Giải SBT Sinh 12 Cánh diều Chủ đề 7. Môi trường và quần thể sinh vật có đáp án

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Trong tự nhiên, một loài sinh vật thường tồn tại và sinh sống trong một môi trường nhất định. Tuy nhiên, một loài sinh vật có thể tồn tại và sinh sống trong nhiều môi trường khác nhau.

Đáp án đúng là: D

A. Sai. Chim bồ câu (Columba livia) có môi trường sống trên cạn.

B. Sai. Cá chép (Cyprinus carpio) có môi trường sống dưới nước.

C. Sai. Cây tre (Bambusa arundinacea) có môi trường sống trên cạn.

D. Đúng. Vi khuẩn lên men lactic, ví dụ như Lactobacillus brevis có thể sống ở nhiều loại môi trường khác nhau như môi trường nước, môi trường trên cạn, môi trường sinh vật (kí sinh trong đường ruột người và động vật).

Đáp án đúng là: D

Môi trường sống của cóc nhà (Duttaphrynus melanostictus) là môi trường nước và môi trường trên cạn.

Đáp án đúng là: C

Nhân tố sinh thái là các yếu tố của môi trường có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống của sinh vật.

Đáp án đúng là: B

- Nhân tố vô sinh gồm các yếu tố vật lí, hóa học, thổ nhưỡng của môi trường như nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, nước, pH,…

- Vật kí sinh là sinh vật sống nên đây là nhân tố hữu sinh.

Đáp án đúng là: B

B. Sai. Nhân tố vô sinh gồm các yếu tố vật lí, hóa học, thổ nhưỡng của môi trường như nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, nước, pH,… Nhân tố sinh học là nhân tố môi trường, tác động đến sinh vật thông qua các mối quan hệ như hỗ trợ hoặc đối kháng.

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Tác động của các nhân tố sinh thái tới một loài sinh vật không phải lúc nào cũng ổn định theo thời gian.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Giới hạn sinh thái của một loài sinh vật có thể thay đổi theo tuổi, thể trạng cơ thể và chế độ dinh dưỡng,…

Đáp án đúng là: A

Khoảng giá trị của nhân tố sinh thái gây ức chế hoạt động sinh lí đối với cơ thể sinh vật nhưng chưa gây chết được gọi là khoảng chống chịu.

Đáp án đúng là: D

Cây lúa (Oryza sativa L.) thường có giới hạn sinh thái về nhiệt độ trong khoảng 12 - 38 °C → 12 - 38 °C là giới hạn sinh thái (bao gồm cả khoảng thuận lợi và khoảng chống chịu); 12 °C là điểm gây chết (giới hạn dưới); 38 °C là điểm gây chết (giới hạn trên).

Đáp án đúng là: D

Thú là động vật hằng nhiệt (có cơ chế điều chỉnh nhiệt để duy trì một thân nhiệt nội tại ổn định, không phụ thuộc vào ảnh hưởng từ bên ngoài) → Thú là nhóm sinh vật thường có giới hạn sinh thái về nhiệt độ rộng nhất.

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Giới hạn sinh thái khác nhau ở các loài sinh vật, thậm chí cùng một loài giới hạn sinh thái cũng có thể thay đổi phụ thuộc vào tuổi, thể trạng cơ thể, chế độ dinh dưỡng,…

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Môi trường gồm nhiều nhân tố sinh thái gắn bó chặt chẽ với nhau thành một tổ hợp sinh thái cùng tác động lên sinh vật, sự thay đổi của một nhân tố sinh thái nào đó sẽ có thể ảnh hưởng tới mức độ tác động của nhân tố sinh thái khác.

Đáp án đúng là: D

Các phát biểu đúng gồm: (2), (3), (4).

(1) Sai. Vai trò của mỗi nhân tố sinh thái đối với sự phát triển của sinh vật thường không giống nhau.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Lá của cây ưa sáng thường xếp nghiêng so với mặt đất, nhờ đó, tránh được những tia nắng chiếu thẳng vào bề mặt lá.

Đáp án đúng là: C

Cây ưa bóng thường sống dưới tán của các cây khác; lá thường lớn, phiến lá mỏng, mạng gân lá ít, ít khí khổng; lá xếp xen kẽ và thường nằm ngang, nhờ đó thu nhận được nhiều ánh sáng.

Đáp án đúng là: B

Những đặc điểm thường có ở động vật ưa hoạt động ban ngày là: (1), (2), (4).

(3) Sai. Có cơ quan phát sáng sinh học là đặc điểm thích nghi thường thấy ở một số động vật ưa hoạt động ban đêm.

Đáp án đúng là: A

Những đặc điểm thường có ở động vật ưa hoạt động ban đêm: (1), (2), (3).

(4) Sai. Hoạt động chủ yếu vào ban ngày là thời điểm hoạt động chủ yếu của động vật ưa hoạt động ban ngày.

