Giải SBT Khoa học tự nhiên 9 CTST Bài 43: Di truyền nhiễm sắc thể có đáp án

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Quá trình nguyên phân được chia thành hai giai đoạn là phân chia nhân và phân chia tế bào chất, trong đó, giai đoạn phân chia nhân diễn ra qua bốn kì gồm: kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối.

Đáp án đúng là: B

Trong quá trình phân chia tế bào, sự nhân đôi DNA diễn ra ở kì trung gian.

Đáp án đúng là: C

Các tế bào con được tạo ra qua nguyên phân có số lượng nhiễm sắc thể giống nhau và giống tế bào ban đầu. Do đó, một trong những ý nghĩa của quá trình nguyên phân là đảm bảo cho bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội của loài được di truyền một cách ổn định qua các thế hệ ở các loài sinh sản vô tính.

Đáp án đúng là: D

Kì trung gian không thuộc quá trình nguyên phân mà là giai đoạn diễn ra trước khi nguyên phân. Quá trình nguyên phân được chia thành hai giai đoạn là phân chia nhân và phân chia tế bào chất, trong đó, giai đoạn phân chia nhân diễn ra qua bốn kì gồm: kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối.

Đáp án đúng là: A

Quá trình hình thành hạt và quả thuộc quá trình sinh sản ở thực vật. Quá trình này dựa trên cơ sở là sự giảm phân hình thành giao tử (giao tử đực nằm trong hạt phấn và giao tử cái nằm trong noãn của bầu nhụy) và quá trình thụ tinh (giao tử đực kết hợp với giao tử cái).

Đáp án đúng là: B

- Trong các loài kể trên, loài đỉa có thể sinh sản dựa trên cơ sở là quá trình nguyên phân: Cơ thể của giun đốt nói chung cũng như đỉa nói riêng gồm một chuỗi các đơn vị giống nhau được gọi là các đốt. Giữa các đốt có vách ngăn. Với cấu trúc này khiến cho mỗi đốt là một phần của cơ thể, có thể điều chỉnh ở một mức độ nhất định hoạt động chung của cơ thể. Đó là lí do chủ yếu cho việc khi cắt/gây tổn thương cá thể ở một số vị trí nhất định thì cá thể đỉa cũng như giun đốt có khả năng tái sinh dựa trên cơ sở nguyên phân tạo tế bào mới và hình thành nên cá thể mới. Tuy nhiên, sự tái sinh này là hữu hạn, nếu làm phá vỡ cấu trúc thể xoang thì dù chỉ cắt cá thể ra làm đôi thì cá thể cũng không có khả năng tái sinh.

- Còn cây bưởi, trâu rừng, cây thông đều là những loài sinh sản hữu tính. Hình thức sinh sản của chúng dựa trên cơ sở của 3 quá trình là nguyên phân, giảm phân và thụ tinh.

Đáp án đúng là: C

Một tế bào ruồi giấm tiến hành nguyên phân một lần sẽ hình thành 2 tế bào con. Và vì các tế bào con được tạo ra qua nguyên phân có số lượng nhiễm sắc thể giống nhau và giống tế bào ban đầu nên mỗi tế bào này có số lượng nhiễm sắc thể là 8.

Đáp án đúng là: C

Giảm phân là hình thức phân chia ở các tế bào sinh dục chín để tạo ra các giao tử.

Đáp án đúng là: A

Trong giảm phân, quá trình tiếp hợp và trao đổi chéo giữa hai chromatid khác nguồn gốc của cùng một cặp nhiễm sắc thể tương đồng diễn ra ở kì đầu I.

Đáp án đúng là: D

Giảm phân gồm 2 lần phân bào (giảm phân 1 và giảm phân II) diễn ra liên tiếp nhau, trong đó, quá trình nhân đôi DNA và nhiễm sắc thể chỉ diễn ra một lần ở kì trung gian trước lần phần bào I. Do đó, qua giảm phân từ 1 tế bào lưỡng bội 2n sẽ hình thành nên 4 tế bào con có bộ nhiễm sắc thể đơn bội n.

