Giải Chuyên đề Sinh học 10 Cánh diều Bài 2: Cơ sở công nghệ tế bào thực vật và ứng dụng

- Người ta có thể nhân giống vô tính để tạo ra cây con từ cây trưởng thành bằng cách:

+ Nuôi cấy hạt phấn.

+ Sử dụng phương pháp nhân giống vô tính dựa trên hình thức sinh sản sinh dưỡng: giâm cành, chiết cành,…

+ Nuôi cấy mô tế bào.

+ Nuôi cấy và dung hợp tế bào trần.

- Có thể nhân nhanh hàng loạt cây trồng mới từ một phần của lá cây hoặc chồi cây bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào: Khi môi trường nuôi cấy mô tế bào thực vật in vitro chứa đầy đủ các thành phần dinh dưỡng, bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng và phát triển, các tế bào, mô và cơ quan của thực vật sẽ duy trì, tăng sinh và tái tạo thành cây con.

- Tính toàn năng của tế bào là khả năng tế bào phân chia, phát triển thành mô, cơ quan hoặc một cơ thể hoàn chỉnh trong môi trường thích hợp.

- Đặc điểm biểu hiện tính toàn năng ở thực vật: Tế bào phôi là những tế bào có tính toàn năng ở mức cao nhất và được gọi là các tế bào gốc thực vật. So với tế bào động vật, khả năng tái sinh phát triển thành cơ thể mới của thực vật cao hơn.

- Ví dụ: Tách các mẩu mô từ củ của cây cà rốt cho nuôi cấy trên môi trường dinh dưỡng thích hợp sẽ tạo thành các mô sẹo, kích thích các mô sẹo biệt hóa sẽ phát triển được hàng loạt cây cà rốt con có đặc điểm di truyền giống cây ban đầu.

Tính toàn năng và tính mềm dẻo của thực vật mở ra nhiều tiềm năng trong nhân giống cây trồng:

- Nhân giống nhanh với số lượng lớn cây giống giúp chủ động nguồn cây giống mà vẫn duy trì được các đặc tính mong muốn.

- Nhân giống bảo tồn các cây quý hiếm, bảo tồn các giống có nguồn gene quý hiếm, khôi phục các giống cây có nguy cơ tuyệt chủng.

- Góp phần gia tăng số lượng các giống cây trồng mới ở các cây ngũ cốc, hòa thảo, cây họ Đậu, cây lấy dầu, cây ăn quả nhiệt đới, cây lâm nghiệp,…

Lợi ích vượt trội của vi nhân giống so với các phương pháp nhân giống cây trồng truyền thống:

- Hệ số nhân giống cao (từ một mẩu mô có thể tạo ra hàng ngàn cây con trong thời gian ngắn).

- Tái sinh được các cây hoàn chỉnh từ những bộ phận khác nhau như rễ, thân, lá,…

- Các cây con tạo ra đồng đều, sạch bệnh nên cho thu hoạch đồng loạt, chất lượng ổn định giúp đem lại hiệu quả kinh tế cao, dễ công nghiệp hóa.