Giải SBT Ngữ Văn 9 KNTT Bài 1: Thế giới kì ảo có đáp án

- Những sự việc kể về cuộc đời của nhân vật Vũ Nương từ khi được gả cho Trương Sinh đến khi nhảy xuống sông Hoàng Giang tự vẫn: tên là Vũ Thị Thiết, quê ở Nam Xương, tính tình thuỳ mị, nết na, tư dung tốt đẹp, được Trương Sinh – con nhà hào phú nhưng ít học, mang một trăm lạng vàng xin cưới về. → Đất nước có giặc ngoại xâm, Trương Sinh phải lên đường đi lính chống giặc. → Mẹ Trương Sinh vì quá nhớ con nên đã sinh bệnh rồi qua đời; khi mẹ chồng mất, Vũ Nương lo ma chay tế lễ chu đáo như đối với cha mẹ đẻ. → Dẹp giặc xong, Trương Sinh trở về nhà, khi nghe được lời nói ngây thơ của con trẻ thì nảy sinh mối nghi ngờ vợ không chung thuỷ. → Vũ Nương bị chồng mắng nhiếc, đánh đuổi đi, không thể giải toả nỗi oan khuất bèn gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn.

- Các sự việc trên được kể theo trật tự tuyến tính, việc xảy ra trước, kể trước, việc xảy ra sau, kể sau.

- Trong đoạn trích, có những từ ngữ cho biết thông tin về không gian và thời gian gắn với câu chuyện:

+ Không gian: trong cung vua, tỉnh Thiểm Tây, huyện Hoa Âm, làng quê của Thành, trong nhà Thành.

+ Thời gian: đời Tuyên Đức nhà Minh; hằng năm, dân gian phải dâng nộp đế cho quan; chưa đầy một năm, gia sản của Thành đã cạn kiệt; hằng ngày, từ sớm đến tối Thành phải tìm đủ mọi cách bắt dế; qua hơn mười ngày, Thành bị đánh trăm trượng, máu me bê bết.

- Nhận xét: Không gian và thời gian trong đoạn trích được nêu cụ thể, xác thực, gắn với cuộc sống của nhân vật. Điều này làm gia tăng tính chất hiện thực của tác phẩm.

- Nhân vật chính trong đoạn trích là Thành.

- Đoạn trích giúp người đọc hiểu về nhân vật Thành qua các thông tin cơ bản: Thành là một người trẻ tuổi, hiểu kinh sách (dự khoa Đồng tử); đã có gia đình riêng; tính chất phác nên bị ép giữ một chức nhỏ trong làng (lí chính); không dám sách nhiễu dân về chuyện nộp dế; gia sản mau chóng cạn kiệt, bị đánh đập tàn tệ đến mức bi quan, chán nản, muốn tự tử. Như vậy, nhân vật Thành được khắc hoạ qua cái nhìn cảm thông của nhà văn, tương thích với không gian và thời gian trong truyện, cùng làm nên giá trị hiện thực của tác phẩm.

- Chỉ trong một đoạn trích ngắn, tác giả đã cho thấy hiện thực xã hội có nhiều điều bất thường: chọi dế vốn là một trò chơi dân gian bình thường nơi thôn dã, vậy mà ở thời này, đến cả vua cũng mê một cách kì lạ; chuyện mê chọi để trong cung đã chi phối sâu sắc cuộc sống của muôn dân: quan to thì ép quan nhỏ phải tìm cách nộp dễ để dâng vua; quan nhỏ thì không từ thủ đoạn nào để có để đem hiến quan to; vì trò chọi dế mà trong dân có người đến khuynh gia bại sản, thậm chí có thể mất mạng.

- Qua những chi tiết, sự việc ấy, ta bắt gặp cái nhìn và thái độ phê phán xã hội thâm thuý, sâu sắc của tác giả.

- Yếu tố gian trong từ gian giảo có nghĩa là dối trá, lừa lọc. Yếu tố đó đồng nghĩa với gian trong các từ: gian tham, gian ngoan, gian phi.

- Đặt câu có sử dụng một từ có yếu tố gian đồng nghĩa với gian trong gian giảo là: Trong truyện cổ tích, những kẻ gian phi bao giờ cũng chịu kết cục cay đắng.

