Đáp án và lời giải

Giải SBT Ngữ Văn lớp 6 KNTT Bài 9: Trái Đất - ngôi nhà chung có đáp án

Về trang đề

Câu 1

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

So với nhiều văn bản được học trước đó, văn bản Trái Đất - cái nôi của sự sống

có một số điểm khác biệt về yếu tố cấu tạo và cách triển khai. Những điểm khác biệt có thể nêu lên:

- Văn bản có phần sa-pô được in đậm - một phần thường gặp trong loại văn bản thông tin được đăng tải trên báo chỉ.

- Văn bản gồm nhiều phần và mỗi phần có một tiêu đề, báo hiệu thông tin chính sẽ được đề cập ở từng phần.

- Văn bản triển khai dựa vào ý tưởng chính được báo hiệu ở nhan đề và các phần nối kết với nhau bằng quan hệ nhân quả.

- Văn bản có tranh minh hoạ mang tính thông tin, giúp người đọc hiểu rõ hơn một số nội dung được các phần, đoạn văn nêu lên.

Nói chung, những điểm khác biệt nêu trên đã góp phần xác nhận tính đặc thù của văn bản thông tin trong tương quan với văn bản văn học và văn bản nghị luận.

Câu 2

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Văn bản dành riêng phần 2 (“Vị thần hộ mệnh" của sự sống trên Trái Đất) để nói về sự hiện diện của nước trên Trái Đất. Đây là phần có ý nghĩa quan trọng trong việc làm nổi bật mạch thông tin chính của văn bản, vừa làm sáng tỏ nhan đề văn bản (nếu muốn khẳng định Trái Đất là cái nôi của sự sống thì không thể bỏ qua việc chứng minh Trái Đất có tài nguyên nước dồi dào), vừa xác định hướng triển khai các phần kế tiếp (nói về tính đa dạng của sự sống nhờ có nước và nói về con người với tư cách là “đỉnh cao kì diệu của sự sống”). Như vậy, nếu thiếu phần 2, mối liên kết chặt chẽ giữa các phần và các yếu tố cấu tạo của văn bản sẽ bị phá vỡ.

Câu 3

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Ông cha ta từng có câu: Người ta là hoa đất. Trong văn bản, phần Con người trên Trái Đất đã cung cấp một bằng chứng thuyết phục để xác nhận tính đúng đắn của điều được đúc kết đó. Quả thật, con người chính là tỉnh hoa của sự sống, là thành quả tốt đẹp của quá trình sự sống tiến hoá dài lâu. Con người đã tô điểm cho Trái Đất thêm đẹp, là vốn quý nhất mà hành tinh này sở hữu được.

Câu 4

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Phần cuối của văn bản chứa đựng nỗi lo âu về tình trạng Trái Đất hiện nay. Trước hết, người viết nói tới một số thảm họa do “hành động vô ý thức hay bất chấp tất cả của con người” gây ra cho hành tinh này. Tiếp theo, câu hỏi “Trái Đất có thể chịu đựng đến bao giờ?" xoáy sâu vào tình trạng Trái Đất hầu như đã huy động hết khả năng chịu đựng của mình trước những gì đã và đang diễn ra. Rõ ràng, “sức khoẻ” của Trái Đất hiện đang “có vấn đề“ Điều đó cũng có nghĩa là “ngôi nhà chung” mà chúng ta cư ngụ đang đứng trước những thách thức to lớn, đòi hỏi mọi người phải thể hiện tinh thần trách nhiệm, không được khoanh tay đứng nhìn.

Câu 5

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trái Đất - cái nôi của sự sống là một văn bản thông tin hoàn chỉnh, xét trên cả hai phương diện nội dung và hình thức. Về nội dung, văn bản tập trung đưa tới những thông tin nhằm thuyết phục người đọc rằng Trái Đất hội đủ điều kiện để sự sống nảy sinh, phát triển và sự thực, sự sống đã nảy nở hết sức đa dạng. Bên cạnh đó, văn bản cũng nhằm tới mục tiêu tác động vào độc giả, nâng cao ý thức của mỗi người trước trách nhiệm bảo vệ “ngôi nhà chung“ Về hình thức, văn bản có sự liên kết chặt chẽ giữa các phần, các đoạn và tất cả đều hướng đến làm sáng tỏ chủ đề được chính nhan đề Trái Đất - cái nôi của sự sống xác định.