Đáp án đúng là: B

Khi nói về nhịp sinh học, những phát biểu đúng là:

(2) Nhịp sinh học là những phản ứng nhịp nhàng của cơ thể sinh vật với những thay đổi có tính chu kì của nhân tố môi trường.

(3) Nhịp sinh học là cơ chế thích nghi giúp sinh vật tồn tại và phát triển phù hợp với từng điều kiện môi trường.

Đáp án đúng là: C

(1) Sai. Giấc ngủ say nhất diễn ra trong khoảng 2 - 4 giờ sáng do nồng độ melatonin khi đó là cao nhất.

(2) Đúng. Thời điểm làm việc tốt nhất trong ngày là khoảng 10 giờ do đó là khoảng thời gian con người tỉnh táo nhất trong ngày.

(3) Sai. Thời điểm tập thể dục tốt nhất là khoảng 17 giờ do đó là khoảng thời gian tim và cơ bắp hoạt động hiệu quả nhất.

(4) Sai. Nhiệt độ cơ thể thấp nhất là khoảng 4 giờ.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Quần thể không phải là các cá thể cùng loài tụ tập một cách ngẫu nhiên mà là tập hợp các cá thể cùng loài có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong một khoảng không gian và thời gian nhất định.

Đáp án đúng là: B

- Những đặc điểm không có ở mỗi cá thể là: (1), (2), (4). Đây đều là những đặc điểm có ở cấp quần thể trở lên.

- (3) Có sự trao đổi chất trong cơ thể sinh vật và giữa sinh vật với môi trường là đặc điểm xuất hiện ở cấp độ cá thể.

Đáp án đúng là: B

B. Sai. Các cá thể đánh nhau là biểu hiện của mối quan hệ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể. Trong quần thể, các cá thể có thể đánh nhau để tranh giành thức ăn, bạn tình,…

Đáp án đúng là: B

- Những hiện tượng thể hiện mối quan hệ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể là:

(1) Hiện tượng tỉa thưa ở thực vật do các cây cạnh tranh nhau ánh sáng, nước và chất dinh dưỡng.

(3) Hiện tượng tách đàn ở động vật do các cá thể tranh giành nhau thức ăn và nơi sống.

- (2), (4) là hiện tượng thể hiện mối quan hệ hỗ trợ trong quần thể.

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Kích thước quần thể của một quần thể thường dao động trong khoảng tối thiểu tới tối đa và sự dao động này khác nhau giữa các loài.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Tỉ lệ giới tính của quần thể có thể thay đổi theo loài, thời điểm và điều kiện sống,…

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Tháp tuổi của quần thể thu được khi xếp các nhóm tuổi kế tiếp nhau (từ non đến già).

Đáp án đúng là: D

A. Đúng. Quần thể D có nhóm tuổi trước sinh sản thấp hơn nhóm tuổi sinh sản → Quần thể D đang giảm sút.

B. Đúng. Quần thể T có nhóm tuổi trước sinh sản cao hơn nhóm tuổi sinh sản → Quần thể T đang trong giai đoạn phát triển mạnh.

C. Đúng. Quần thể H có nhóm tuổi trước sinh sản bằng nhóm tuổi sinh sản → Quần thể H đang trong giai đoạn ổn định.

D. Sai. Quần thể H ở dạng ổn định, quần thể T ở dạng phát triển, quần thể D ở dạng giảm sút → Nếu khai thác với mức độ như nhau thì quần thể T phục hồi nhanh nhất.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Mật độ cá thể trong quần thể thường thay đổi theo sự biến đổi của điều kiện môi trường sống, theo mùa hoặc theo năm.

Đáp án đúng là: D

Kích thước của quần thể sinh vật phụ thuộc vào mức sinh sản, mức tử vong, mức nhập cư, mức xuất cư. Trong đó, mức sinh sản và mức nhập cư làm tăng kích thước của quần thể sinh vật, còn mức tử vong và mức xuất cư làm giảm kích thước của quần thể sinh vật.

Đáp án đúng là: C

- Mức sinh sản và tử vong phụ thuộc tiềm năng sinh học của quần thể sinh vật và điều kiện sống.

- Mức xuất cư và nhập cư phụ thuộc vào điều kiện môi trường như khả năng cung cấp nguồn sống, sự thay đổi của điều kiện khí hậu, mức độ cạnh tranh trong quần thể,…

Đáp án đúng là: C

Mức sinh sản và mức nhập cư làm tăng kích thước của quần thể sinh vật, còn mức tử vong và mức xuất cư làm giảm kích thước của quần thể sinh vật. Trong đó, kích thước quần thể tăng trưởng một cách đột ngột thường do yếu tố mức nhập cư còn mức sinh sản sẽ làm tăng kích thước quần thể một cách chậm hơn.

Đáp án đúng là: A

Đường cong tăng trưởng có hình chữ J biểu thị sự tăng trưởng theo tiềm năng sinh học, thường diễn ra trong những điều kiện:

(1) Mức độ sinh sản tối đa.

(2) Mức độ tử vong tối thiểu.

