Giải SGK Khoa học tự nhiên 9 Cánh diều Bài 13: Sử dụng năng lượng có đáp án

Phần lớn năng lượng trên Trái Đất đến từ Mặt Trời như năng lượng gió, năng lượng nước, năng lượng sinh khối, ….

Ngoài ra, Trái Đất còn có năng lượng riêng của nó như năng lượng địa nhiệt, ……

a. Năng lượng mặt trời truyền tới Trái Đất được bầu khí quyển hấp thụ là 47%

b. Năng lượng mặt trời truyền tới Trái Đất được thực vật sử dụng trong quá trình quang hợp là 0,02%

c. Năng lượng trên Trái Đất không có nguồn gốc từ Mặt Trời là năng lượng địa nhiệt.

- Các phương tiện giao thông chạy bằng xăng/dầu diesel, khi các phương tiện hoạt động xăng/dầu được đốt cháy để tạo ra năng lượng cần thiết cho xe di chuyển.

- Các nhà máy nhiệt điện hoạt động bằng cách đốt cháy các nhiên liệu hóa thạch (than đá, …) để tạo ra điện năng cho con người phục vụ đời sống, con người.

- Trong quá trình sinh hoạt của người dân sử dụng gas, than, … để phục vụ cho nhu cầu cuộc sống: nấu thức ăn, bếp sưởi, ….

Hậu quả: Quá trình đốt cháy nhiên liệu này tạo ra các khí thải độc hại như CO$_{2}$ (carbon dioxide), CO (carbon monoxide), NO$_{x}$ (oxides of nitrogen), và các hạt bụi.

Các khí thải này khi xâm nhập vào không khí gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu (hiệu ứng nhà kính) và ô nhiễm không khí, đặc biệt là trong các thành phố lớn, có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe, môi trường sống và ảnh hưởng đến chất lượng không khí.

Một số hoạt động trong đời sống hằng ngày mà em có sử dụng năng lượng hoá thạch: nấu ăn bằng bếp gas, di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô (bố mẹ đèo đi học, đi chơi), ….

Một số khí thải độc hại được sinh ra trong quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch:

- CO$_{2}$ (Carbon Dioxide - Khí carbonic)

- CO (Carbon Monoxide - Khí carbon monoxide)

- NOx (Oxides of Nitrogen - Oxít Nitơ)

- SO$_{2}$ (Sulfur Dioxide - Lưu huỳnh dioxit)

- Hạt bụi (Particulate Matter)

Những lí do có thể làm tăng chi phí thăm dò, khai thác và vận chuyển dầu thô từ mỏ Bạch Hổ so với những mỏ nằm trong đất liền:

- Mỗi một lô thăm dò dầu khí của Việt Nam vào khoảng hơn chục ngàn km vuông. Riêng chuyện chạy tàu để thu nổ địa chấn hết một lô cũng mất vài năm trời. Sau đó các chuyên gia minh giải địa chấn vào cuộc, đọc hàng tấn tài liệu, thu thập vào máy tính lựa chọn ra những cấu tạo có khả năng là mỏ dầu. Tiếp đến là các chuyên gia thăm dò sẽ vào cuộc cùng các chuyên gia địa chất lựa chọn để khoan những mũi khoan tìm vỉa. Tính giá trung bình mỗi mũi khoan thăm dò vào khoảng 20 triệu USD. Bởi vậy chỉ cần vài ba mũi khoan “trượt” thì chuyện cả trăm triệu USD sẽ “đổ sông đổ biển” theo đúng nghĩa đen.

- Việc tìm ra mỏ dầu trên biển khơi mênh mông đã khó nhưng còn nan giải hơn nữa khi đã tìm ra mỏ dầu khí rồi nhưng đến giai đoạn tiếp theo là dự đoán trữ lượng thì rất nhiều nhà đầu tư đã bỏ giấc mơ kiếm vàng đen tại Việt Nam khi hầu hết các mỏ dầu khí tại Việt Nam đều “bị” xác định là mỏ có trữ lượng nhỏ, không có khả năng thu lợi cho nhà đầu tư.

