Giải Khoa học tự nhiên 9 KNTT Bài 46: Đột biến nhiễm sắc thể có đáp án

- Đột biến NST là những biến đổi về cấu trúc và số lượng NST.

- Tác động của đột biến NST đến con người:

+ Đột biến NST gây ra nhiều bệnh, tật nguy hiểm ở con người như hội chứng Down, ung thư bạch cầu cấp tính, hội chứng tiếng mèo kêu,…

+ Con người cũng có thể sử dụng nhiều loại tác nhân khác nhau để chủ động gây đột biến NST trên nhiều đối tượng sinh vật phục vụ cho nghiên cứu khoa học và cho công tác tạo giống mới.

1.

Bảng 46.1. Sự thay đổi về cấu trúc của các nhiễm sắc thể sau khi đột biến

1. Một số dạng đột biến cấu trúc NST có thể được ứng dụng trong chọn giống để đem lại lợi ích cho con người:

- Đột biến mất đoạn NST có thể được ứng dụng để loại bỏ một gene có hại ra khỏi hệ gene ở thực vật.

- Đột biến chuyển đoạn NST có thể được ứng dụng để thay đổi vị trí của gene trên NST. Ví dụ: Các nhà khoa học đã sử dụng đột biến chuyển đoạn NST để chuyển gene quy định màu trứng của tằm dâu từ NST thường sang NST giới tính.

- Đột biến lặp đoạn NST được ứng dụng để tăng số lượng sản phẩm của gene. Ví dụ: Ở đại mạch có đột biến lặp đoạn làm tăng hoạt tính của enzim amilaza, rất có ý nghĩa trong công nghiệp sản xuất bia.

1. Sự thay đổi số lượng NST trong mỗi tế bào đột biến (Hình 46.2 a, b, c, d) so với tế bào lưỡng bội như sau:

46.2 a) Thêm một NST ở cặp NST hình que

46.2 b) Mất một NST ở cặp NST hình chữ V

46.2 c) Cả 2 cặp NST đều có thêm 1 chiếc

46.2 d) Cả 2 cặp NST đều có thêm 2 chiếc

- Tế bào mang đột biến lệch bội: (46.2 a) và (46.2 b).

- Tế bào mang đột biến đa bội: (46.2 c) và (46.2 d).

1. Trong các đột biến ở Hình 46.3:

- Đột biến số lượng NST có lợi đối với con người là: (a) và (c).

- Đột biến số lượng NST có hại đối với con người là: (b) và (d).

2. Một số ví dụ về ý nghĩa và tác hại của đột biến số lượng NST:

- Ví dụ về ý nghĩa của đột biến số lượng NST:

+ Dương liễu 5n lớn nhanh, cho gỗ tốt.

+ Dâu tây 10n sinh trưởng nhanh, kích thước quả lớn, lượng đường trong quả cao.

+ Tôm sú 3n sinh trưởng nhanh, kích thước cơ thể lớn, năng suất cao hơn tôm sú 2n.

- Ví dụ về tác hại của đột biến số lượng NST:

+ Người mắc hội chứng Patau, thừa một NST ở cặp NST số 13 (2n = 47): Hơn 80% trẻ sinh ra với hội chứng này tử vong trong năm đầu tiên. Tuy nhiên, vẫn có trẻ có thể sống tới tuổi vị thành niên mặc dù rất hiếm.

+ Người bị hội chứng Jacob có NST giới tính kí hiệu XYY (hội chứng siêu nam): thường có rối loạn về hệ vận động (cơ, xương) và hệ thần kinh.

+ Người mắc hội chứng Down có bộ NST với 3 NST số 21: Có nhiều bất thường trên khuôn mặt (mũi tẹt, mắt chếch lên trên,…), tầm vóc thấp bé, dị tật tim, chậm phát triển và thường có tuổi thọ ngắn hơn người bình thường.