Câu 6

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Văn bản có nhan đề là một câu hỏi. Câu hỏi này ngay lập tức giúp người đọc biết được văn bản sẽ xoáy vào trả lời vấn đề gì. Đối với chính tác giả, nó có tác dụng định hướng, đòi hỏi người viết phải trình bày một cách tập trung về điều mà độc giả chờ đợi.

Nhìn chung, cách đặt nhan đề như vậy đã thể hiện được một nét đặc thù của văn bản thông tin: gây chú ý cao độ, đưa thông tin đến người đọc theo cách nhanh nhất, trực tiếp và có hiệu quả nhất,...

Câu 7

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trong câu nói của vua sư tử Mu-pha-sa được tác giả trích dẫn, cụm từ vòng đời bất tận thể hiện rõ một nhận thức sâu sắc: giữa các loài luôn tồn tại quan hệ gắn bó, ràng buộc và chính điều đó đã tạo nên một trật tự ổn định, khiến cho sự sống được tiếp diễn muôn đời, không ngừng nghỉ.

Câu 8

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Theo các thông tin được nêu lên trong văn bản, một quần xã sinh vật có các đặc điểm chính: đó là thế giới có trật tự riêng, gồm nhiều loài cùng sinh sống trong một khu vực xác định vào một thời gian nhất định. Trong quần xã luôn tồn tại sự phân biệt ổn định, rõ ràng giữa các loài: loài ưu thế, loài thứ yếu, loài ngẫu nhiên, loài chủ chốt, loài đặc trưng,...

Câu 9

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Bức tranh minh hoạ thứ hai trong văn bản cho ta biết về sự tồn tại của quần xã ruộng lúa. Theo những gì được bức tranh miêu tả, có thể nói một số điều về quần xã này như:

- Lúa là loài chiếm ưu thế trong quần xã.

- Trong ruộng lúa có các loài tôm cá sinh sống, và đây là nguồn thức ăn cho các loài chim quen thuộc như cò, vạc,...

- Trâu là loài gia súc đặc trưng tồn tại trong quần xã, được con người nuôi để phục vụ cho việc canh tác lúa nước.

- …

Câu 10

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Văn bản đã giúp ta có được những hiểu biết về sự “chung sống với nhau” của muôn loài trên Trái Đất như:

- Các loài động vật và thực vật thường tồn tại và phát triển thành từng quần xã, trong những biome khác nhau.

- Loài nào cũng được tự nhiên tạo cho cơ hội sống; loài này khai thác thức ăn hay tiếp nhận những kích thích sinh trưởng từ loài kia, tuân theo một trật tự ổn định.

- Giữa các loài luôn tồn tại mối quan hệ hỗ trợ và đối kháng và hai mối quan hệ chính này thường phát triển cân bằng để loài nào cũng có được “chỗ đứng dưới mặt trời”

- Con người trước hết cũng chỉ là một loài sinh vật. Con người cần học được cách tác động thông minh vào điều kiện sống trên Trái Đất để muôn loài cùng nhau tồn tại.

Câu 11

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: C

Đáp án C.

Câu 12

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: B

Đáp án B.

Câu 13

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: B

Đáp án B.

Câu 14

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: C

Đáp án C.

Câu 15

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Vấn đề chính được nói tới trong đoạn trích là hành trình của nước trên Trái Đất và vai trò của nước đối với sự sống nói chung, con người nói riêng.

Câu 16

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Nước được ví với “một nhà du hành vĩ đại” vì nó có một hành trình không ngừng nghỉ, luôn chuyển hoá từ dạng/ thể này sang dạng/ thể khác.

Câu 17

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Câu “Nước là thành phần cơ bản tạo nên các loài thực vật, động vật, trong đó có con người chúng ta.” muốn nói đến tỷ trọng lớn của nước trong cơ thể mọi sinh vật.

Câu 18

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trong vòng tuần hoàn của mình, nước đã từng tồn tại dưới các dạng/ thể: lỏng, khí, băng. Như vậy, khối lượng băng tổn tại trên các đỉnh núi cao và ở hai đầu địa cực có thể được xem là một nguồn tài nguyên nước vô cùng quan trọng.

