Giải SBT Ngữ Văn 9 Cánh diều Bài 8. Văn bản thông tin có đáp án

- Nhan đề văn bản Quần thể di tích Cố đô Huế được đặt theo cách nêu tên địa danh nơi có di tích lịch sử.

- Nhan đề khác: Cố đô Huế – một di tích lịch sử đặc biệt.

- Để tóm lược nhanh nhất các thông tin trong văn bản, chỉ cần đọc lướt các phần của văn bản. Mỗi phần chỉ ra một số thông tin tiêu biểu. Ví dụ, phần Giới thiệu: nêu lên lịch sử 400 năm của Huế gắn với các triều đại phong kiến, di tích này đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hoá thế giới.

- Thông tin trong văn bản được triển khai kết hợp trình bày rất phong phú theo nhiều cách: trật tự thời gian và không gian, quan hệ nguyên nhân – kết quả, phân loại các đối tượng,.... Cách triển khai ấy giúp người đọc hình dung được sự đa dạng, phong phú của một di tích lịch sử có nhiều giá trị đặc biệt.

- Văn bản Quần thể di tích Cố đô Huế được coi là văn bản thông tin vì:

+ Văn bản cung cấp thông tin về vẻ đẹp và giá trị của Quần thể di tích Cố đô Huế.

+ Văn bản được trình bày bằng chữ viết kết hợp với các phương thức khác như hình ảnh.

+ …

Cố đô Huế có nhiều giá trị, bao gồm giá trị tinh thần và giá trị vật chất.

- Giá trị tinh thần: là niềm tự hào của người Việt về di tích lịch sử, đồng thời cũng là một danh lam thắng cảnh độc đáo, lâu đời; là một di tích lịch sử hấp dẫn không chỉ với người Việt mà đối với cả du khách quốc tế;...

- Giá trị vật chất: là một điểm tham quan du lịch có giá trị kinh tế; một di tích được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá thế giới; Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định việc xếp hạng Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Quần thể kiến trúc Cố đô Huế là Di tích quốc gia đặc biệt.

- Mục đích của văn bản Quần thể di tích Cố đô Huế là: Nhận biết, phân tích được đặc điểm của văn bản, tác dụng của các trình bày thông tin trong các văn bản giới thiệu một di tích lịch sử và bài phỏng vấn; liên hệ, vận dụng được những điều đã đọc từ văn bản để giải quyết một vấn đề trong cuộc sống.

- HS đối chiếu với văn bản Quần thể di tích Cố đô Huế để xem nội dung có giúp người viết đạt được mục đích ấy không.

a) Thông tin chính của văn bản: Hồ Gươm là một di tích lịch sử gắn với truyền thuyết Rùa Thần và cũng là một danh thắng nằm giữa trung tâm Thủ đô Hà Nội. Thông tin chính ấy được nêu ở phần sa pô của văn bản.

b) Xem lại đặc điểm của văn bản thông tin giới thiệu một di tích lịch sử để phân tích làm sáng tỏ văn bản trên là văn bản thông tin thuộc loại này.

c) Theo văn bản, Hồ Gươm có những tên sau:

– Hồ Lục Thuỷ với ý nghĩa: hồ nước xanh.

– Hồ Hoàn Kiếm (hồ trả gươm) hoặc Hồ Gươm.

– Vào thời Trần, thuỷ quân thường tập trận ở hồ nên gọi là hồ Thuỷ Quân.

– Đến cuối thế kỉ XVI, phía hồ trên gọi là hồ Tả Vọng (nhìn từ bên trái) và phía hồ dưới gọi là hồ Hữu Vọng (nhìn từ bên phải). Cuối thế kỉ XIX, chỉ còn lại hồ Tả Vọng, chính là Hồ Gươm ngày nay.

d) Văn bản giúp em hiểu thêm về những di tích lịch sử ở Việt Nam là: Các di tích lịch sử ở Việt Nam luôn gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc như: thành Cổ Loa, đền Phù Đổng, Đền Hùng, Cố đô Hoa Lư, khu di tích Pác Bó.