Đáp án đúng là: C

Nhiễm sắc thể là vật chất mang gene của tế bào. Do đó, sự phân li và tổ hợp của nhiễm sắc thể là cơ sở cho sự di truyền của các gene.

Đáp án đúng là: D

Ở người, nam giới mang cặp nhiễm sắc thể giới tính là XY, còn nữ giới mang cặp nhiễm sắc thể giới tính là XX.

Đáp án đúng là: A

Các diễn biến xảy ra trong quá trình giảm phân mà không có trong quá trình nguyên phân là (1), (2).

Đáp án đúng là: A

Quá trình giảm phân có thể tạo nên các loại giao tử khác nhau về cấu trúc nhiễm sắc thể là do:

(1) Sự trao đổi chéo của các nhiễm sắc thể trong kì đầu của giảm phân I.

(4) Sự phân li và tổ hợp ngẫu nhiên của các nhiễm sắc thể trong giảm phân I.

Đáp án đúng là: C

Các nhận định đúng là: (1), (3), (4).

(2) Sai. Nhiễm sắc thể thường tồn tại thành từng cặp tương đồng, nhiễm sắc thể giới tính tồn tại thành từng cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY).

(5) Sai. Mỗi cặp nhiễm sắc thể thường có hai chiếc, còn nhiễm sắc thể giới tính chỉ có một chiếc (XO) hoặc hai chiếc (XX, XY).

Đáp án đúng là: C

Các phát biểu không đúng là (2), (3), (4).

(1) Đúng. Liên kết gene đảm bảo được sự di truyền bền vững của từng nhóm tính trạng được quy định bởi các gene nằm trên một nhiễm sắc thể.

(2) Sai. Liên kết gene làm giảm khả năng xuất hiện các biến dị tổ hợp ở đời con.

(3) Sai. Trong di truyền liên kết, các gene nằm trên cùng một nhiễm sắc thể phân li cùng nhau về một giao tử và tổ hợp cùng nhau qua quá trình thụ tinh.

(4) Sai. Cơ sở tế bào học của hiện tượng di truyền liên kết là các gene quy định các tính trạng nằm trên cùng một nhiễm sắc thể.

Đáp án đúng là: B

Hiện tượng di truyền liên kết được phát hiện bởi Morgan và cộng sự trên đối tượng là ruồi giấm.

Đáp án đúng là: D

Sự xác định giới tính ở sinh vật chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như cặp nhiễm sắc thể giới tính, bộ nhiễm sắc thể trong tế bào, hormone, nhiệt độ,… ngoại trừ nguồn thức ăn.

Đáp án đúng là: A

Ở rùa tai đỏ (Trachemys scripta), nếu trứng được ấp trong điều kiện từ 26 - 28 °C sẽ trở thành con đực, từ 31 - 32 °C sẽ nở thành con cái.

Đáp án đúng là: A

Dùng hormone methyl testosterone tác động vào cá vàng cái sẽ gây biến đổi kiểu hình thành giới đực trong khi cặp nhiễm sắc thể giới tính không thay đổi.

A: Kì đầu

B: Kì trung gian

C: Kì sau

D: Kì cuối

E: Kì giữa

Sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa nguyên phân và giảm phân trong sinh sản hữu tính:

a) Phương pháp lai hữu tính có thể tạo ra các giống vật nuôi có năng suất vượt trội vì lai hữu tính dựa trên cơ sở tế bào học là các quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh, do đó, quá trình lai hữu tính tạo ra nhiều biến dị tổ hợp ở đời con → có thể tạo ra các giống vật nuôi có năng suất vượt trội.

b) - ♀ Bò vàng ở Việt Nam thích nghi với điều kiện chăn nuôi ở Việt Nam, mắn đẻ, hiền lành, nuôi bê giỏi.

- ♂ Bò Sindhi đỏ nhập nội cho sản lượng sữa và thịt cao.

