Giải SGK KHTN 6 Bài 44. Lực ma sát

- Lực ma sát là lực tiếp xúc.

- Vì lực ma sát xuất hiện ở giữa bề mặt tiếp xúc của một vật với bề mặt của một vật khác.

- Lực ma sát trong Hình 44.2 a và 44.2 b có:

+ Phương: nằm ngang.

+ Chiều: từ phải sang trái.

- Lực ma sát trượt: Khi trượt từ trên cầu trượt xuống đất, giữa lưng ta và mặt cầu trượt có lực ma sát.

- Lực ma sát nghỉ: Đặt một quyển sách nằm im trên mặt bàn nằm nghiêng, lực ma sát giữa quyển sách và mặt sàn là lực ma sát nghỉ.

- Lực ma sát lăn: Khi sơn tường bằng rulô, giữa rulô với mặt tường xuất hiện lực ma sát lăn.

a) - Lực ma sát trượt xuất hiện ở giữa má phanh với vành bánh xe và giữa mặt đường với bánh xe => Lực ma sát có tác dụng cản trở chuyển động của xe đạp.

b) - Lực ma sát nghỉ xuất hiện giữa mặt đất và thùng hàng.

=> Lực ma sát nghỉ cản trở lực đẩy của người.

=> Lực ma sát nghỉ có tác dụng cản trở chuyển động của thùng hàng.

c) - Lực ma sát trượt xuất hiện giữa mặt đất và thùng hàng.

- Lực đẩy của họ đã thẳng được lực ma sát.

=> Lực ma sát trượt có tác dụng cản trở chuyển động.

d) - Xe không chuyển động được vì lực ma sát trượt giữa đất và bánh xe lớn, lực ma sát nghỉ giữa đất và bánh xe quá nhỏ, không đủ để làm thúc đẩy xe chuyển động lên được.

=> Cách khắc phục : Chèn thêm gạch đá, hoặc lót ván vào vùng lầy nhằm tăng lực ma sát nghỉ.

=> Lực ma sát nghỉ có tác dụng thúc đẩy chuyển động.

e) - Lực ma sát có phương nằm ngang, chiều từ phải sang trái và có tác dụng giúp ta không bị ngã về phía trước.

=> Lực ma sát có tác dụng thúc đẩy chuyển động.

- Khía rãnh trên vỏ lốp xe giúp tăng ma sát giữa bánh xe và mặt đường khiến xe chuyển động dễ dàng hơn về phía trước.

- Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì không an toàn lốp xe đã mòn làm giảm lực ma sát giữa lốp xe và mặt đường, xe sẽ bị trơn trượt, gây nguy hiểm khi tham gia giao thông.

Vì khi phanh gấp, lực ma sát trượt giữa lốp xe và đường rất lớn làm cho lốp bị cọ sát mạnh với đường và để lại một vệt đen dài trên đường nhựa.

Biển báo hiệu đường cao tốc.

Biển báo tốc độ tối đa 120km/h, tốc độ tối thiểu 70km/h.

Biển báo tốc độ tối đa khi trời mưa là 100km/h.

- Việc dùng ô tô bánh lốp cao su chạy trên đường nhựa:

+ Có lợi: Vì lực ma sát giữa mặt đường và lốp xe cao su rất lớn, làm xe chuyển động chậm trên đường => giúp xe chuyển động trên đường được an toàn hơn

+ Có hại: Để xe di chuyển được trên đường cần tiêu tốn nhiều năng lượng để thắng lực ma sát giữa lốp xe và mặt đường.

- Việc dùng tàu hỏa bánh sắt chạy trên đường sắt:

+ Có lợi: Vì tàu hỏa có khối lượng rất lớn nên bánh xe tàu hỏa phải được làm bằng kim loại để chịu được sức nặng của tàu hỏa. Ngoài ra, bánh xe bằng kim loại được mài nhẵn, kết hợp với đường ray làm từ kim loại làm giảm lực ma sát khi hai bề mặt đó tiếp xúc nhau.

+ Có hại: trọng tải lớn làm ảnh hưởng tới mặt đường.