- Nội dung bài phỏng vấn xoay quanh những hiểu biết của nhà văn Tô Hoài về lịch sử thành phố Hà Nội trong gần một thế kỉ, nhất là từ sau năm 1945 đến thời điểm phỏng vấn (năm 2003).

- Các thông tin mà nhà văn Tô Hoài cung cấp rất thú vị, giúp người đọc hiểu thêm nhiều về thành phố và lịch sử Hà Nội: về phố phường, tên gọi, gạch lát, cống ngầm; về Hồ Tây, địa giới Hà Nội, tên các phố cổ, nhân vật lịch sử gắn với thành phố (ông Trần Văn Lai),...

- Đặc điểm của thể loại phỏng vấn:

+ Thể hiện tính dân chủ

+ Trực tiếp, khách quan, chân thực

+ Thể hiện tính sinh động, hấp dẫn

+ Thông tin trong bài viết hoàn toàn do ngược được phỏng vấn chịu trách nhiệm

- Em thích câu hỏi: Nếu cần nói thật ngắn gọn về tính cách người Hà Nội thì ông sẽ nói thế nào? Và câu trả lời em thích: Muốn hiểu tính cách người Hà Nội, ta phải tìm hiểu tính cách chung của người Việt Nam rồi nghiên cứu cá tính người thành thị thì mới ra tính cách người Hà Nội. Bởi vì người Hà Nội gốc rất ít, chủ yếu là người từ các tỉnh đổ về Hà Nội nên để có một tính cách đặc trưng là rất khó. Với câu trả lời của nhà văn Tô Hoài em cảm thấy ông rất khéo léo và khách quan khi nhận định về tính cách của người Hà Nội.

a)

- Nội dung chính của văn bản là nêu lên giá trị của di tích lịch sử Văn Miếu Quốc Tử Giám và sự cần thiết phải bảo tồn, phát huy giá trị của di tích này.

- Nội dung và hình thức của văn bản này giống văn bản Cùng nhà văn Tô Hoài ngắm phố phường Hà Nội ở các điểm sau:

+ Nội dung: cùng đề tài về giá trị các di tích lịch sử của dân tộc.

+ Hình thức: trình bày dưới dạng một bài phỏng vấn.

b) Đặc điểm của bài phỏng vấn được thể hiện trong văn bản là:

- Văn bản được trình bày dưới dạng phỏng vấn ngắn

- Mục đích của văn bản là để tiếp nhận thông tin về sự phát triển giá trị bền vững của di sản Văn miếu – Quốc Tử Giám.

- …

c) Để bảo tồn Văn Miếu – Quốc Tử Giám chúng ta cần:

- Làm tốt công việc bảo tồn, tu bổ di tích.

- Tuyên truyền, quảng bá về khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

- Tuyên truyền, giáo dục để nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân.

- …

d) Văn bản Phát triển giá trị bền vững của di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám nêu lên một thông điệp về tinh thần của dân tộc qua các di tích lịch sử. Không nhất thiết phải là thông điệp từ di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám mà có thể từ một di tích lịch sử khác.

- Văn bản Đền tháp vẫn ngủ yên được coi là văn bản thông tin vì:

+ Văn bản cung cấp thông tin về vẻ đẹp và giá trị của những ngôi đền cổ kính

+ Văn bản được trình bày bằng chữ viết kết hợp với các phương thức khác như hình ảnh.

+ …

- Văn bản có ba phần, có thể nêu nội dung chính của mỗi phần như sau:

+ Phần sa pô (in đậm đầu văn bản): Giới thiệu chung về di tích Ăng-co.

+ Phần Thành phố bình yên: Giới thiệu về thành phố Xiêm Riệp, nơi có đền Ăng-co Vát và Ăng-co Thom.

