Giải SGK Công nghệ 10 Bài 4. Sử dụng, cải tạo và bảo vệ đất trồng

* Khái niệm đất chua, đất mặn, đất bạc màu là:

- Đất chua: là đất trong dung dịch có nồng độ H+ > nồng độ OH-, nhiều Al3+, Fe3+ tự do.

- Đất mặn: là đất có nồng độ muối hòa tan trên 2,56%.

- Đất bạc màu: là đất trồng có tầng canh tác mỏng, thành phần cơ giới nhẹ, nghèo chất dinh dưỡng, đất chua, vi sinh vật có ích hoạt động kém

* Nguyên nhân làm cho đất bị chua, bị mặn, bị bạc màu là:

- Nguyên nhân đất bị chua:

+ Nước mưa làm rửa trôi các cation kiềm trong đất

+ Cây trồng lấy đi một lượng cation kiếm trong đất mà không hoàn trả.

+ Bón phân hóa học chua sinh lí vào đất

+ Phân giải chất hữu cơ trong điều kiện kị khí.

- Nguyên nhân đất bị mặn:

+ Vùng ven biển có địa hình thấp do thủy triều, vỡ đê hoặc nước biển theo các cửa sông vào bên trong đất liền mang theo muối hòa tan

+ Nước ngầm chứa hàm lượng muối hòa tan thấm lên tầng đất mặt

- Nguyên nhân đất bị bạc màu:

+ Quá trình rửa trôi diễn ra mạnh mẽ

+ Tập quán canh tác lạc hậu khiến đất mất cân đối và nghèo chất dinh dưỡng, bị chua.

* Biện pháp cải tạo đất chua, đất mặn, đất bạc màu:

+ Biện pháp cải tạo đất chua

- Biện pháp vôi

- Biện pháp thủy lợi

- Biện pháp canh tác

+ Biện pháp cải tạo đất mặn

- Biện pháp bón phân

- Biện pháp thủy lợi

- Biện pháp canh tác

- Chế độ làm đất thích hợp

+ Biện pháp cải tạo đất bạc màu

- Biện pháp bón phân

- Biện pháp thủy lợi

- Biện pháp canh tác

* Cơ sở lí luận

- Trồng thuần một giống cây nhiều năm, nhất là trên đất dốc làm dinh dưỡng đất cạn kiệt, rửa trôi, xói mòn, sâu bệnh phát triển, giảm năng suất, chất lượng.

- Trồng xen canh, luân canh để tăng thu nhập, cải tạo đất, chống xói mòn, rửa trôi, giảm sâu bệnh hại.

- Để ổn định nâng cao năng suất, tăng thu nhập, là yêu cầu bắt buộc

* Cơ sở thực tiễn

Trên thế giới mô hình này đạt hiệu quả rất cao

Nguyên nhân chính làm đất bị chua:

+ Nước mưa làm rửa trôi các cation kiềm trong đất

+ Cây trồng lấy đi một lượng cation kiếm trong đất mà không hoàn trả.

+ Bón phân hóa học chua sinh lí vào đất

+ Phân giải chất hữu cơ trong điều kiện kị khí.

Các biện pháp cải tạo đất chua và cơ sở khoa học của các biện pháp đó:

- Biện pháp vôi

+ Mất khả năng gây độc cho cây và cố định lân trong đất

+ Tăng cường hoạt động của vi sinh vật

+ Đất tơi xốp

+ Điều chỉnh PH phù hợp.

- Biện pháp thủy lợi:

+ Vùng ngoài: đắp đê kết hợp trồng cây chắn sóng.

+ Vùng trong: dùng nước ngọt kết hợp bón vôi

- Biện pháp canh tác:

+ Không làm đất vào mùa mưa

+ Che phủ đất bằng tàn dư thực vật, nylon, trồng cây phân xanh.

* Các vùng đất bị nhiễm mặn ở nước ta:

Chủ yếu ở ven biển đồng bằng sông Cửu Long.

* Nguyên nhân đất bị nhiễm mặn:

+ Vùng ven biển có địa hình thấp do thủy triều, vỡ đê hoặc nước biển theo các cửa sông vào bên trong đất liền mang theo muối hòa tan

+ Nước ngầm chứa hàm lượng muối hòa tan thấm lên tầng đất mặt

* Tác hại của đất bị nhiễm mặn:

- Mất cân bằng môi trường sống tự nhiên

- Loài động vật nhỏ sẽ bị chết

- Thực vật bị chết khô do không thể hấp thụ nước.

- Làm giảm chất lượng nước ngầm và tài nguyên nước mặt