- Nếu không có ma sát chúng ta sẽ không đứng được, không đi được, không cầm nắm được bất kì một thứ gì cả, các đồ vật sẽ không liên kết với nhau được,…

- Tại vì:

+ Chúng ta đứng vững được trên mặt đất là do ma sát nghỉ của bàn chân với mặt đất.

+ Chúng ta cầm nắm được các vật là do ma sát giữa bàn tay với các vật đó.

+ Chúng ta đi được trên mặt đất là do lực ma sát nghỉ thúc đẩy chuyển động.

+ Các máy móc hoạt động được là do các bộ phận liên kết với nhau qua ốc vít,…

- Khi ta bước vào đường trơn, ta sẽ bị ngã vì khi đó không lực ma sát để "giữ" lấy chân chúng ta.

Khi xe đang chuyển động, muốn dừng xe lại, người ta dùng phanh để tạo ra ma sát trượt giữa má phanh và vành bánh xe để cản trở chuyển động của xe.

Chọn đáp án A

A – Xuất hiện lực ma sát lăn

B – Xuất hiện lực ma sát trượt

C – Xuất hiện lực đàn hồi

D – Xuất hiên lực ma sát nghỉ

Chọn đáp án C

A – Sai, vì lực ma sát trượt là lực xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt một vật khác.

B – Sai, vì lực ma sát lăn là lực xuất hiện khi một vật lăn trên bề mặt một vật khác.

C – Đúng.

D – Sai vì lực ma sát là lực tiếp xúc.

Chọn đáp án C

A – Cần lực ma sát để phấn dính trên bảng => lực ma sát có ích.

B – Lực ma sát xuất hiện giữa bề mặt tiếp xúc của xích và líp lớn làm chúng bị mòn => có hại.

C – Lực ma sát xuất hiện giữa bề mặt tiếp xúc của thùng hàng và mặt sàn lớn nên người thợ cần tác dụng lực mạnh để làm thùng hàng chuyển động => có hại.

D – Lực ma sát xuất hiện giữa bề mặt tiếp xúc của đế giày dép với mặt đường lớn nên làm cho đế giày dép bị mòn => có hại.

Chọn đáp án A

A – Nhờ có lực ma sát giữa tay và chai nước mà em bé có thể cầm được chai nước.

B – Nhờ có lực ma sát giữa ốc và vít nên chúng mới bám chặt vào nhau.

C – Nhờ có lực ma sát giữa chân người với mặt đất đã giúp con người có thể di chuyển được

D – Do lực ma sát xuất hiện giữa bề mặt tiếp xúc của lốp xe và mặt đường lớn nên sau một thời gian đi lại, lốp xe ôtô bị mòn.

Chọn đáp án D

Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi một vật chịu tác dụng của một lực nhưng vẫn đứng yên trên bề mặt của vật khác. Hay lực ma sát nghỉ giữ cho vật không trượt khi vật bị tác dụng của lực khác.

Chọn đáp án B

- Lực ma sát lăn cản trở chuyển động của vật này lăn trên vật khác.

- Khi vật chuyển động chậm dần, lực ma sát lớn hơn lực đẩy.

- Khi vật chuyển động nhanh dần, lực ma sát nhỏ hơn lực đẩy.

Chọn đáp án C

A – Không làm tăng được ma sát mà hố bùn lầy còn sâu và to hơn

B – Nếu có sức khỏe thì đẩy được ô tô qua chỗ bùn lầy nhưng không làm tăng ma sát

C – Làm tăng được ma sát, lực ma sát xuất hiện giữa lốp xe ô tô và bề mặt đá, sỏi, gạch mình vừa trải thêm.

Chọn đáp án C

- Cách kéo sẽ làm vật trượt trên bề mặt vật khác khi đó xuất hiện lực ma sát trượt.

- Cách lăn vật sẽ làm xuất hiện lực ma sát lăn giữa bề mặt vật và mặt phẳng nghiêng.

Mà độ lớn lực ma sát trượt lớn hơn rất nhiều độ lớn lực ma sát lăn nên cách kéo vật sẽ làm bạn Lan tốn nhiều sức hơn.

Chọn đáp án B

A – Xuất hiện lực ma sát nghỉ.

B – Xuất hiện lực ma sát trượt.

C – Không xuất hiện lực ma sát.

D – Xuất hiện lực ma sát lăn.

Chọn đáp án A