Câu 19

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Tầm quan trọng của nước đối với sự sống: tạo dung môi thích hợp cho sự tổn tại và sinh trưởng của muôn loài; là thành phần cấu tạo không thể thiếu của mọi cơ thể sinh vật.

Câu 20

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Câu kết của đoạn trích (Nước thật quý giá!) ngẫm chứa lời kêu gọi bảo vệ tài nguyên nước, không sử dụng lãng phí nước, giữ sạch nguồn nước,...

Câu 21

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Câu có thể được xem là câu chủ đề của đoạn trích: Nước là một nhà du hành vĩ đại không ngừng thay đổi hình dạng.

Câu 22

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Cách triển khai vấn đề của đoạn trích: thoạt đầu, đoạn trích nói về vòng tuần hoàn của nước, tiếp đó, chuyển sang ý nói về ích lợi của nước đối với đời sống của muôn loài, trong đó có con người. Với cách triển khai này, đoạn trích vừa làm sáng tỏ được ý nghĩa của hình tượng “nhà du hành/ vừa nêu bật được vai trò “vĩ đại” của nước - tức là những điều được song song gợi lên ngay trong câu chủ đề.

Câu 23

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Nước là từ có thể được xem như từ khóa trong đoạn trích.

Câu 24

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Theo tác giả đoạn trích, hai điều kiện cơ bản nhất dẫn đến “sự nảy nở của sự sống” trên Trái Đất là nước và mặt trời.

Câu 25

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Các cụm từ: dẫn đến sự nảy nở của sự sống (câu 1), duy trì sự sống trên Trái Đất (câu 3), cần thiết cho thực vật (câu 4) cho thấy rõ định hướng tổ chức nội dung đoạn văn được trích của tác giả. Đó là, tất cả phải hướng vào việc trả lời câu hỏi then chốt: Các sinh vật trên Trái Đất đã nảy sinh và phát triển dựa trên những điều kiện nào?

Câu 26

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Căn cứ vào nội dung đoạn trích, có thể suy đoán: khi muốn nêu giả thuyết về sự tồn tại của sinh vật ở một nơi nào đó ngoài hành tinh của chúng ta, trước hết, các nhà khoa học phải chứng minh được rằng ở đó có nước (nước trong một dạng/ thể nhất định nào đó).

Câu 27

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Một ví dụ thường được nêu trong các tài liệu khoa học thường thức: nấm và loại vi khuẩn có khả năng quang hợp cộng sinh với nhau tạo thành địa y; trong đó, nấm hấp thụ nước và chất khoáng giúp vi khuẩn tồn tại, ngược lại, loại vi khuẩn biết quang hợp lại tạo được chất hữu cơ giúp nấm tồn tại (nhờ khả năng thu nhận và chuyển hoá năng lượng Mặt Trời).

Câu 28

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích có nhiều từ mượn, có gốc ở tiếng Hán hoặc các ngôn ngữ châu Âu.

Trong số đó, những từ không mượn từ tiếng Hán là: các-bô-níc, glu-cô, ô-xi. Các từ này đều giống nhau ở điểm: các âm tiết tạo nên từ được viết tách ra và giữa chúng có gạch nối.

Câu 29

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Những từ thể hiện hoạt động cụ thể của các đối tượng có ảnh hưởng đến quá trình nảy sinh và phát triển của sự sống trên Trái Đất: hoà tan (nước hoà tan...), kết hợp (khí các-bô-níc kết hợp với...), bốc (khí ô-xi bốc lên...), “đốt”, sản xuất (sinh vật dùng ô-xi để “đốt” glu-cô và sản xuất ra...).

Câu 30

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Cây sự sống là cụm từ được lặp lại nhiều lần và có vị trí nổi bật nhất trong đoạn trích. Khi nhắc tới nó thường xuyên, tác giả muốn dựng lên một hình ảnh cụ thể, giúp người đọc dễ dàng hình dung về quá trình hình thành và phát triển của sự sống cũng như mối quan hệ giữa tất cả các đối tượng làm nên sự sống đó.