- Vận hành khai thác mỏ, lắng đọng muối ở các giếng khai thác đồng thời trên mỏ Thỏ Trắng đang diễn ra phức tạp, ảnh hưởng đáng kể đến khả năng khai thác của các giếng, làm cho lưu lượng các giếng suy giảm rất nhanh. Nguyên nhân ban đầu có thể do sự hòa trộn của các nguồn nước với thành phần khác nhau đến từ các đối tượng khai thác khác nhau (mioxen dưới, oligoxen trên), ở những điều kiện áp suất, nhiệt độ cụ thể, gây nên hiện tượng muối lắng đọng ở phần dưới của cần ống khai thác (muối canxi cacbonat).

Việc khai thác và sử dụng nhiên liệu hoá thạch hiện nay có thể gây ô nhiễm môi trường:

- Khai thác nhiên liệu hóa thạch gây hủy hoại toàn bộ thảm thực vật, xói mòn đất, mất nơi cư trú của nhiều sinh vật; nước thải quặng mỏ trong quá trình khai thác và xử lí nguyên liệu khai thác gây ô nhiễm đất và nước xung quanh; sự cố rò rỉ dầu gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước; rò rỉ khí thiên nhiên trong quá trình khai thác góp phần gây ra hiệu ứng nhà kính.

- Quá trình tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch phát thải lượng lớn khí thải độc hại như cacbon dioxit (CO$_{2}$), sunfua dioxit (SO$_{2}$), … phát thải các kim loại nặng, bụi mịn gây bệnh tim mạch, hô hấp cho con người và góp phần làm nóng lên toàn cầu.

Việc khai thác và sử dụng nhiên liệu hoá thạch hiện nay có thể gây ô nhiễm môi trường:

- Khai thác nhiên liệu hóa thạch gây hủy hoại toàn bộ thảm thực vật, xói mòn đất, mất nơi cư trú của nhiều sinh vật; nước thải quặng mỏ trong quá trình khai thác và xử lí nguyên liệu khai thác gây ô nhiễm đất và nước xung quanh; sự cố rò rỉ dầu gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước; rò rỉ khí thiên nhiên trong quá trình khai thác góp phần gây ra hiệu ứng nhà kính.

- Quá trình tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch phát thải lượng lớn khí thải độc hại như cacbon dioxit (CO$_{2}$), sunfua dioxit (SO$_{2}$), … phát thải các kim loại nặng, bụi mịn gây bệnh tim mạch, hô hấp cho con người và góp phần làm nóng lên toàn cầu.

Tìm hiểu:

- Để khai thác dầu, người ta phải thực hiện nhiều công đoạn như: thăm dò, khoan, hoàn thiện giếng, khai thác và vận chuyển dầu. Mỗi công đoạn đều cần có những thiết bị, công nghệ và phương pháp riêng biệt, cũng như phải đối mặt với những rủi ro và thách thức khác nhau.

- Khai thác mỏ lộ thiên là một hình thức khai thác mỏ mà theo đó cần phải bóc lớp đất đá phủ trên loại khoáng sản cần khai thác. Đa số hình thức khai thác lộ thiên đều dùng các thiết bị máy móc lớn như máy xúc đất, để loại bỏ lớp đất đá bề mặt.

- Khai thác đá hầm lò: Quá trình khai thác bao gồm mở vỉa, chuẩn bị ruộng than, từ đó khấu than và di chuyển chúng lên mặt đất, bên cạnh đó còn nhiều vấn đề phát sinh khác giải quyết đồng thời. Bước chính thực hiện: tách than ra khỏi khối nguyên thể ban đầu, sau đó phá vỡ than theo kích thước mong muốn, xúc bốc vận chuyển than sang khu vực khác, cuối cùng là chống giữ và điều khiển tốt áp lực mỏ. Các bước phụ sẽ trang bị các vật liệu máy móc cần thiết, phục vụ cho quá trình khai thác.

Thảo luận:

- Than mỏ khai thác bằng hình thức lộ thiên thường có giá thấp hơn than khai thác hầm lò.

- Giá dầu thô, khí thiên nhiên và khí mỏ dầu được khai thác ở các mỏ trong đất liền sẽ thấp hơn giá của những nhiên liệu đó được khai thác ở các mỏ ngoài đại dương.