- Bò lai Sind thích nghi tốt với điều kiện khí hậu Việt Nam; sản lượng sữa và thịt khá cao; mắn đẻ; hiền lành và nuôi bê con giỏi.

c) Để tăng nhanh số lượng giống cây trồng mang các đặc tính tốt, có thể sử dụng các phương pháp nhân giống vô tính (giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô). Cơ sở khoa học của nhân giống vô tính là quá trình nguyên phân.

(1) - (b): Ở kì giữa nguyên phân, các nhiễm sắc thể kép co xoắn cực đại và xếp thành một hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

(2) - (c): Ở kì cuối của nguyên phân, nhiễm sắc thể đơn dãn xoắn, tế bào tiến hành phân chia tế bào chất.

(3) - (a): Ở kì đầu của nguyên phân, các nhiễm sắc thể kép dần co xoắn, màng nhân dần tiêu biến, thoi phân bào hình thành.

(4) - (d): Ở kì sau của nguyên phân, các nhiễm sắc thể kép tách nhau tại tâm động thành các nhiễm sắc thể đơn, nhiễm sắc thể đơn phân li về hai cực tế bào.

1 – Đ: Cơ chế xác định giới tính ở nhiều loài sinh sản hữu tính là do sự có mặt của cặp nhiễm sắc thể giới tính hoặc bộ nhiễm sắc thể trong tế bào.

2 – Đ: Di truyền liên kết được ứng dụng để tạo các tổ hợp gene quy định các tính trạng mong muốn.

3 – S: Sự kết hợp giữa nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đảm bảo duy trì bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội đặc trưng của các loài sinh sản hữu tính.

4 – Đ: Trong di truyền liên kết, các gene nằm trên cùng một nhiễm sắc thể sẽ phân li cùng nhau về một giao tử trong quá trình giảm phân và tổ hợp cùng nhau qua quá trình thụ tinh.

5 – S: Sự di truyền đồng thời của tính trạng là do hiện tượng di truyền liên kết của các gene cùng nằm trên cùng một nhiễm sắc thể.

6 – Đ: Cặp nhiễm sắc thể giới tính được hình thành do sự phân li và tổ hợp của các nhiễm sắc thể giới tính trong giảm phân và thụ tinh.

7 – Đ: Giới tính của sinh vật chịu ảnh hưởng của các nhân tố môi trường trong (cặp nhiễn sắc thể giới tính, hormone sinh dục,…) và ngoài cơ thể (nhiệt độ, ánh sáng,…).

8 – S: Giảm phân là hình thức phân chia của các tế bào sinh dục chín để tạo nên các giao tử.

9 – S: Thomas Hunt Morgan đã phát hiện ra hiện tượng liên kết gene bằng việc thực hiện phép lai phân tích ruồi đực F$_{1}$ của phép lai P thuần chủng thân xám, cánh dài và thân đen, cánh cụt.

a) - Tế bào A đang ở kì giữa của quá trình nguyên phân vì các nhiễm sắc thể kép tương đồng đang xếp thành một hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

- Tế bào B đang ở kì giữa II của quá trình giảm phân vì các nhiễm sắc thể kép đang xếp thành một hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào và không tồn tại thành từng cặp tương đồng.

- Tế bào C đang ở kì sau II của quá trình giảm phân vì các nhiễm sắc thể kép đang tách thành nhiễm sắc thể đơn và phân li về hai cực của tế bào, các nhiễm sắc thể không tồn tại thành từng cặp tương đồng.

- Tế bào D đang ở kì sau của quá trình nguyên phân vì các nhiễm sắc thể kép đang tách thành nhiễm sắc thể đơn và phân li về hai cực của tế bào, các nhiễm sắc thể tồn tại thành từng cặp tương đồng.

b) - Tế bào A: bộ nhiễm sắc thể của tế bào mẹ 2n = 4, kiểu gene của tế bào con là AaBb.

- Tế bào B: bộ nhiễm sắc thể của tế bào mẹ 2n = 8, kiểu gene của tế bào con là AbcD.

- Tế bào C: bộ nhiễm sắc thể của tế bào mẹ 2n = 6, kiểu gene của tế bào con là Mnp.