Câu 31

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Với câu “Đi từ cành này đến cành khác, từ nhánh này đến nhánh kia, bạn sẽ luôn thấy một con đường dẫn tới thân cây chính”, tác giả muốn nhấn mạnh rằng các loài trên Trái Đất dù xa cách và khác nhau bao nhiêu thì cũng đều có chung một nguồn gốc.

Câu 32

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Các con số 3,8 tỷ năm, 1 tỷ rưỡi năm, 500 triệu năm cho biết các mốc phát triển của sự sống, đi từ một tế bào nguyên thuỷ, tới một vi khuẩn rồi sau đó mới tới “một con cứ; trước khi có sự nảy nở phong phú của muôn loài như hiện nay.

Câu 33

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Khi dùng các từ tổ tiên, hậu duệ trong các câu 3, 4, 5, tác giả muốn khẳng định một lần nữa nguồn gốc chung của muôn loài - đều đã được đề cập trong câu “Đi từ cành này đến cành khác...“ xuất hiện trước đó. Nhưng nếu câu trước chỉ đơn thuần nêu lên một nhận xét khách quan, thì với câu có các từ tổ tiên, hậu duệ, tác giả còn muốn khơi dậy ý thức trách nhiệm của con người đối với sự tồn tại của các loài khác trên Trái Đất.

Câu 34

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Luôn nhất quán với cách hình dung sự sống như một thân cây, phát triển trong thời gian theo cả chiều dọc lẫn bể ngang, tác giả đã chọn lối giải thích đầy hình ảnh nhưng rất thuyết phục về sự tuyệt chủng của hơn 99% số loài trên Trái Đất. Chẳng qua chúng giống như những cành thấp của cái cây, đã bị khô mục, gãy nát hay bị thời gian cắt cụt, thuận theo quy luật tự nhiên mà không gì có thể can thiệp, níu giữ được.

Câu 35

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích chứa đựng những thông tin khoa học mang tầm khái quát rất cao nhưng vẫn dễ hiểu và đặc biệt hấp dẫn. Ẩn dụ cây sự sống bao trùm toàn đoạn trích, tạo cho nó một sự thống nhất toàn vẹn. Mọi dẫn giải, phân tích đều chịu sự chi phối của ẩn dụ này, khiến cho những điều trừu tượng trở nên dễ thấy, dễ nắm bắt, lĩnh hội.

Câu 36

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trong đoạn trích, toàn bộ các câu 3, 4, 5,6 đã triển khai ý khái quát chứa đựng trong câu thứ 2. Từ đây, có thể xác định câu thứ 2 chính là câu chủ đề.

Câu 37

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Các từ mượn trong đoạn trích đều là từ Hán Việt, nhưng trong số chúng, có lẽ vi khuẩn, tế bào, khủng long là những từ có “tuổi đời” trẻ hơn. Lý do khá đơn giản: các đối tượng mà những từ này “gọi tên” mới được giới khoa học phương Tây nghiên cứu, phát hiện cách nay chưa đến vài trăm năm. Từ đó suy ra, các từ nói trên, dù có nguồn gốc thế nào, cũng khó có thể ra đời trước những từ như tổ tiên, hậu duệ, quá khứ, sinh vật,...

Câu 38

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Nội dung chính của đoạn trích nói về sự phong phú của các loài sinh vật tồn tại trên Trái Đất.

Câu 39

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Qua câu “Rõ ràng, phải rất lâu nữa chúng ta mới lập được một danh sách sát thực tế hơn về những cư dân của hành tỉnh này.”, tác giả muốn nói đến hiểu biết còn hạn chế của con người về những loài sinh vật sống trên Trái Đất. Còn rất nhiều loài chưa được con người nhận biết, nghiên cứu và đặt tên.

Câu 40

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích đã đưa ra các số liệu cụ thể về tổng số loài sinh vật trên thực tế và số loài đã được con người nhận biết. Nếu thiếu đi các số liệu ấy, thông tin được nêu trong đoạn trích sẽ giảm bớt tính thuyết phục, khó giúp người đọc cảm nhận được sâu sắc về sự phong phú của các loài cũng như những nỗ lực và cả những điều con người chưa làm được trong việc lập hồ sơ về đời sống muôn loài trên Trái Đất.