(3) Môi trường sống thỏa mãn nhu cầu của các cá thể trong quần thể.

Đáp án đúng là: C

Dân số thế giới tăng nhanh trong những năm gần đây nhờ những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế, xã hội và y học. Nhờ đó, chất lượng cuộc sống của con người ngày càng được cải thiện, mức tử vong giảm và tuổi thọ ngày càng được nâng cao.

Đáp án đúng là: A

- Sự biến động không theo chu kì thường xảy ra do những nguyên nhân ngẫu nhiên của môi trường như thiên tai, lũ lụt, hỏa hoạn, động đất, bệnh dịch,… hay do hoạt động của con người như khai thác tài nguyên quá mức hoặc xả thải bừa bãi.

- Biến động theo chu kì xảy ra do các yếu tố hoạt động có tính chu kì như chu kì ngày đêm, chu kì tuần trăng, chu kì mùa, chu kì nhiều năm,…

Đáp án đúng là: C

Số lượng cá thể của quần thể rươi thường tăng mạnh vào khoảng từ tháng 9 đến tháng 11 âm lịch, sự biến động số lượng cá thể của quần thể rươi là kiểu biến động theo chu kì mùa.

Lời giải:

a) Sai. Đây là những đặc điểm của thực vật ưa sáng. Thực vật ưa bóng thường có lá to, mỏng và xếp ngang so với mặt đất nhằm thu nhận được nhều ánh sáng.

b) Đúng. Vỏ và tầng cuticle dày để cách nhiệt (chống nóng) và tránh thoát hơi nước.

c) Đúng. Động vật ưa hoạt động về đêm có xúc giác, khứu giác và thính giác phát triển để giúp chúng định hướng cảm nhận tiếp xúc, mùi, âm thanh trong đêm.

d) Đúng. Các bộ phận như mũi, tai, chân và đuôi thường dễ mất nhiệt vào mùa đông, do đó, lông ở những bộ phận này thường có màu đen nhằm hấp thụ ánh sáng và nhiệt.

e) Sai. Động vật sống ở vùng lạnh thường có kích thước cơ thể lớn hơn so với động vật ở vùng nóng để giúp giữ ấm tốt hơn.

Lời giải:

a) Khoai tây có vùng phân bố rộng nhất. Giải thích: Khoai tây có khoảng giới hạn nhiệt cao nhất nên khoai tây sẽ phân bố rộng nhất trong số 3 loài thực vật.

b) Khoai tây thích hợp trồng vào mùa lạnh vì có khoảng giới hạn dưới thấp (4 °C) và có khoảng nhiệt thuận lợi thấp (14 - 23 °C). Dưa hấu và mía thích hợp trồng vào mùa nóng vì có khoảng giới hạn trên cao (35 °C) và khoảng nhiệt thuận lợi cao (22 - 30 °C).

Lời giải:

a) Đúng. Tỉ lệ sinh sản và tử vong là yếu tố chính và thường xuyên ảnh hưởng đến số lượng cá thể của quần thể.

b) Sai. Khi mật độ cá thể của quần thể cao thì quan hệ cạnh tranh diễn ra thường xuyên.

c) Sai. Quan hệ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể không dẫn đến sự tuyệt diệt các cá thể cùng loài mà chỉ làm cho số lượng và sự phân bố của các cá thể trong quần thể duy trì ở mức phù hợp.

d) Đúng. Sắp xếp theo kiểu phân bố đều nhằm tận dụng tối đa nguồn sống, đồng thời giảm sự cạnh tranh giữa các cá thể của quần thể.

Lời giải:

a) Quần thể X phân bố đều - các cá thể phân bố cách nhau một khoảng đều nhất định. Quần thể Y phân bố theo nhóm - các cá thể tụ tập theo từng nhóm nhỏ. Quần thể Z phân bố ngẫu nhiên - các cá thể phân bố ngẫu nhiên trong khu vực sống.

b) Mật độ cá thể của từng quần thể: X = 20/15 = 1,33 cá thể/m$^{2}$, Y= 24/15 = 1,6 cá thể/m$^{2}$, Z = 16/15 = 1,07 cá thể/m$^{2}$.

Lời giải:

a) Nhận xét xu hướng phát triển của 3 quần thể người trong hình 7.2:

- Quần thể người Nigeria đang trong giai đoạn phát triển mạnh.

- Quần thể người Việt Nam đang trong giai đoạn ổn định và có xu hướng già hoá. - Quần thể người Nhật Bản đang trong giai đoạn già hóa mạnh.

b) Những chính sách dân số để cấu trúc dân số của 3 quần thể người trong hình 7.2 tiến dần tới xu thể ổn định:

- Cần có biện pháp giảm tỉ lệ sinh và tăng tuổi thọ đối với người Nigeria.

- Cần có biện pháp duy trì và tăng nhẹ tỉ lệ sinh, đồng thời tăng tuổi thọ của người Việt Nam.

- Cần có biện pháp tăng cường tỉ lệ sinh của người Nhật Bản.