+ Phần Những ngôi đền cổ kính: Đi sâu giới thiệu về đền tháp Ăng-co – đặc điểm kiến trúc và giá trị của di sản.

- Dựa vào các đầu đề trong văn bản để xác định nhanh các nội dung ấy.

- Văn bản Đền tháp vẫn ngủ yên đã tập trung giới thiệu hai đặc điểm của loại văn bản này:

+ Di tích Ăng-co là công trình xây dựng hoặc địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia;

+ Di tích Ăng-co gắn với danh lam thắng cảnh,

- Mục đích của văn bản này nhằm giới thiệu những nét đặc sắc của di tích lịch cử Ăng-co nổi tiếng ở Cam-pu-chia.

- Tình cảm trân trọng, mến phục của người viết về đền tháp Ăng-co, một di sản văn hoá, kiến trúc nổi tiếng của đất nước Cam-pu-chia và của thế giới.

- Thái độ, tình cảm của người viết qua một số câu văn trong văn bản:

+ “Tuyệt đỉnh kiến trúc Khmer chính là khu đền Ăng-co Vát. Du khách thưởng viếng thăm nơi này vào buổi chiều, khi có ánh Mặt Trời chiếu thẳng vào chính điện quay về hướng tây”.

+ “Ước mơ đã thành hiện thực khi tôi được đặt chân đến kính đó của những đến đài cổ kính để chiêm ngưỡng sự kì vĩ của tuyệt đỉnh kiến trúc Khmer, để chạm tay vào những tượng đá hàng nghìn năm tuổi và để có những khoảnh khắc lắng đọng ở xứ Chùa Tháp thanh bình.”.

a) Nhan đề văn bản cho biết hai thông tin quan trọng:

- Đây là một trong bảy kì quan thế giới.

- Đây là kì quan được bảo tồn tốt nhất.

b) Những thông tin chính như: tên kì quan, địa điểm, những nét đặc sắc, giá trị của di tích,...

c)

- Kim tự tháp Ghi-da (Kê-ốp) cao 146,5 mét, nhưng hiện chỉ còn 138,8 mét do sự bào mòn của thời gian.

- Mục đích xây kim tự tháp của người Ai Cập là nhằm bảo quản thi hài của các vị vua Ai Cập cổ.

d) Nội dung văn bản trên có điểm giống và khác với văn bản Đền tháp vẫn ngủ yên:

- Giống: đều viết về di tích lịch sử nổi tiếng, cụ thể là các công trình kiến trúc xây dựng khổng lồ, có giá trị nghệ thuật độc đáo,...

- Khác: các thông tin về đặc điểm hai di tích lịch sử khác nhau và ở hai địa điểm khác nhau,...

a. Câu rút gọn là câu “Hài hước một mình thôi”

- Có thành phần chủ ngữ bị lược bỏ (dạng đầy đủ: Hắn hài hước một mình thôi.). Văn cảnh cho phép hiểu đúng, hiểu rõ nghĩa của câu rút gọn này là câu đứng trước (cụ thể là chủ ngữ hắn).

b. Câu rút gọn là câu “Thôi thì cứ đóng cửa cho thật chặt”

- Có thành phần chủ ngữ bị lược bỏ (dạng đầy đủ: Nhà toàn đàn bà thôi thì cứ đóng cửa cho thật chặt”.

Văn cảnh cho phép hiểu đúng, hiểu rõ nghĩa của câu rút gọn này là câu đứng trước (cụ thể là chủ ngữ “đàn bà”).

c. Câu rút gọn là câu “Bây giờ thì thấm mệt”.

- Có thành phần chủ ngữ bị lược bỏ (dạng đầy đủ: Nó bây giờ thì thấm mệt”)

Văn cảnh cho phép hiểu đúng, hiểu rõ nghĩa của câu rút gọn này là câu đứng trước (cụ thể là chủ ngữ “Nó”.).

a) Thành phần bị lược bỏ: "Bạn".