Câu 41

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trong đoạn trích, cụm từ cư dân của hành tinh không chỉ nói riêng về con người. Nó thể hiện cái nhìn thấu đáo, vừa khoa học, vừa nhân văn về mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa các loài. Như vậy, loài nào cũng có quyền sống - điều không thể bị tước đoạt vì bất cứ lý do gì. Muôn vật đều được hành tinh nuôi dưỡng, che chở và ngược lại, tất cả đã làm cho Trái Đất - ngôi nhà chung của chúng ta có được một sức sống và vẻ đẹp hiếm nơi nào có được.

Câu 42

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Việc nhận thức sâu sắc về khoảng cách lớn giữa số lượng loài sinh vật tồn tại trên thực tế với số lượng loài đã được con người nhận biết thực sự rất có ý nghĩa. Rõ ràng, điều đã biết còn quá ít ỏi so với điều cần phải biết. Thực tế này thúc đẩy con người phải không ngừng khám phá thế giới, khám phá chính cái nôi đã nuôi dưỡng mình, mong tìm được cách ứng xử thích hợp với những gì đã tồn tại và diễn ra trên Trái Đất. Đối với từng cá nhân cụ thể, việc nhận thức đúng thực tế đó cũng kích thích những nhu cầu tìm hiểu về những người bạn thiên nhiên đáng quý của mình.

Câu 43

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Từ ước tính có nghĩa là tính toán sơ bộ, áng chừng trên đại thể. Đi cùng với nó không thể là một con số hoàn toàn chính xác hay một khẳng định mang ý nghĩa tuyệt đối. Vì vậy, từ khoảng được tác giả dùng trong câu thứ nhất của đoạn trích rất phù hợp, cho biết con số nêu phía sau không thể tuyệt đối chính xác, mà có độ chênh lệch nhất định với con số thật (nếu có thể thống kê đầy đủ).

Câu 44

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Câu “Dù vậy, điều đó không ngăn cản các nhà khoa học đưa ra những nhận định khái quát nhất về lịch sử tiến hoá hay sự phụ thuộc lẫn nhau của muôn loài.” đánh dấu sự chuyển ý trong đoạn trích, báo hiệu nội dung mới của đoạn tiếp theo. Nó tồn tại như một câu bản lề, nối nội dung đã trình bày ở trên về sự phong phú của các loài sinh vật trên Trái Đất với nội dung nhận định về lịch sử tiến hoá hay sự phụ thuộc lẫn nhau của muôn loài. Nói chung, sự xuất hiện của những câu văn kiểu này góp phần duy trì mối liên kết trong từng đoạn văn của văn bản và trong cả văn bản.

Câu 45

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích cho biết sự đa dạng loài cũng như trữ lượng dồi dào của sinh vật biển ở Biển Đông và lợi ích kinh tế của việc khai thác nguồn tài nguyên này.

Câu 46

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Sử dụng nhiều số liệu cụ thể để làm tăng tính thuyết phục của vấn đề được nói tới, đó là một trong những đặc trưng nổi bật của văn bản thông tin. Trong đoạn trích này, đặc trưng đó đã được thể hiện rõ nét, khi tác giả đưa ra nhiều con số chứng minh Biển Đông là nơi có sự đa dạng sinh học cao và trữ lượng sinh vật biển rất lớn.

Câu 47

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích thực sự đã đưa đến cái nhìn toàn cảnh về sự “đa dạng loài” ở Biển Đông. Ngoài việc nêu tổng số loài, người viết còn kể chi tiết về số lượng các loài thực vật và liệt kê hàng loạt loài động vật quý hiếm khác ngoài cá (cá vốn là loài có trữ lượng lớn nhất).

Câu 48

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích đang phân tích và đoạn thơ của Huy Cận không thuộc cùng một loại văn bản. Đoạn trích (Biển Đông có... nhiệt đới) thuộc loại văn bản thông tin, rất quan tâm tới tính xác thực của điều được nói tới, vì vậy, đã chú ý đưa ra hàng loạt số liệu cụ thể. Còn đoạn thơ của Huy Cận thuộc loại văn bản văn học, tuy có sử dụng hình thức liệt kê nhưng không nhằm đưa ra một danh sách đầy đủ về đối tượng mà chỉ cốt gợi mở và khơi dậy những rung động thẩm mỹ ở độc giả.