- Trước đó, theo sự chỉ dẫn của bà đồng, Thành đã từng bắt được một con để quý. Nhưng con dế đó đã bị đứa con trai chín tuổi vô tình làm chết. Vì thế, khi nghe có tiếng dế gáy ngoài cửa, Thành mới “giật mình vùng dậy” rồi “mừng rỡ chụp lấy”. Thành cứ liên tục đuổi theo chụp con dế hết lần này đến lần khác, chưa bắt được thì “ngơ ngẩn” và khi bắt được thì “ngắm kĩ”, thấy “có vẻ như đế hay, bèn mừng giữ lại”.

- Tâm trạng và hành động của Thành cho thấy lúc này, điều hệ trọng nhất đối với nhân vật là làm sao có được con dế quý để nộp quan. Dù chưa biết con dế mới bắt được thực chất là như thế nào, nhưng có được dế là điều quan trọng, vì nó đem đến một niềm hi vọng.

- Khi nhìn thấy con dế to lớn, khoẻ mạnh của gã thiếu niên, so sánh với con đế mà mình mới bắt được, Thành cảm thấy xấu hổ, không dám cho chọi thử. Nhưng gã thiếu niên cứ ép, khiến Thành nghĩ rằng: Nuôi con dế dở như thế này thì cũng vô ích, vậy cứ cho nó chọi thử để mua vui. Hẳn Thành chẳng hề tiếc nếu dế của mình bị con dế to khoẻ kia hạ gục.

- Tuy nhiên, nhờ trận đấu này mà con dế nhỏ của Thành mới có cơ hội bộc lộ khả năng kì lạ: không những cắn cổ con dế to khoẻ kia mà còn nhảy lên cắn cả mào gà khiến con gà ngã lăn ra. Chứng kiến những sự lạ lùng đó Thành mới dám đem nộp con dế nhỏ cho tri huyện. Mọi diễn biến sau này của câu chuyện đều được quyết định bởi “chiến tích” của con dế.

a. Thủ trong địch thủ có nghĩa là người giỏi một nghề hoặc chuyên một việc.

b.

- Phòng thủ là một từ Hán Việt có yếu tố thủ đồng âm với yếu tố thủ trong địch thủ. Thủ trong phòng thủ có nghĩa là giữ.

- Đặt câu có sử dụng từ phòng thủ: Khi đánh cờ, phải luôn biết phối hợp nhịp nhàng giữa tấn công và phòng thủ.

- Phản ứng của Ngọc Hoàng khi chứng kiến khả năng phi thường của sơn thần và thủy thần: Ngọc Hoàng gật đầu khen: “Tài giỏi!”

- Ngọc Hoàng gặp khó khăn gì trong việc quyết định chọn chồng cho Ngọc Tỷ là: Việc không thể phần tài năng cao thấp của hai thần khiến Ngọc Hoàng khó quyết định ai là người xứng đáng làm chồng của Ngọc Tỷ.

- Nhân vật đến sau chỉ là con người, không phải thần thánh, nhưng tướng mạo thì thật đặc biệt: “dáng rồng bước hổ, mắt Thuấn mày Nghiêu, có vẻ tĩnh trọng như núi, có lượng bao hàm như biển, và đứng sừng sững ở trước sân”.

- Tuy không hề có phép thuật gì, nhưng lời nói của người đó lại có sức mạnh chinh phục. Trong lời tâu với Ngọc Hoàng, đánh giá khả năng của sơn thần và thuỷ thần, người đến sau muốn nhấn mạnh: thần núi và thần nước chỉ là “một vật” mà thôi, phép thuật cũng chỉ là “một gáo nước đã khoe nhiều, một nắm đá đã khoe lớn”, không đáng đếm xỉa. Những thứ đó càng không thể sánh với cái cao rộng của khí thiêng sông núi, với “Thiên tử trị bên ngoài, hoàng hậu trị bên trong”, “biết tỏ lòng trung với trời”. Đó là sự khác nhau giữa giá trị thực với cái hư ảo.

Những đặc điểm của thể loại truyện truyền kì thể hiện qua truyện Ngọc nữ về tay chân chủ:

- Không gian và thời gian mang tính chất kì ảo.

- Có nhân vật là thần thánh, có nhân vật là người với khả năng đặc biệt.

- Có yếu tố kì ảo (phép thuật đầy biến hoá của sơn thần và thuỷ thần).

- Ngôn ngữ truyện dùng nhiều điển tích, điển cố.

- “khách quý giường đông”: thời Tống (TQ), Hy Giản có con gái, muốn kén rể, cho người xem các con cháu của Vương Đạo, thấy người nào cũng giữ lễ, duy có Vương Hy Chi cứ ngồi phệ bụng ở giường bên đông, coi như không biết chuyện gì, Hy Giản liền gả con gái cho Hy Chi; do đó, người ta thường dùng “giường đông” để chỉ con rể.