- Tế bào D: bộ nhiễm sắc thể của tế bào mẹ 2n = 4, kiểu gene của tế bào con là KKGg.

- Số tế bào sinh dục được hình thành sau ba lần nguyên phân: 2$^{3}$ = 8 tế bào.

- Số giao tử được hình thành:

+ Nếu là tế bào sinh dục đực thì số giao tử tạo thành là 8 × 4 = 32.

+ Nếu là tế bào sinh dục cái thì số giao tử tạo thành là 8 × 1 = 8.

a)

- Xét từng cặp tính trạng:

+ Quả bé : quả lớn = 3 996 : (2 007 + 1 998) ~ 1 : 1.

+ Vị ngọt : vị chua = (3 996 + 2 007) : 1 998 ~ 3: 1 → Vị ngọt trội hoàn toàn so với vị chua.

- Xét chung hai cặp tính trạng:

(quả bé : quả lớn) × (vị ngọt : vị chua) = (1 : 1) × (3 : 1) = 3 : 3 : 1 : 1 > tỉ lệ bài toán 2 : 1 : 1.

→ Tỉ lệ các tính trạng theo lí thuyết khác tỉ lệ đề bài và giảm biến dị tổ hợp → Các gene quy định hai cặp tính trạng liên kết trên cùng một cặp nhiễm sắc thể.

b)

- Quả lớn trội hoàn toàn so với quả bé → Quy ước gene: A: quả lớn >> a: quả bé. Vị ngọt trội hoàn toàn so với vị chua → Quy ước gene: B: vị ngọt >> b: vị chua.

- Cho F$_{1}$ giao phấn với cá thể (T) chưa biết kiểu gene được tỉ lệ mỗi loại tính trạng là:

+ Quả bé : quả lớn ~ 1 : 1 → F$_{1}$ × T = Aa × aa.

+ Vị ngọt : vị chua ~ 3 : 1 → F$_{1}$ × T = Bb × Bb.

→ Xét chung 2 tính trạng: F$_{1}$ × T = (Aa × aa)(Bb × Bb).

- P$_{t/c}$khác nhau về hai tính trạng → F$_{1}$ dị hợp hai cặp gene, cây T có kiểu gene là $\frac{{aB}}{{ab}}.$ Mà đời F$_{2}$ không xuất hiện kiểu hình lặn về cả hai tính trạng → F$_{1}$ không cho giao tử ab → Kiểu gene của F$_{1}$ là $\frac{{Ab}}{{aB}}$ → Kiểu gene của P thuần chủng là $\frac{{Ab}}{{Ab}} \times \frac{{aB}}{{aB}}.$

- Sơ đồ lai:

P$_{t/c}$: $\frac{{Ab}}{{Ab}}$(quả lớn, vị chua) $\times$ $\frac{{aB}}{{aB}}$(quả bé, vị ngọt)

G$_{P}$: $\underline {Ab}$ aB

F$_{1}$: $\frac{{Ab}}{{aB}}$(100% quả lớn, vị ngọt)

F$_{1}$×T: $\frac{{Ab}}{{aB}}$(quả lớn, vị ngọt) $\times$ $\frac{{aB}}{{ab}}$(quả bé, vị ngọt)

G: : $\frac{1}{2}\underline {Ab} :\frac{1}{2}\underline {aB}$ $\frac{1}{2}\underline {aB} :\frac{1}{2}\underline {ab}$

F$_{2}$: TLKG: $1\frac{{Ab}}{{aB}}:1\frac{{Ab}}{{ab}}:1\frac{{aB}}{{aB}}:1\frac{{aB}}{{ab}}$

TLKH: 1 quả lớn, vị ngọt : 1 quả lớn, vị chua : 2 quả bé, vị ngọt.

a) Tể bào đang ở kì giữa của quá trình nguyên phân, 2n = 16.

b) Tế bào đang ở kì sau của quá trình nguyên phân, 2n = 10.

- P thuần chủng, F$_{1}$ đồng loạt thân xám, cánh dài → thân xám, cánh dài trội hoàn toàn so với thân đen, cánh ngắn.

