Giải SBT Sinh 10 Bài 6: Các phân tử sinh học trong tế bào có đáp án

Phân tử sinh học là những phân tử hữu cơ được tổng hợp và tồn tại trong các tế bào sống. Các phân tử sinh học chính bao gồm protein, lipid, carbohydrate, nucleic acid.

→ Trong các phân tử, các phân tử sinh học là: protein, lipid, hemoglobin (một loại protein), carotenoid (một loại lipid đặc biệt).

Đáp án đúng là: C

- Các phân tử sinh học chính bao gồm protein, lipid, carbohydrate, nucleic acid. Trong đó, protein, carbohydrate, nucleic acid là những đại phân tử được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân gồm nhiều đơn phân hợp thành → Trong các phân tử trên, có 4 phân tử được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân là: (1) Protein, (2) Tinh bột, (5) Lactose, (6) mRNA, (7) DNA.

- Cholesterol, phospholipid là các lipid; nucleotide là đơn phân cấu tạo nên nucleic acid nên không được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân.

Đáp án đúng là: C

Carbohydrate được chia thành đường đơn, đường đôi và đường đa dựa vào số lượng đơn phân có trong phân tử đường đó. Trong đó:

- Đường đơn chỉ có 1 đơn phân.

- Đường đôi có 2 đơn phân liên kết với nhau.

- Đường đa có nhiều hơn 2 đơn phân liên kết với nhau.

Đáp án đúng là: D

D. Sai. Glucose, fructose và galactose có công thức phân tử giống nhau đều là C$_{6}$H$_{12}$O$_{6}$ nhưng khác nhau về cấu hình không gian.

Đáp án đúng là: D

Loại đường đơn cấu tạo nên nucleic acid có 5 carbon. Trong đó, loại đường cấu tạo nên DNA là đường deoxyribose (C$_{5}$H$_{10}$O$_{4}$) còn loại đường cấu tạo nên RNA là đường ribose (C$_{5}$H$_{10}$O$_{5}$).

Đáp án đúng là: B

Hình ảnh trên mô tả phân tử saccharose. Đây là phân tử đường đôi được cấu tạo từ một phân tử glucose và một phân tử fructose.

Đáp án đúng là: B

Trong điều kiện bình thường, dầu thực vật tồn tại ở trạng thái lỏng vì dầu thực vật được cấu tạo từ các acid béo không no. Còn ở trạng thái bình thường, mỡ thường tồn tại ở trạng thái rắn do chúng chứ các acid béo no.

1 – d: DNA có chức năng mang, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.

2 – f: Protein có chức năng điều hòa hoạt động sống của cơ thể.

3 – e: Carotenoid có chức năng tham gia vào quá trình quang hợp.

4 – b: Cellulose có chức năng cấu tạo nên thành tế bào thực vật.

5 – a: RNA có chức năng tham gia quá trình tổng hợp protein.

6 – c: Phospholipid có chức năng cấu tạo nên màng tế bào.

Từ/ cụm từ thích hợp vào chỗ trống:

(1) hữu cơ

(2) carbohydrate

(3) lipid

(4) protein

(5) nucleic acid

(6) protein

(7) nguyên tắc đa phân

(8) đơn phân

(9) DNA

(10) protein

(11) glucose

(12) tinh bột hoặc glycogen

Đáp án đúng là: B

- Các phát biểu đúng là: (2), (4), (5).

- Giải thích các phát biểu sai:

(1) Sai. Lipid là đại phân tử hữu cơ nhưng không được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân.

(3) Sai. Số lượng nguyên tử carbon có trong các acid béo không phải là tiêu chí sử dụng để phân loại lipid thành lipid đơn giản và lipid phức tạp. Lipid đơn giản là este của acid béo và glycerol hoặc rượu, không mang các chất khác.

(6) Sai. Steroid là loại lipid phức tạp nhưng steroid không phải là thành phần chính cấu tạo màng sinh chất.

Đáp án đúng là: B

(1) Đúng. Hai chuỗi polynucleotide của một phân tử DNA sẽ có chiều ngược nhau, một chuỗi có chiều từ 3’ – 5’ còn một chuỗi có chiều từ 5’ – 3’.

(2) Đúng. Do các nucleotide chỉ khác nhau ở thành phần là base nên tên gọi của các nucleotide được đặt dựa trên tên gọi của các base.

(3) Sai. mRNA là phân tử làm khuôn để tổng hợp chuỗi polypeptide còn rRNA là thành phần cấu tạo nên ribosome – “nhà máy” tổng hợp protein.

(4) Sai. Hai mạch polynucleotide của phân tử DNA xoắn theo chiều từ trái sang phải (xoắn phải).

(5) Sai. Thông tin di truyền trên DNA được truyền đạt một cách chính xác qua các thế hệ là nhờ nguyên tắc bổ sung và bán bảo tồn.

- Những đặc điểm là đặc điểm giống nhau ở tinh bột và cellulose là:

+ Là đường đa.

+ Có cấu trúc mạch thẳng.

