a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài
Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội
b. Xác định được đúng vấn đề cần nghị luận:
trình bày quan điểm riêng của mình về hai ý kiến mà đề bài đưa ra.
c. Đề xuất được hệ thống ý để làm rõ vấn đề nghị luận:
- Xác định được các ý chính của bài viết
- Sắp xếp được các ý theo bố cục hợp lí ba phần của bài văn nghị luận:
- Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát cảm xúc, quan điểm cá nhân về vấn đề.
- Triển khai vấn đề nghị luận
- Giải thích vấn đề nghị luận
- Thể hiện quan điểm của người viết
- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có được cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề
- Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.
Có thể theo một số gợi ý sau:
1. Mở bài
• Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Trong cuộc sống hiện đại, có hai cách tiếp cận đối với thành công và phát triển cá nhân: cạnh tranh tiêu cực với tư duy “Mình thắng - Người khác thua” và sự hợp tác dựa trên tư duy cùng thắng. Đây là hai tư duy rất khác nhau, ảnh hưởng lớn đến cách chúng ta đạt được thành công.
2. Thân bài
a. Giải thích:
• Tư duy “Mình thắng - Người khác thua”: Đây là cách suy nghĩ đặt lợi ích cá nhân lên hàng đầu, không quan tâm đến hậu quả của việc làm tổn hại người khác để đạt được mục tiêu của riêng mình.
• Tư duy “Cùng thắng”: Tư duy này khuyến khích sự hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau để cả hai bên cùng phát triển và đạt được thành công mà không cần phải hy sinh lợi ích của bất kỳ ai.
b. Phân tích và đánh giá:
• Quan điểm thứ nhất: Tư duy cạnh tranh tiêu cực (Mình thắng - Người khác thua) có thể giúp cá nhân đạt được thành công nhanh chóng trong một số tình huống. Tuy nhiên, nó thường để lại hậu quả xấu về mặt tinh thần, gây ra xung đột và mất lòng tin giữa các cá nhân. Trong thời gian dài, việc cạnh tranh không lành mạnh này làm mất đi tính đoàn kết và có thể dẫn đến thất bại chung.
• Quan điểm thứ hai: Sự hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau dựa trên tư duy “Cùng thắng” giúp tạo dựng môi trường làm việc, học tập tích cực. Mọi người có thể học hỏi lẫn nhau, phát triển năng lực cá nhân mà vẫn duy trì được mối quan hệ tốt đẹp. Đây là hướng đi bền vững và lành mạnh để đạt được thành công.
c. Nêu quan điểm cá nhân và lập luận:
• Em đồng ý với quan điểm rằng: Thay vì cạnh tranh tiêu cực, chúng ta nên tập trung vào sự phát triển của chính mình và hợp tác với người khác. Trong xã hội hiện đại, với nsự phát triển không ngừng của khoa học, công nghệ, việc kết nối và hỗ trợ lẫn nhau sẽ giúp mọi người cùng tiến bộ.
• Việc chỉ tập trung vào sự cạnh tranh làm cho con người dễ bị cô lập, thiếu sự hỗ trợ khi cần thiết. Ngược lại, tư duy “Cùng thắng” sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác, giúp mỗi người không chỉ phát triển cá nhân mà còn góp phần xây dựng cộng đồng phát triển mạnh mẽ hơn.
3. Kết bài
• Khẳng định lại quan điểm: Trong cuộc sống, tư duy hợp tác và cùng nhau phát triển là cách tiếp cận bền vững và hiệu quả để đạt được thành công. Tư duy “Cùng thắng” không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn giúp xây dựng cộng đồng vững mạnh, hòa hợp.
d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.
Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
e. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.
f. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ
Bài văn mẫu
Thành công - đích đến mà bất cứ ai cũng muốn hướng tới trong cuộc sống. Có người cho rằng, để thành công thì cạnh tranh và việc “mình thắng - người khác thua” là điều không thể tránh khỏi, thậm chí đôi khi là cần thiết. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến cho rằng, thay vì ganh đua theo cách tiêu cực, ta nên tập trung vào sự phát triển của chính mình và hợp tác, giúp đỡ người khác. Vậy, đâu mới là con đường đúng đắn dẫn đến sự thành công bền vững?