=> Được sử dụng trong tình huống cảnh báo, khuyên nhủ hoặc răn dạy dựa trên kinh nghiệm.

b) Thành phần bị lược bỏ: "Bạn".

=> Được sử dụng để khích lệ, khuyên bảo hoặc chia sẻ kinh nghiệm.

c) Thành phần bị lược bỏ: "Chúng ta".

=> Được sử dụng để kích động, cổ vũ hoặc thúc đẩy hành động cụ thể.

d) Thành phần bị lược bỏ: "Chúng ta hãy".

=> Được sử dụng để kêu gọi, khích lệ hoặc tuyên bố mục tiêu.

a. Câu rút gọn “Bà giằng lại”.

Văn cảnh cho phép hiểu đúng, hiểu rõ nghĩa của câu rút gọn này, đứng sau là vị ngữ “cái bát”.

b. Câu rút gọn “Cô lắc nhẹ”.

Văn cảnh cho phép hiểu đúng, hiểu rõ nghĩa của câu rút gọn này, đứng sau là vị ngữ “mò thắt lưng Ngạn lấy bi đông”.

a) Câu đặc biệt: "Chao ôi!"

=> Ý nghĩa và tác dụng: Câu này thường được sử dụng để thể hiện sự kinh ngạc, ngạc nhiên hoặc tiêu cực đối với tình hình, sự việc hoặc hành động của người khác.

b) Câu đặc biệt: "Khốn nạn!"

=> Ý nghĩa và tác dụng: Câu này thường được sử dụng để bày tỏ sự phẫn nộ, tức giận trước hành động không tốt của người khác hoặc của bản thân.

c) Câu đặc biệt: "Thu!"

=> Ý nghĩa và tác dụng: Câu này thường được sử dụng để chỉ ra hành động quyết định, cắt đứt, hoặc thể hiện sự mạnh mẽ, quyết liệt.

d) Câu đặc biệt: "Cây tre Việt Nam!"

=> Ý nghĩa và tác dụng: Câu này thường được sử dụng để tuyên dương, ca ngợi hoặc tôn vinh một đối tượng nào đó.

e) Câu đặc biệt: "Một đêm mùa xuân."

=> Ý nghĩa và tác dụng: Câu này thường được sử dụng để làm nổi bật một tình tiết quan trọng, tạo ra sự chú ý đặc biệt đến khía cạnh nào đó của câu chuyện.

- Nội dung bài viết này liên quan đến phần Đọc hiểu vì đều bàn luận về vấn đề giữ gìn, tuyên truyền và phát huy giá trị của các di sản (di tích lịch sử hoặc danh lam thắng cảnh).

- Để viết bài văn theo yêu cầu này, em cần chú ý:

+ Xác định vấn đề cụ thể cần bàn luận xung quanh đề tài giữ gìn, tuyên tuyền và phát huy giá trị của giá trị của các di sản.

+ Xem lại các văn bản đã đọc hiểu về di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh đã học, liên hệ với những hiểu biết thực tiễn của mình về các di sản trong nước và quốc tế, ghi lại thông tin quan trọng cần bàn luận về các di sản đó.

+ Biết cách triển khai bài văn nghị luận bàn về một vấn đề xã hội theo bố cục ba phần, nội dung cụ thể của mỗi phần (tuyết minh, tự sự, miêu tả, biểu cảm,…)

Có thể lập ý cho bài phỏng vấn bằng cách nêu một số câu hỏi như:

– Lớp sẽ đi tham quan di tích lịch sử hay danh lam thắng cảnh nào?

– Di tích lịch sử hay danh lam thắng cảnh ấy ở đâu?

– Điểm tham quan có gì hấp dẫn nổi bật?

– Cần chú ý gì khi đi tham quan điểm đến này?

– …