Câu 49

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích gợi lên cùng lúc hai vấn đề: sự đa dạng loài sinh vật biển và nguồn lợi sinh vật biển. Giữa hai vấn đề này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nguồn lợi càng lớn nếu sự đa dạng càng lớn. Ngược lại, nguồn lợi sẽ giảm đi nếu sự đa dạng vốn có bị đe dọa.

Câu 50

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Những thông tin nói về sự phong phú của sinh vật biển ở Biển Đông giúp ta nhận thức được đầy đủ hơn về tầm quan trọng của Biển Đông đối với tương lai phát triển của đất nước. Đồng thời, chúng khơi dậy ở ta ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo, quyết không để bất cứ thế lực ngoại bang nào xâm phạm, chiếm đoạt phần lãnh hải thiêng liêng của Tổ quốc.

Câu 51

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Các từ ngữ như còn có (ở câu 3), ngoài ra (ở câu 4), riêng (ở câu 5), đây là (ở câu 6) đảm nhiệm việc liên kết các câu văn trong đoạn trích. Nếu thiếu những từ ngữ liên kết này, đoạn trích sẽ rời rạc, thiếu thống nhất.

Câu 52

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích ở bài tập 4 và đoạn trích ở bài tập 8 có những điểm giống và khác nhau về bố cục. Giống: cả hai đều có câu chủ đề và ý của câu đó được triển khai cụ thể trong những câu tiếp sau. Khác: cuối đoạn trích ở bài tập 4 có câu khái quát về những điều được nêu ở phần trên, còn cuối đoạn trích ở bài tập 8 thì không xuất hiện câu mang tính chất này.

Câu 53

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích nói về địa vị thống trị của con người trên Trái Đất và những hậu quả tiêu cực mà địa vị đó gây ra cho đời sống của muôn loài.

Câu 54

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đoạn trích này có nội dung gần gũi với đoạn thứ nhất của phần Tình trạng Trái Đất hiện ra sao? trong văn bản Trái Đất - cái nôi của sự sống và đoạn thứ bảy trong văn bản Các loài chung sống với nhau như thế nào?

Câu 55

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Tác giả đã chứng minh “sự thống trị hầu khắp hành tinh“ của loài người bằng cách liên tục đưa ra những số liệu cụ thể và các so sánh có độ xác thực cao.

Câu 56

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Những hậu quả nặng nề mà sự thống trị của con người trên Trái Đất đưa lại: phá vỡ cân bằng sinh thái; huỷ hoại sự đa dạng sinh học; đẩy nhiều loài đến tình trạng tuyệt chủng. Bản thân những điều này vừa là các yếu tố của thảm hoạ môi trường, vừa là tác nhân dẫn tới tình trạng suy thoái nghiêm trọng hơn đối với môi trường, đe dọa trực tiếp sự tồn tại của con người.

Câu 57

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trong đoạn trích, tác giả đã sử dụng cách triển khai thông tin theo quan hệ nhân quả. Sau khi nhắc đến từng hành động tiêu cực của con người, tác giả nói ngay về hậu quả của những hành động đó: các loài vật bị chiếm đoạt điều kiện, cơ hội sống (thiếu địa bàn cư trú, thiếu thức ăn, thiếu nước) và cuối cùng bị đẩy vĩnh viễn khỏi bề mặt Trái Đất.

Câu 58

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Trong đoạn trích, đằng sau những thông tin mang tính tiêu cực là một nỗi lo về sự an nguy của chính con người. Nếu không sớm tỉnh ngộ, con người sẽ bị diệt vong, như vô số loài sinh vật khác đã bị tuyệt chủng. Đến lúc đó, Trái Đất có nguy cơ không còn là cái nôi của sự sống nữa.

Câu 59

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Từ sơ cấp với nghĩa trong đoạn trích chỉ có thể được đặt cùng nhóm với từ thứ cấp trong chuỗi từ đã liệt kê. Trong ngữ cảnh đoạn trích, từ sơ cấp gắn với loại sản phẩm trực tiếp chế biến từ thực vật và động vật phục vụ cho nhu cầu của con người. Khi loại sản phẩm này được dùng làm nguyên liệu để chế biến thành một sản phẩm khác, có chất lượng cao hơn, thì loại sản phẩm bậc hai này được gắn với từ thứ cấp.

