Giải SBT Hóa 12 Cánh diều Bài 2: Xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp có đáp án

a) (1) potassium; (2) acid béo.

b) (3) acid béo; (4) giặt rửa.

c) (5) dầu mỏ; (6) chất béo (triglyceride); (7) acid béo.

Đáp án đúng là: B

Trong thực tế, để điều chế xà phòng, người ta đun nóng chất béo với dung dịch kiềm.

Đáp án đúng là: D

Phương trình phản ứng hóa học:

(C$_{17}$H$_{35}$COO)$_{3}$C$_{3}$H$_{5}$+ 3NaOH ⟶ C$_{3}$H$_{5}$(OH)$_{3}$+ 3C$_{17}$H$_{35}$COONa.

Đáp án đúng là: D

C$_{17}$H$_{35}$COONa là muối sodium của stearic acid (một loại acid béo), là thành phần chủ yếu của xà phòng.

Đáp án đúng là: D

Từ tristearin, người ta dùng phản ứng thuỷ phân ester trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa) để điều chế xà phòng.

Đáp án đúng là: C

Thành phần điển hình của chất giặt rửa tổng hợp là các muối CH$_{3}$[CH$_{2}$]$_{10}$CH$_{2}$OSO$_{3}$Na hoặc

Phát biểu đúng là (a), (c), (d).

(a) Đúng, xà phòng là sản phẩm của phản ứng xà phòng hoá chất béo.

(b) Sai, muối sodium hoặc potassium của acid béo là thành phần chính của xà phòng.

(c) Đúng, khi đun nóng chất béo với dung dịch NaOH hoặc KOH, thu được xà phòng.

(d) Đúng, ngày nay một phần xà phòng được sản xuất từ các alkane mạch dài lấy từ công nghiệp chế biến dầu mỏ.

Những phát biểu đúng là (b); (c); (d); (e); (h); (i).

(a) Sai, đây là cách sản xuất xà phòng.

(g) Sai, chất giặt rửa tổng hợp có phần kị nước khác với xà phòng.

Ưu điểm và hạn chế của việc dùng xà phòng so với dùng chất giặt rửa tổng hợp:

+ Ưu điểm: Xà phòng có thể bị phân hủy bởi các vi sinh vật nên ít gây ô nhiễm môi trường hơn sử dụng chất giặt rửa tổng hợp.

+ Nhược điểm: Khi dùng xà phòng với nước cứng sẽ tạo ra các kết tủa là các muối calcium, magnesium của acid béo, bám lên bề mặt vải, ảnh hưởng đến chất lượng vải, đồng thời làm giảm tác dụng giặt rửa của xà phòng. Còn chất giặt rửa tổng hợp không tạo ra các kết tủa Ca$^{2+}$, Mg$^{2+}$ khi dùng với nước cứng.

Sau khi cho dung dịch NaOH vào mỡ lợn ở dạng lỏng, thấy chất trong cốc tách thành 2 lớp, do chất béo không tan trong dung môi phân cực như dung dịch NaOH. Chất béo nhẹ hơn nên nổi lên phía trên.

Khi đun sôi hỗn hợp xảy ra phản ứng thủy phân chất béo, thu được muối sodium của các acid béo (là thành phần chính của xà phòng).

Thêm vào hỗn hợp NaCl để làm tăng độ phân cực của dung dịch, giúp xà phòng khó tan hơn và tách ra khỏi dung dịch. Đồng thời tăng khối lượng riêng của dung dịch giúp xà phòng nổi lên trên.

Phương trình phản ứng hóa học:

(RCOO)$_{3}$C$_{3}$H$_{5}$ + 3NaOH $\overset{{\text{t}}^{\text{o}}}{\rightarrow }$ 3RCOONa + C$_{3}$H$_{5}$(OH)$_{3}$.

(C$_{17}$H$_{35}$COO)$_{3}$C$_{3}$H$_{5}$ + 3NaOH $\overset{{\text{t}}^{\text{o}}}{\rightarrow }$ 3C$_{17}$H$_{35}$COONa + C$_{3}$H$_{5}$(OH)$_{3}$

(C$_{15}$H$_{31}$COO)$_{3}$C$_{3}$H$_{5}$ + 3NaOH $\overset{{\text{t}}^{\text{o}}}{\rightarrow }$ 3C$_{15}$H$_{31}$COONa + C$_{3}$H$_{5}$(OH)$_{3}$

(C$_{17}$H$_{33}$COO)$_{3}$C$_{3}$H$_{5}$ + 3NaOH $\overset{{\text{t}}^{\text{o}}}{\rightarrow }$ 3C$_{17}$H$_{33}$COONa + C$_{3}$H$_{5}$(OH)$_{3}$