Giải SBT Ngữ Văn 9 Cánh diều Tổng kết về văn học và tiếng việt có đáp án

- Từ sơ đồ trong SGK, trang 127, chúng ta có thể trình bày hiểu biết của mình về văn học Việt Nam bằng một đoạn văn với một số thông tin chính sau:

+ Văn học Việt Nam có hai bộ phận lớn là văn học dân gian và văn học viết.

+ Văn học dân gian là văn học truyền miệng bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc thiểu số.

+ Văn học viết là văn học ghi lại bằng chữ viết, gôm chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ và chữ dân tộc thiểu số.

- Có thể lấy ý đầu làm câu chủ đề, sau đó phát triển đoạn văn bằng các ý sau theo hướng đoạn văn diễn dịch.

- Văn học dân gian: là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tạo tập thể; phản ánh nhận thức, tư tưởng, tính cách của nhân dân về tự nhiên, xã hội, con người. Văn học dân gian Việt Nam hết sức đa dạng, phong phú về nội dung và hình thức thể loại. Thành tựu phong phú và nổi bật nhất của văn học dân gian là những tác phẩm truyền miệng đặc sắc như kho tàng truyện cổ tích và ca dao của dân tộc Kinh; Các sử thi Đăm Săn của dân tộc Ê-đê, Đẻ đất đẻ nước của dân tộc Mường; truyện thơ Tiễn dặn người yêu của dân tộc Thái,…

- Sơ đồ trên cho em biết những thông tin về tác giả, thể loại, đặc trưng của văn học dân gian.

- Trong sách Ngữ văn cấp Trung học cơ sở (bộ sách Cánh Diều), em đã học:

+ Truyện truyền thuyết: Sự tích Hồ Gươm.

+ Truyện cổ tích: Thánh Gióng

+ Tục ngữ về thiên nhiên, lao động và con người

+ Truyện ngụ ngôn: Ếch ngồi đáy giếng, Đẽo cày giữ đường.

+ Truyện truyền kì: Chuyện người con gái Nam Xương.

+ Truyện, thơ dân gian: Dế chọi.

Các thông tin ấy có thể trình bày dưới dạng một sơ đồ. Chẳng hạn:

– Từ khoá trung tâm là: “Văn học viết Việt Nam”.

– Cấp độ thứ 2 của sơ đồ gồm:

+ Văn học trung đại.

+ Văn học hiện đại.

– Trong “văn học trung đại” có:

+ Đặc điểm chung.

+ Ngôn ngữ và thể loại.

– Trong “văn học hiện đại” có:

+ Giai đoạn từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945.

+ Giai đoạn từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay. Trong giai đoạn này có: văn học từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1975 và văn học từ sau năm 1975 đến nay.

Tham khảo sơ đồ:

Đọc hiểu tác phẩm văn học (văn bản văn học) cần chú ý cả các yếu tố của văn bản và các yếu tố ngoài văn bản.

- Các yếu tố của văn bản như: đề tài, chủ đề, cảm hứng chủ đạo, bố cục, nhan đề, từ ngữ, câu văn, chi tiết, nhân vật, sự kiện, vần, nhịp, các biện pháp nghệ thuật...

- Các yếu tố về kiến thức lịch sử văn học như: bối cảnh ra đời của tác phẩm, tác gia, bối cảnh lịch sử - xã hội của mỗi giai đoạn, thời kì,

- Ví dụ tác phẩm Bếp lửa:

Bài thơ được Bằng Việt sáng tác vào năm 1963, khi ông còn là chàng sinh viên 22 tuổi đang theo học ngành luật tại đại học tổng hợp Kiev (Liên Xô cũ). Khi trải qua những ngày đông lạnh giá ở xứ người, ông nhớ da diết về gia đình, về bếp lửa và những ngày ở bên bà nội. Đó là lý do mà chỉ ngay từ những câu mở bài của Bếp lửa, nhà thơ đã nhấn mạnh đầy cảm xúc: "Cháu thương bà biết mấy nắng mưa!" Chỉ với một câu thơ như vậy, người đọc đã dễ dàng cảm nhận được tình cảm giữa tác giả với bà của mình dù rất dung dị nhưng vẫn vô cùng sâu sắc và cảm động.