Câu 60

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Có 2 ý nhỏ được chứa đựng trong câu thứ nhất của đoạn trích và giữa chúng tồn tại mối quan hệ nhân quả. Ý 1: sự thống trị của con người trên Trái Đất. Ý 2: sự biến mất của một số loài sinh vật. Để triển khai cụ thể các ý này, trước tiên, tác giả nói về tỷ lệ sở hữu chênh lệch đối với các tài nguyên trên Trái Đất giữa con người và các loài sinh vật khác, tiếp đó, tác giả điểm lại tỉ lệ tuyệt chủng - sống sót của các loài sinh vật và tốc độ biến mất của những động vật hoang đã trong vòng 40 năm qua.

Câu 61

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Rừng là ngôi nhà chung của tất cả chúng ta, của cả con người và các loài động vật, thực vật. Rừng không chỉ là lá phổi xanh của trái đất mà còn ngăn nước lũ, chống xói mòn, điều hòa khí hậu. Trong rừng có rất nhiều loài động thực vật hoang dã, có giá trị kinh tế, nghiên cứu khoa học cao. Rừng còn là một địa điểm du lịch thú vị cho những người ưa thích khám phá mạo hiểm. Thế nhưng hiện nay rừng lại đang bị chính những người là bạn kia phá hủy một cách nghiêm trọng. Con người vì lợi ích kinh tế đã tàn phá rừng một cách bừa bãi mà không nghĩ đến việc trồng lại rừng. Những cánh rừng xanh chỉ trong chớp mắt đã biến thành những vùng đồi núi trọc, trơ ra những gốc cây gỗ vì chặt phá. Động vật chẳng còn nơi trú ngụ, thực vật chẳng thể sinh tồn và quan trọng hơn cả là hệ sinh thái bị mất cân bằng nghiêm trọng. Chúng ta tàn phá rừng mà không hiểu rằng đang tàn phá chính cuộc sống của chúng ta. Việc bảo vệ rừng đang là một bài toán cấp bách cho các người dân cũng như các cấp chính quyền. Chúng ta hãy cùng chung tay để bảo vệ rừng, bởi đó chính là cuộc sống của chúng ta.

Câu 62

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Chúng ta phải trả giá đắt cho sự lãng phí tài nguyên nước. Những con sông dần cạn kiệt, kéo theo đó còn là sự ô nhiễm nguồn nước đến mức báo động đỏ vì sự xả rác bừa bãi của người dân và các khu công nghiệp. Nguồn nước ngọt ngày càng khan hiếm vì con người sử dụng mà không biết tiết kiệm. Bạn nên nhớ rằng nguồn nước ngọt tự nhiên không hề vô tận, rồi cũng sẽ phải cạn kiệt. Bằng chứng là nhiều người dân đang phải sống trong tình trạng thiếu nước sạch để sinh hoạt. Một cuộc chiến tranh giành nguồn nước sẽ xảy ra phổ biến trong tương lai gần nếu như nguồn nước ngày càng khan hiếm. Chưa kể tình trạng sa mạc hóa ngày càng khốc liệt do con người khai thác nước bừa bãi. Con người cần ý thức rằng tuy nước chiếm gần 3/4 diện tích bề mặt hành tinh, nhưng vẫn có thể không đủ để phục vụ cho đời sống của con người, thỏa mãn nhu cầu sử dụng vô độ. Việc phá rừng cần phải được ngăn chặn để bảo vệ nguồn nước. Tình trạng xả thải và xử lý rác thải, nhất là rác thải nhựa, cần được kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Và quan trọng nhất vẫn là ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, sử dụng nguồn nước tiết kiệm, có hiệu quả của con người chúng ta. Hãy chung tay vì một tương lai luôn có nguồn nước ngọt dồi dào, trong mát, con người và các loài động thực vật được sống một cuộc đời tươi đẹp.

Câu 63

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Câu 64

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Sáng kiến góp phần vào việc tìm giải pháp khắc phục nạn ô nhiễm môi trường ở địa phương em cư trú:

- Hiện trạng môi trường ở địa phương em hiện nay: Người dân vẫn vứt rác bừa bãi, không đúng nơi quy định. Cống thoát nước luôn bị tắc vì rác tràn ngập. Túi ni lông bị sử dụng bừa bãi.