Hai lối tư duy đối lập giữa sự cạnh tranh và hợp tác này ảnh hưởng rất lớn đến cách chúng ta đạt được sự thành công. “Mình thắng - người khác thua” là một tư duy đề cao cạnh tranh, đặt lợi ích cá nhân lên hàng đầu. Người có tư duy này thường sẵn sàng làm mọi cách để đạt được mục tiêu của mình, kể cả cách làm tiêu cực dẫn đến tổn hại cho người khác. Họ luôn tìm cách trở nên vượt trội, dẫn đầu, coi lợi ích cá nhân là quan trọng nhất. Ngược lại, tư duy “cùng thắng” hướng tới việc mọi người cùng đạt được thành công. Thay vì cạnh tranh để đánh bại đối thủ, người có tư duy này tập trung vào việc hợp tác, chia sẻ để cùng nhau phát triển và không muốn phải hy sinh lợi ích của ai. Trong xã hội hiện đại ngày nay, tư duy “cùng thắng” được đánh giá là mang lại nhiều lợi ích hơn cho cá nhân và xã hội. Bởi vì, khi chúng ta hợp tác, chia sẻ, chúng ta sẽ tạo ra một môi trường làm việc, học tập tích cực, nơi mà mọi người cùng nhau phát triển và
đạt được thành công.
Tư duy “mình thắng - người khác thua” có một số mặt lợi nhất định giúp cá nhân đạt được thành công nhanh chóng trong một số tình huống, nhưng những lợi ích này thường đi kèm với nhiều hệ quả tiêu cực hơn và không bền vững trong lâu dài. Tư duy này tạo ra động lực cạnh tranh mạnh mẽ, thúc đẩy mọi người cố gắng hơn để đạt được mục tiêu của mình. Trong một số trường hợp, nó có thể dẫn đến những đột phá và sáng tạo mới bất ngờ. Trong các cuộc thi, thể thao, hoặc những tình huống đòi hỏi kết quả nhanh, tư duy này có thể giúp cá nhân đạt được thành tích cao. Việc đối mặt với thử thách và cạnh tranh có thể giúp con người rèn luyện ý chí, sự kiên trì và khả năng chịu đựng áp lực. Tuy nhiên, cạnh tranh không lành mạnh thường để lại hậu quả xấu về mặt tinh thần, gây ra xung đột và mất lòng tin giữa các cá nhân. Họ cho rằng, để giành chiến thắng, ta phải không ngừng đấu tranh, loại bỏ đối thủ. Nó gieo rắc những hạt giống của sự ganh ghét, đố kỵ, làm mất đi sự đoàn kết và cộng đồng. Hơn nữa, thành công đạt đượcbằng cách hạ bệ người khác thường không bền vững và khó có thể mang lại niềm hạnhphúc thực sự, thậm chí dẫn đến những thất bại chung.
