Giải Khoa học tự nhiên 9 KNTT Bài 36: Khái quát về di truyền học có đáp án

- Hiện tượng con sinh ra có những đặc điểm giống bố mẹ được gọi là hiện tượng di truyền.

- Hiện tượng con sinh ra có những đặc điểm khác bố mẹ được gọi là hiện tượng biến dị.

1. Khái niệm di truyền và biến dị:

- Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu.

- Biến dị là hiện tượng con sinh ra có các đặc điểm khác nhau và khác với bố mẹ.

2. Lấy thêm ví dụ về hiện tượng di truyền và biến dị trong thực tế:

- Ví dụ về hiện tượng di truyền: bố mẹ đều thuận tay phải, con sinh ra thuận tay phải; bố mẹ đều có nhóm máu A, con sinh ra có nhóm máu A; cây bố mẹ đều hoa đỏ, các cây con có hoa đỏ;…

- Ví dụ về hiện tượng biến dị: bố mẹ đều thuận tay phải, con sinh ra thuận tay trái; bố mẹ đều có nhóm máu A, con sinh ra có nhóm máu O; cây bố mẹ đều hoa đỏ, các cây con có hoa trắng;…

1. Các bước tiến hành thí nghiệm và kết quả thí nghiệm:

* Các bước tiến hành:

- Bước 1: Tạo dòng thuần chủng các cây đậu hoa tím, cây đậu hoa trắng, sau đó cho giao phấn giữa các cây đậu thuần chủng hoa tím với các cây đậu hoa trắng.

- Bước 2: Theo dõi sự di truyền của từng cặp bố mẹ đem lai, ở đời con (F$_{1}$) thu được 100% cây hoa tím, ở đời cháu (F$_{2}$) thu được cả cây hoa tím và cây hoa trắng.

- Bước 3: Thống kê phân tích số liệu thu được ở F$_{2}$ rút ra tỉ lệ phân li kiểu hình xấp xỉ 3 cây hoa tím : 1 cây hoa trắng.

- Bước 4: Dùng phép lai kiểm nghiệm (phép lai phân tích) để kiểm tra các giả thuyết, từ đó, rút ra các quy luật di truyền.

* Kết quả:

- Ở đời F$_{1}$: 100% cây hoa tím.

- Ở đời F$_{2}$: 3 cây hoa tím : 1 cây hoa trắng.

2. - Ở thế hệ F$_{1}$ và F$_{2}$ không xuất hiện dạng màu hoa pha trộn giữa hoa tím và hoa trắng. Như vậy, tính trạng hoa tím di truyền không hòa trộn vào tính trạng hoa trắng.

- Yếu tố quy định tính trạng hoa trắng (ở thế hệ P) không biến mất trong phép lai vì F$_{2}$ vẫn xuất hiện hoa trắng.

- Nhân tố di truyền chính là gene hay allele tồn tại trong nhân tế bào, quy định tính trạng của cơ thể sinh vật. Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định, các nhân tố di truyền không hòa trộn vào nhau.

- Trong phép lai của Mendel:

+ Tính trạng tương phản là hoa tím và hoa trắng vì đây là 2 trạng thái khác biệt, tương phản về tính trạng màu hoa.

+ Tính trạng trội là hoa tím vì đây là tính trạng xuất hiện ở F$_{1}$.

+ Tính trạng lặn là hoa trắng vì đây là tính trạng đến F$_{2}$ mới xuất hiện.

Ở đậu hà lan:

- Ví dụ về tính trạng: màu hoa, màu hạt, hình dạng hạt, hình dạng quả, vị trí mọc hoa, chiều cao cây,…

- Ví dụ về tính trạng tương phản:

+ Màu hoa tím và màu hoa trắng.

+ Hạt vàng và hạt xanh.

+ Hạt nhăn và hạt trơn.

+ Thân cao và thân thấp.

- Ví dụ về kiểu hình:

+ Màu sắc hoa: hoa đỏ, hoa trắng.

+ Màu sắc quả: quả vàng, quả xanh.

+ Chiều cao cây: cây cao, cây thấp.

- Ví dụ về kiểu gene: khi xét về tính trạng màu hoa, ta có:

+ Kiểu gene AA quy định hoa tím.

+ Kiểu gene Aa quy định hoa tím.

+ Kiểu gene aa quy định hoa trắng.

1. Sơ đồ lai của phép lai trên là:

2. Kết quả thu được ở F$_{1}$ là 100% cây thân cao nên ta có thể dự đoán:

- Tính trạng trội: thân cao.

- Tính trạng lặn: thân thấp.