- Sáng kiến được đề xuất:

+ Hạn chế sử dụng túi nilon. Mọi người có thể thay túi nilon bằng túi giấy hoặc sử dụng những loại lá cây có thể thay thế túi nhựa. Chỉ sử dụng túi nilon khi thật sự cần thiết.

+ Để rác đúng nơi quy định. Thực hiện nghiêm túc quy định phân loại rác.

+ Không vứt rác bừa bãi, đặc biệt là vứt rác xuống cống nước.

+ Tuyên truyền, nâng cao ý thức tự giác của mọi người. Trường hợp cố tình vi phạm cần được xử lý làm gương.

Câu 65

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Ý kiến của em về cách thức tổ chức hiệu quả hoạt động Ngày Chủ nhật xanh:

- Mục tiêu tổ chức Ngày Chủ nhật xanh: Dọn sạch đường phố nơi em sống.

- Cách thức tổ chức:

+ Em sẽ họp nhóm bạn cùng lớp em, ở cùng khu phố của em phân công công việc cụ thể cho từng bạn.

+ Chúng em sẽ thuyết phục bố mẹ, người lớn, nhờ bác tổ trưởng tổ dân phố đứng ra kêu gọi mọi người thực hiện cùng chúng em.

+ Em cùng các bạn, cùng các bố mẹ, mọi người trong khu phố tập trung ở nhà văn hóa. Sau đó chia thành từng nhóm để làm sạch từng khu một trên phố. Rác thải được thu gom lại một nơi để chờ xe chở rác đến đưa đi xử lý.

Câu 66

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Nhật kí đọc sách:

- Ngày:…/…/….

- Tên văn bản/tác giả: Chuyện con mèo dạy hải âu bay.

- Đặc điểm nổi bật: Chuyện con mèo dạy hải âu bay gửi gắm nhiều thông điệp về tình yêu thương sâu sắc giữa tình người và tình mèo. Chúng ta có thể học cách chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt của mỗi người, yêu thương nhiều hơn nữa khi ta còn có thể. Truyện ngắn này cũng nhằm phê phán, tố cáo những hành vi sai trái của con người đối với thiên nhiên và loài vật. Con người thật sự thiếu ý thức trong việc giữ gìn, bảo tồn thiên nhiên. Chỉ vì lợi ích trước mắt mà vô tình phá hủy môi trường sống trong sạch của mình.

- Câu nói hoặc đoạn văn yêu thích: “Zorba ngồi đó, dõi theo con hải âu cho tới lúc nó không biết những giọt mưa hay nước mắt đã phủ mờ đôi mắt màu vàng của con mèo mun to đùng, mập ú… một con mèo tử tế, cao quý, một con mèo của bến cảng”.

- Bài học rút ra: Yêu thương ai đó giống mình là chuyện khá dễ dàng, yêu thương ai đó khác biệt với mình lại khá khó khăn. Nghĩ rằng người đó giống như mình thì tình yêu thương xuất phát bằng tất cả tấm lòng, từ trái tim đơn giản và không toan tính.

Câu 67

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Nhật kí đọc sách:

- Ngày:…/…/….

- Tên văn bản/tác giả: Các loài chung sống với nhau như thế nào?

- Đặc điểm nổi bật: Tác giả đã thể hiện rõ “Sự thống trị hầu khắp hành tinh“ của loài người bằng cách liên tục đưa ra những số liệu cụ thể và các so sánh có độ xác thực cao. Tác giả đã sử dụng cách triển khai thông tin theo quan hệ nhân quả. Sau khi nhắc đến từng hành động tiêu cực của con người, tác giả nói ngay về hậu quả của những hành động đó.

- Câu nói hoặc đoạn văn yêu thích: “Rõ ràng, phải rất lâu nữa chúng ta mới lập được một danh sách sát thực tế hơn về những cư dân của hành tinh này”.

- Bài học rút ra: Nếu không sớm tỉnh ngộ, con người sẽ bị diệt vong, như vô số loài sinh vật khác đã bị tuyệt chủng. Đến lúc đó, Trái Đất có nguy cơ không còn là cái nôi của sự sống nữa. Chúng ta cần phải tìm cách bảo vệ môi trường sống của chính mình từ ngay ngày hôm nay.