Trái lại, tư duy “cùng thắng” lại là nền tảng vững chắc cho sự thành công lâu dài và bền vững. Lối suy nghĩ này đề cao sự hợp tác, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau. Khi cùng nhau làm việc, chúng ta có thể tận dụng tối đa sức mạnh của tập thể, vượt qua những khó khăn và đạt được những kết quả mà một cá nhân không thể làm được. Một môi trường làm việc dựa trên sự hợp tác và chia sẻ sẽ tạo ra không khí làm việc vui vẻ, năng động và sáng tạo. Điều này giúp tăng năng suất lao động và thúc đẩy sự phát triển cá nhân, mở ra nhiều cơ hội và sức mạnh tiềm tàng trong mỗi người. Sự hợp tác không chỉ giúp chúng ta đạt được mục tiêu cá nhân mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng đoàn kết, phát triển. Và mọi người hoàn toàn có thể học hỏi lẫn nhau, phát triển năng lực cá nhân mà vẫn duy trì được tinh thần ổn định, tốt đẹp. Khi mọi người cảm thấy được tôn trọng và hợp tác, họ sẽ sẵn sàng hỗ trợ và giúp đỡ. Cùng hướng tới mục tiêu chung, các vấn đề sẽ được giải quyết nhanh chóng và toàn diện, xã hội sẽ trở nên đoàn kết, gắn bó hơn, như cha ông ta vẫn dạy “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Nhất là trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, khoa học và công nghệ không ngừng phát triển, sự liên kết và hợp tác ngày càng trở nên quan trọng. Các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, khủng hoảng kinh tế... đòi hỏi sự chung tay của cả cộng đồng quốc tế. Tư duy “cùng thắng” sẽ khuyến khích sự hợp tác giữa các quốc gia, các tổ chức xã hội, giúp giải quyết các vấn đề toàn cầu. Như trong đại dịch Covid – 19, Việt Nam đã hợp tác với một số nước: Mĩ, Úc, Anh, ... để đưa vaccine về nước hoàn thành chiến dịch “phủ” vaccine trên toàn quốc, toàn thế giới. Cùng với đó, cả nước ta, từ các bác sĩ, đến người dân đều đoàn kết, chung sức chống lại đại dịch. Việc chỉ tập trung vào lợi ích cá nhân sẽ không thể giải quyết được những thách thức chung của cộng đồng, nhân loại. Thay vì cạnh tranh tiêu cực, chúng ta nên tập trung vào sự phát triển của chính mình và hợp tác với người khác. Việc chỉ tập trung vào sự cạnh tranh làm cho con người dễ bị cô lập, thiếu sự hỗ trợ khi cần thiết.
Tất nhiên, cạnh tranh là một động lực thúc đẩy sự phát triển nếu đó phải là một sự cạnh tranh lành mạnh, dựa trên sự tôn trọng và công bằng. “Muốn đi nhanh hãy đi mộtmình, muốn đi xa hãy đi cùng nhau” - câu nói của tỷ phú Warren Buffett đã thể hiệnquan điểm tích cực của cả hai lối tư duy. Chúng ta cần học cách cân bằng giữa cạnh tranh và hợp tác, để vừa có thể khẳng định bản thân, vừa có thể đóng góp cho cộng đồng. Cạnh tranh tích cực giúp chúng ta luôn cố gắng hoàn thiện bản thân, luôn nỗ lực vươn lên, tạo ra động lực mạnh mẽ để chúng ta không ngừng học hỏi và phát triển. Cùng với đó, hợptác giúp chúng ta tận dụng được sức mạnh của tập thể, giải quyết những vấn đề phức tạp mà một cá nhân không thể giải quyết được. Nếu chỉ tập trung vào cạnh tranh, chúngta có thể trở nên ích kỷ, không hoà đồng, không thể hợp tác và gây ra nhiều xung đột. Ngược lại, nếu chỉ tập trung vào hợp tác, mà quên đi việc trau dồi, rèn luyện bản thân
thì chúng ta có thể trở nên thụ động, nội tại yếu đuối và không đạt được những thành quả như mong đợi. Chỉ khi bản thân thực sự có năng lực, chúng ta mới có thể cống hiếnhết mình vào sự nghiệp phát triển chung của đất nước, của nhân loại.
Thế hệ trẻ chúng ta hãy quyết tâm cao độ để phát triển bản thân, trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, đồng thời hãy biết đồng lòng chung sức để cùng nhau toả sáng bởi tinh thần đoàn, sự đùm bọc lẫn nhau kết vốn là giá trị cốt lõi, là truyền thống của dân tộc Việt Nam ta. Đặc biệt là trong thời điểm hiện nay, khi đất nước chúng ta đã đủ thế và lực; đã đủ ý chí và quyết tâm để bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh của dân tộc.
Trong cuộc sống, thành công không chỉ là đích đến mà còn là cả một hành trình. Để đạt được thành công bền vững, chúng ta cần lựa chọn con đường đi đúng đắn. Thay vì cạnh tranh tiêu cực và khốc liệt, hãy hướng tới phát triển bản thân và hợp tác để cùng nhau phát triển. Bởi vì, chỉ có khi chúng ta cùng nhau chung tay, chúng ta mới có thể xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người.