Đáp án và lời giải
Giải SBT Toán 10 Bài 3. Bất phương trình bậc nhất hai ẩn có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình 3x + y < 4 trên mặt phẳng tọa độ.
Bước 1. Vẽ đường thẳng d: 3x + y = 4 trên mặt phẳng tọa độ Oxy như sau:
• Xác định hai điểm thuộc đường thẳng d: 3x + y = 4.
Ta có bảng sau:
| x | 0 | 1 |
|---|---|---|
| y | 4 | 7 |
Do đó đồ thị của đường thẳng d: 3x + y = 4 đi qua các điểm có tọa độ (0; 4) và (1; 7).
• Xác định 2 điểm đó trên hệ trục tọa độ Oxy và kẻ đường thẳng đi qua 2 điểm đó, ta thu được đường thẳng d: -3x + y = 4.
Bước 2. Ta chọn O(0; 0) là điểm không thuộc đường thẳng d: -3x + y = 4 và thay vào biểu thức -3x + y, ta có -3 . 0 + 0 = 0 < 4.
Do đó miền nghiệm của bất phương trình -3x + y < 4 là nửa mặt phẳng bờ d chứa gốc tọa độ và bỏ đi đường thẳng d (miền không được gạch).

Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Khi đó miền nghiệm của bất phương trình 3x + y ≤ 4 là nửa mặt phẳng bờ d chứa gốc tọa độ (miền không được gạch).
Miền nghiệm của bất phương trình 3x + y ≥ 4 là nửa mặt phẳng bờ d không chứa gốc tọa độ (miền được gạch).

Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Ta có 2x + 3y + 3 ≤ 5x + 2y + 3
2x + 3y + 3 5x 2y 3 ≤ 0.
3x + y ≤ 0.
Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình 3x + y ≤ 0 trên mặt phẳng tọa độ:
Bước 1. Vẽ đường thẳng d: 3x + y = 0 theo các bước sau:
• Xác định hai điểm thuộc đường thẳng d: 3x + y = 0.
| x | 0 | 1 |
|---|---|---|
| y | 0 | 3 |
Do đó đường thẳng d: - 3x + y = 0 đi qua hai điểm có tọa độ (0; 0) và (1; 3).
• Xác định hai điểm đó trên hệ trục tọa độ Oxy, kẻ đường thẳng đi qua 2 điểm đó ta thu được đường thẳng d: - 3x + y = 0.
Bước 2. Ta chọn điểm (0; 1) là điểm không thuộc đường thẳng d: -3x + y = 0 và thay vào biểu thức -3x + y ta có -3 . 0 + 1 = 1 > 0.
Do đó miền nghiệm của bất phương trình -3x + y ≤ 0 là nửa mặt phẳng bờ d không chứa điểm (0; 1) (miền không được gạch).

Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Ta thấy đường thẳng d đi qua hai điểm (0; -2) và (4; 0).
Gọi phương trình đường thẳng d: y = ax + b (a ≠ 0).
Thay x = 0; y = -2 vào đường thẳng d ta có:
-2 = a . 0 + b
b = -2.
Thay x = 4; y = 0 vào đường thẳng d ta có:
0 = 4 . a + (-2)
2 = 4 . a
a =
Do đó phương trình đường thẳng d: y = x - 2
2-y = x 4
x - 2y = 4.
Chọn điểm O(0; 0) là điểm không thuộc đường thẳng d và thay vào biểu thức x - 2y ta được: 0 - 2 . 0 = 0 < 4.
Do đó bất phương trình nhận nửa mặt phẳng bờ là đường thẳng d (miền không bị gạch) làm miền nghiệm là x - 2y ≤ 4.
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình x + 2y ≥ 4 trên mặt phẳng tọa độ:
Bước 1. Ta vẽ đường thẳng d: x + 2y = 4 theo các bước sau:
• Xác định hai điểm thuộc đường thẳng d.
Ta có bảng sau:
| x | 0 | 4 |
|---|---|---|
| y | 2 | 0 |
Do đó đường thẳng d: x + 2y = - 4 đi qua hai điểm (0; -2) và (-4; 0).
• Xác định hai điểm đó trên hệ trục tọa độ Oxy, kẻ đường thẳng đi qua 2 điểm đó ta thu được đường thẳng d: x + 2y = -4.
Bước 2. Chọn điểm O(0; 0) không thuộc đường thẳng d và thay vào biểu thức x + 2y ta được 0 + 2 . 0 = 0 > -4.
Do đó miền nghiệm của bất phương trình x + 2y ≥ -4 là nửa mặt phẳng bờ d chứa gốc tọa độ (miền không được gạch).

Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Do x, y là các số nguyên âm và x + 2y ≥ 4 nên 0 > x > 4.
Với y ≤ 2 thì 2y ≤ 4, mà x là số nguyên âm nên x + 2y < 4 (loại).
Do đó 0 > y > 2 suy ra y = 1.
Ta có bảng sau:
| x | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|
| y | 1 | 1 | 1 |
| x + 2y | 3 > 4 (thỏa mãn) | 4 = 4 (thỏa mãn) | 5 < 4 (loại) |
Vậy miền nghiệm chứa hai điểm (x; y) {(-1; -1); (-2; -1)} với x, y là các số nguyên âm.
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Giá tiền của x kg cà phê loại thứ nhất là 140x (nghìn đồng).
Giá tiền của y kg cà phê loại thứ hai là 180y (nghìn đồng).
Tổng số tiền khi trộn x kg loại thứ nhất và y kg loại thứ hai là: 140x + 180y (nghìn đồng).
Tổng số kg cà phê sau khi trộn x kg loại thứ nhất và y kg loại thứ hai là: x + y (kg).
Giá của cà phê sau khi trộn có giá cao nhất là 170 nghìn đồng/kg nên số tiền cao nhất thu được khi bán x + y kg cà phê là 170(x + y) (nghìn đồng).
Khi đó ta có bất phương trình 140x + 180y ≤ 170(x + y).
140x 170x + 180y 170y ≤ 0
30x + 10y ≤ 0
3x + y ≤ 0
Vậy bất phương trình bậc nhất hai ẩn x, y thỏa mãn điều kiện đề bài là 3x + y ≤ 0.
Câu 8
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình 3x + y ≤ 0 trên mặt phẳng tọa độ:
Bước 1: Ta vẽ đường thẳng d: 3x + y = 0 như sau:
• Xác định hai điểm thuộc đường thẳng d: 3x + y = 0.
| x | 0 | 1 |
|---|---|---|
| y | 0 | 3 |
Do đó đường thẳng d: 3x + y = 0 đi qua hai điểm có tọa độ (0; 0) và (1; 3).
• Xác định hai điểm đó trên hệ trục tọa độ Oxy, kẻ đường thẳng đi qua 2 điểm đó ta thu được đường thẳng d: -3x + y = 0.
Bước 2: Ta chọn điểm (0; 1) là điểm không thuộc đường thẳng d: -3x + y = 0 và thay vào biểu thức -3x + y ta có -3 . 0 + 1 = 1 > 0.
Do đó miền nghiệm của bất phương trình -3x + y ≤ 0 là nửa mặt phẳng bờ d không chứa điểm (0; 1) (miền không được gạch).
