mọi quyền hành.

- Bộ máy nhà nước còn đơn giản, sơ khai.

- Hoàn cảnh lịch sử:

+ Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và con trai là Đinh Liễn bị ám sát. Con Thứ là Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi, triều đình nhà Đinh rối loạn.

+ Nhân cơ hội đó, nhà Tống quyết định tiến đánh Đại Cồ Việt.

+ Trước tình thế đó, triều thần nhà Đinh đồng lòng suy tôn Lê Hoàn lên làm vua.

- Diễn biến chính:

+ Đầu năm 981, Quân Tống do Hầu Nhân Bảo tổng chỉ huy tiến đánh Đại Cồ Việt theo hai đường thủy – bộ: quân bộ tiến vào theo đường Lạng Sơn; quân thủy theo đường sông Bạch Đằng.

+ Lê Hoàn trực tiếp tổ chức, lãnh đạo nhân dân kháng chiến. Nhiều cuộc chiến ác liệt đã diễn ra ở: Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Tây Kết… khiến quân giặc bị tổn thất nặng nề.

Kết quả - ý nghĩa:

+ Cuộc kháng chiến chống Tống kết thúc thắng lợi.

+ Nền độc lập của dân tộc được giữ vững.

- Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê:

+ Lê Hoàn lập nên nhà Tiền Lê, đổi niên hiệu là Thiên Phúc.

+ Triều đình trung ương do vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành. Giúp vua bàn việc nước có thái sư (quan đầu triều) và các đại sư (nhà sư có danh tiếng). Dưới vua là các chức quan văn, quan võ; các con vua được phong vương và trấn giữ các vùng hiểm yếu.

+ Ở địa phương: cả nước được chia thành 10 đạo. Đến năm 1002, vua đổi đạo thành các lộ, phủ, châu rồi đến giáp. Đơn vị cơ sở là xã. Các quan lại địa phương chưa được sắp xếp đầy đủ.

Xã hội phân chia thành 2 bộ phận là: thống trị và bị thống trị.

+ Bộ phận thống trị gồm: vua, quan.

+ Bộ phận bị thống trị, gồm: người dân lao động (nông dân, thợ thủ công, thương nhân) và nô tì. Trong đó: nông dân là lực lượng xã hội đông đảo nhất; nô tì có địa vị thấp kém nhất nhưng số lượng không nhiều, chủ yếu phục vụ trong các gia đình quan lại, quý tộc, cung đình…