- “nghệ thuật”: ý nói phép thuật.

= > Ta thấy khi chú thích một từ ngữ thông thường, chỉ cần nói rõ nghĩa của nó; ngược lại, chú thích một điển tích, điển cố, phải tóm lược câu chuyện hoặc nói rõ xuất xứ của từ ngữ, lời thơ, kinh sách,.. được dẫn trong văn bản.

Một số đề tài có thể lựa chọn để viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (con người trong mối quan hệ với tự nhiên):

- Bảo vệ đa dạng sinh học cũng là bảo vệ sự sống của con người.

- Con người cần làm gì trước tình trạng tài nguyên thiên nhiên ngày càng khan hiếm?

- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách khoa học để hạn chế ô nhiễm đất đai.

Chọn một đề tài, chẳng hạn đề tài thứ hai: Con người cần làm gì trước tình trạng tài nguyên thiên nhiên ngày càng khan hiếm? để lập dàn ý, viết phần Mở bài.

Dàn ý cần có các phần:

- Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần bàn luận (sự khan hiếm nguồn tài nguyên thiên nhiên và giải pháp khắc phục).

- Thân bài: Cần nêu được các luận điểm:

+ Vai trò của tài nguyên thiên nhiên trong sản xuất và đời sống của con người;

+ Thực trạng khan hiếm tài nguyên thiên nhiên hiện nay;

+ Ảnh hưởng của việc khan hiếm tài nguyên thiên nhiên đối với sản xuất và đời sống;

+ Những giải pháp cần thực hiện để khắc phục tình trạng khan hiếm tài nguyên thiên nhiên...

- Kết bài: Khẳng định tầm quan trọng của việc nhận thức đúng về vấn đề và giải quyết vấn đề được nêu.

Viết phần Mở bài, em có thể nêu vấn đề trực tiếp hoặc gián tiếp, nhưng phải rõ ràng, cụ thể. Phần này cần viết trong một đoạn văn hoàn chỉnh. Em có thể tham khảo cách mở bài sau:

Cuộc sống của con người hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có tình trạng nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng khan hiếm. Sự khai thác quá mức để đáp ứng yêu cầu “phát triển nóng” cũng như cách tiêu thụ tài nguyên lãng phí đang khiến tình trạng đó thêm nghiêm trọng. Tương lai nhân loại sẽ thế nào? Các thế hệ sau này liệu có thể duy trì cuộc sống bình thường

được hay không? Làm sao để phát triển bền vững? Đó là những câu hỏi khiến những người có lương tri trên hành tinh này phải suy nghĩ và tìm lời giải đáp.

Nêu ba sự việc có tính thời sự thể hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, chẳng hạn:

- Nỗ lực bảo vệ những khu rừng nguyên sinh ở một số địa phương.

- Ngăn cấm việc đánh bẫy chim trời theo kiểu tận diệt từng diễn ra ở một số nơi.

- Việc xây dựng hệ thống du lịch bền vững ở một địa điểm có danh lam thắng cảnh, đảm bảo sự hài hoà giữa con người và tự nhiên.

Chọn một trong số các sự việc đã nêu ở bài tập 1 để lập dàn ý cho bài nói, chẳng hạn có thể chọn đề tài: Việc xây dựng hệ thống du lịch bền vững ở một địa điểm có danh lam thắng cảnh, đảm bảo sự hài hoà giữa con người và tự nhiên.

Dàn ý:

- Mở đầu: Giới thiệu việc xây dựng hệ thống du lịch bền vững ở một địa điểm có danh lam thắng cảnh cụ thể và tính tích cực của sự việc đó.

- Triển khai:

+ Khái niệm du lịch bền vững.

+ Những biểu hiện cụ thể của việc xây dựng hệ thống du lịch bền vững ở một địa điểm có danh lam thắng cảnh.

+ Lợi ích của du lịch bền vững ở một địa điểm có danh lam thắng cảnh:

• Bảo vệ môi trường và duy trì đa dạng sinh học ở vùng có danh lam thắng cảnh.

• Tạo cơ hội cho sự phát triển kinh tế của cộng đồng ở địa phương.

- Kết thúc: Đánh giá ý nghĩa tích cực của sự việc.

Tập trình bày: Em dựa vào dàn ý đã xây dựng, luân phiên trình bày trong nhóm, trao đổi để rút kinh nghiệm.