- Quy ước gene: A: thân xám và a: thân đen, B: cánh dài và b: cánh ngắn.

- Xét từng cặp tính trạng:

+ Thân xám : thân đen = 3 : 1 → F$_{1}$ × F$_{1}$: Aa × Aa.

+ Cánh dài : cánh ngắn = 3 : 1 → Bb × Bb.

- Tỉ lệ chung các cặp tính trạng (3 : 1)(3 : 1) khác tỉ lệ đề bài, đồng thời F$_{2}$ giảm biến dị tổ hợp → Các gene liên kết trên một nhiễm sắc thể.

- F$_{2}$ không xuất hiện kiểu hình thân đen, cánh ngắn → F$_{1}$ (Aa, Bb) không tạo giao tử ab → Kiểu gene của F$_{1}$: $\frac{{Ab}}{{aB}}$→ Kiểu gene của P thuần chủng là $\frac{{Ab}}{{Ab}} \times \frac{{aB}}{{aB}}.$

- Sơ đồ lai:

P$_{t/c}$: $\frac{{Ab}}{{Ab}}$(thân xám, cánh ngắn) $\times$ $\frac{{aB}}{{aB}}$(thân đen, cánh dài)

G$_{P}$: $\underline {Ab}$ aB

F$_{1}$: $\frac{{Ab}}{{aB}}$(100% thân xám, cánh dài)

F$_{1}$× F$_{1}$: $\frac{{Ab}}{{aB}}$(thân xám, cánh dài) $\times$ $\frac{{Ab}}{{aB}}$(thân xám, cánh dài)

G$_{F1}$: $\frac{1}{2}\underline {Ab} :\frac{1}{2}\underline {aB}$ $\frac{1}{2}\underline {Ab} :\frac{1}{2}\underline {aB}$

F$_{2}$: TLKG: $1\frac{{Ab}}{{Ab}}:2\frac{{Ab}}{{aB}}:1\frac{{aB}}{{aB}}$

TLKH: 1 thân xám, cánh ngắn : 2 thân xám, cánh dài : 1 thân đen, cánh dài.

a) Số tế bào con tạo ra: 10 × 2$^{3}$ = 80 tế bào.

b) Gọi n là số lần nguyên phân → 10 × 2$^{n}$ = 1 280 tế bào → n = 7 lần

- Lai P thuần chủng hạt trơn, không có tua cuốn và hạt nhăn, có tua cuốn với nhau được F$_{1}$ toàn hạt trơn, có tua cuốn → hạt trơn, có tua cuốn trội hoàn toàn so với hạt nhăn, không có tua cuốn.

- Quy ước gene: A: hạt trơn và a: hạt nhăn; B: có tua cuốn và b: không có tua cuốn.

- Các gene nằm trên một nhiễm sắc thể liên kết chặt chẽ với nhau. Ta có sơ đồ lai:

P$_{t/c}$: $\frac{{Ab}}{{Ab}}$(hạt trơn, không tua cuốn) $\times$ $\frac{{aB}}{{aB}}$(hạt nhăn, có tua cuốn)

G$_{P}$: $\underline {Ab}$ aB

F$_{1}$: $\frac{{Ab}}{{aB}}$(100% hạt trơn, có tua cuốn)

F$_{1}$× F$_{1}$: $\frac{{Ab}}{{aB}}$(hạt trơn, có tua cuốn) $\times$ $\frac{{Ab}}{{aB}}$(hạt trơn, có tua cuốn)

G$_{F1}$: $\frac{1}{2}\underline {Ab} :\frac{1}{2}\underline {aB}$ $\frac{1}{2}\underline {Ab} :\frac{1}{2}\underline {aB}$

F$_{2}$: TLKG: $1\frac{{Ab}}{{Ab}}:2\frac{{Ab}}{{aB}}:1\frac{{aB}}{{aB}}$

TLKH: 1 hạt trơn, không có tua cuốn : 2 hạt trơn, có tua cuốn : 1 hạt nhăn, có tua cuốn.