Đọc hiểu văn bản: Đêm nay Bác không ngủ

Thực hiện các yêu cầu chuẩn bị bài và trong khi đọc văn bản.

a) Khi đọc thơ có yếu tố tự sự, miêu tả, em cần chú ý những gì?

- Đọc kĩ

- Nhận biết

- Chỉ ra

- Xác định ý nghĩa

Tìm hiểu và giải nghĩa một số từ ngữ trong văn bản “Đêm nay Bác không ngủ”.

- Trầm ngâm:

- Dém chăn:

- Giật thột:

- Thổn thức:

- Nằng nặc:

- Bề bộn:

- Dân công:

- Đội viên:

- Nhà gianh:

- Mưa lâm thâm:

Thực hiện các yêu cầu sau khi đọc văn bản:

- Bài thơ có những nhân vật nào?

- Tìm các chi tiết liên quan đến hoàn cảnh xuất hiện của các nhân vật.

- Kể lại câu chuyện trong bài thơ dựa theo trật tự thời gian (khoảng 9 – 10 dòng).

- Liệt kê các chi tiết thể hiện tình cảm của Bác đối với các chiến sĩ và dân công.

- Chi tiết nào gây ấn tượng nhất cho em?

- Tìm các chi tiết thể hiện tình cảm của anh đội viên dành cho Bác Hồ (từ dòng 1 đến dòng 44).

- Chi tiết nào đem lại cho em nhiều cảm xúc nhất?

- Câu thơ “Đêm nay Bác không ngủ” được điệp lại mấy lần trong bài thơ?

- Ý nghĩa của sự điệp lại này là gì?

Đoạn trích sau là toàn bộ câu chuyện mà Minh Huệ được nghe kế lại về Bác. Đọc đoạn trích và thực hiện yêu cầu bên dưới:

“Một đêm, Bác Hồ ghé vào một lán bộ đội giữa rừng. Một đội viên tỉnh giấc thấy có một cụ già Nùng đang tiếp củi vào bếp lửa giữa lán. Bóng ông cụ và ánh lửa như đang toả sáng, xua đi bóng tối và cái lạnh lẽo của núi rừng. Anh trùm kín thêm áo trấn thủ lên đầu định ngủ tiếp nhưng linh tính mách bảo anh một điều gì đó. Anh ló đầu ra, căng mắt quan sát và nhận ra Bác Hồ. Anh vùng dậy sung sướng định reo lên nhưng không hiểu sao, anh chỉ lại run run khẽ thốt:

- Bác ơi, sao Bác chưa ngủ ạ? Thưa Bác, mời Bác đi ngủ...

Bác cười hiền, đầm ấm:

- Được, cháu cứ ngủ ngon, Bác sẽ đi ngủ.

Vâng lời Bác, anh đội viên trở về sạp. Nhưng làm sao có thể ngủ được khi được gặp Bác Hồ và Bác Hồ còn thức. Thế là anh lại vùng dậy, nài nỉ mời Bác đi ngủ kẻo trời sắp sáng. Bác lại âu yếm bảo: “Cháu cứ việc ngủ ngon, ngày mai đi đánh giặc. Cháu ngủ ngon là Bác khoẻ. Bác không buồn ngủ vì trời lạnh còn nhiều bộ đội và dân công ngủ ngoài rừng.”...”.

(Nhà thơ Minh Huệ đã viết bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” như thế nào?)

Chỉ ra sự giống nhau, khác nhau giữa đoạn trích và bài thơ của Minh Huệ.