+ Không tan trong nước.

- “Là chất dự trữ năng lượng trong tế bào” là đặc điểm của tinh bột còn cellulose có chức năng là thành phần chính cấu tạo nên thành tế bào của thực vật.

- “Có cấu trúc mạch phân nhánh” không phải là đặc điểm của tinh bột và cellulose vì chúng có cấu trúc mạch thẳng, ít hoặc không phân nhánh.

- “Đơn phân là các phân tử fructose” không phải là đặc điểm của tinh bột và cellulose vì đơn phân của chúng là các phân tử glucose.

Đáp án đúng là: D

- Glycogen, tinh bột, maltose là các carbohydrate.

- Testosterol là một steroid – một loại lipid đặc biệt.

- Sơ đồ cấu tạo một cặp nucleotide:

- Loại liên kết được hình thành:

+ Loại liên kết được hình thành giữa nhóm phosphate với phân tử đường: liên kết cộng hóa trị.

+ Loại liên kết được hình thành giữa base với phân tử đường: liên kết glycosidic.

+ Loại liên kết được hình thành giữa hai nucleotide: liên kết hydrogen.

So sánh các phân tử mRNA, tRNA, rRNA về cấu tạo và chức năng:

- Giống nhau:

+ Đều có cấu tạo gồm một chuỗi polynucleotide theo nguyên tắc đa phân.

+ Đơn phân là các nucleotide, gồm bốn loại: A, U, G, C,

+ Các đơn phân liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị.

+ Tham gia vào quá trình tổng hợp protein.

- Khác nhau:

- Phân tử DNA gồm hai mạch trong khi phân tử mARN chỉ có một mạch nên số lượng đơn phân của DNA lớn hơn của RNA → khối lượng của DNA lớn hơn mRNA.

- Cứ 3 nucleotide quy định một amino acid → số lượng đơn phân của protein ít hơn so với DNA và mRNA tương ứng. Mặt khác, khối lượng của một nucleotide lớn hơn khối lượng của một amino acid → khối lượng của protein là bé nhất.

→ Như vậy, thứ tự tăng dần về khối lượng của các phân tử là protein, mRNA, DNA.

- mRNA có dạng mạch thẳng, không có liên kết hydrogen nên có độ bền vững kém, do đó, thời gian tồn tại rất ngắn.

- tRNA có liên kết hydrogen nhưng với số lượng ít nên thời gian tồn tại lâu hơn so với mRNA.

- rRNA có cấu trúc xoắn cục bộ, nhiều liên kết hydrogen, đồng thời, rRNA còn liên kết với protein để tạo thành ribosome nên có thời gian tồn tại lâu nhất (vài thế hệ tế bào).

Đề xuất một số biện pháp phòng tránh bệnh tiểu đường:

- Hạn chế ăn các loại thức ăn có chứa hàm lượng đường cao như bánh kẹo, nước ngọt,…

- Ăn nhiều rau, củ để hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát cân nặng.

- Hạn chế ăn các loại thức ăn được chế biến sẵn.

- Thường xuyên tập thể dục thể thao.

- Xác định số nucleotide mỗi loại của mạch 2:

Trên mạch 1: A$_{1}$ = 525; T$_{1}$ = 250, C$_{1}$ = 150 → G$_{1}$ = (3000 : 2) – (525 + 250 + 150) = 575 (nu).

→ Trên mạch 2: A$_{2}$ = 250; T$_{2}$ = 525; G$_{2}$ = 150; C$_{2}$ = 575.

- Xác định số nucleotide từng loại của phân tử mRNA được tổng hợp từ mạch khuôn là mạch 2:

U$_{mRNA}$ = A$_{2}$ = 250

A$_{mRNA}$ = T$_{2}$ = 525

C$_{mRNA}$ = G$_{2}$ = 150

G$_{mRNA}$ = C$_{2}$ = 575

- Vật chất di truyền của chủng 1 là DNA mạch đơn hoặc mạch kép vì có 4 loại nucleotide cấu tạo nên acid nucleic là A, T, G, C; tỉ lệ A = T và G = C chứng tỏ tỉ lệ bằng nhau là ngẫu nhiên hoặc các nucleotide liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung.

- Vật chất di truyền của chủng 2 là DNA mạch đơn vì có 4 loại nucleotide cấu tạo nên acid nucleic là A, T, G, C nhưng tỉ lệ A ≠ T và G ≠ C chứng tỏ các nucleotide không liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung.

- Vật chất di truyền của chủng 3 là RNA mạch đơn vì có 4 loại nucleotide cấu tạo nên acid nucleic là A, U, G, C nhưng tỉ lệ G ≠ C chứng tỏ các nucleotide không hoàn toàn liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung.

- Vật chất di truyền của chủng 4 là RNA mạch đơn hoặc mạch kép vì có 4 loại nucleotide cấu tạo nên acid nucleic là A, U, G, C; tỉ lệ A = U và G = C chứng tỏ tỉ lệ bằng nhau là ngẫu nhiên hoặc các nucleotide liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung.