a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài
Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội
b. Xác định được đúng vấn đề cần nghị luận:
Trình bày quan điểm về chủ đề: “Rời bỏ vùng an toàn mới là sự trưởng thành thực sự”.
c. Đề xuất được hệ thống ý để làm rõ vấn đề nghị luận:
- Xác định được các ý chính của bài viết
- Sắp xếp được các ý theo bố cục hợp lí ba phần của bài văn nghị luận:
- Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát cảm xúc, quan điểm cá nhân về vấn đề.
- Triển khai vấn đề nghị luận:
- Giải thích vấn đề nghị luận
- Thể hiện quan điểm của người viết
- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có được cái nhìn toàn
diện hơn về vấn đề
- Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.
Có thể theo một số gợi ý sau:
1. Mở bài:
• Giới thiệu về khái niệm vùng an toàn và sự trưởng thành. Khẳng định rằng bước ra khỏi vùng an toàn là yếu tố cần thiết để đạt được sự trưởng thành thực sự.
2. Thân bài:
• Giải thích khái niệm:
○ Vùng an toàn là nơi mà con người cảm thấy an toàn, không phải đối mặt với rủi ro và thử thách. Tuy nhiên, sự trưởng thành không thể đạt được nếu chỉ mãi ở trong sự an toàn đó.
• Tại sao phải rời bỏ vùng an toàn để trưởng thành?
○ Bước ra khỏi vùng an toàn giúp con người đối mặt với những khó khăn, thử thách, từ đó rèn luyện ý chí và bản lĩnh. Những trải nghiệm mới sẽ giúp con người học hỏi, phát triển kỹ năng và kiến thức, xây dựng sự tự tin.
○ Những người sống trong vùng an toàn lâu dài sẽ dần mất đi khả năng thích nghi, sáng tạo, và khó đạt được những thành công lớn trong cuộc sống.
• Minh chứng thực tiễn:
○ Đưa ra những ví dụ về những người thành công nhờ việc rời bỏ vùng an toàn của mình, như các doanh nhân, nhà khoa học, nghệ sĩ.
○ Ví dụ về những người mãi an phận và không dám thử thách bản thân, kết quả là cuộc sống không có bước đột phá và luôn cảm thấy thiếu hụt sự thành công.
• Phản đề:
○ Một số người có thể lo ngại về rủi ro khi rời khỏi vùng an toàn, nhưng chính những thất bại và khó khăn sẽ là bài học quý giá để trưởng thành.
2. Kết bài:
• Khẳng định rằng sự trưởng thành thực sự chỉ có thể đạt được khi con người dám đối mặt và vượt qua những giới hạn của mình. Vùng an toàn là nơi bắt đầu, nhưng bước ra khỏi nó mới là cách để đạt tới sự phát triển toàn diện.
d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.
Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
đ. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.
e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ
Bài văn mẫu
Trong kỷ nguyên số, bùng nổ công nghệ và toàn cầu hóa, giao lưu văn hóa giữa các quốc gia ngày càng dễ dàng như hiện nay, việc nhiều người cho rằng tình yêu đất nước của thế hệ trẻ đang dần phai nhạt là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, thực tế diễn ra đã minh chứng điều đó không phải là tất cả. Càng trong bối cảnh các quốc gia có nguy cơ dễ bị mai một văn hóa truyền thống và tình yêu nước vì toàn cầu hóa, chưa bao giờ chúng ta thấy được khung cảnh thế hệ trẻ thể hiện tình yêu Tổ quốc và khát khao bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc mạnh mẽ đến như hiện nay. Có thể nói, càng trong kỷ nguyên số và toàn cầu hóa, giới trẻ càng ý thức rõ hơn về tình yêu đất nước, thể hiện qua nhiều cách thức mới như đóng góp vào sự phát triển công nghệ, kinh tế quốc gia, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, lan tỏa, giới thiệu đến bạn bè quốc tế và tạo dựng hình ảnh quốc gia trong môi trường số hóa.
Để hiểu sâu hơn về vấn đề này, đầu tiên chúng ta cần hiểu rõ khái niệm tình yêu đất nước. Tình yêu đất nước có thể hiểu là tình cảm gắn bó, lòng trung thành và sự tôn trọng đối với quê hương, nơi ta sinh ra và lớn lên, luôn sẵn sàng bảo vệ và không ngừng đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Trong lịch sử, dân tộc ta đã phải trải qua nhiều cuộc chiến lớn nhỏ để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ dân tộc, để bảo vệ đời sống tự do của đất nước. Vì vậy trước đó chúng ta chỉ quan niệm rằng tình yêu nước được thể hiện rõ nhất thông qua việc tham gia kháng chiến, sẵn sàng hy sinh thân mình để giành lại độc lập tự do cho dân tộc. Thế nhưng quan niệm đó trong thời kỳ hòa bình hiện nay là không đủ. Ở thời đại mới, kỷ nguyên số và toàn cầu hóa, tình yêu đất nước có thể được biểu hiện dưới những hình thức, hình hài mới, khác với cách thể hiện truyền thống, quan niệm trước kia.
Một số người đưa ra quan điểm “Tình yêu đất nước của thế hệ trẻ đang dần phai nhạt khi họ sống và làm việc trong môi trường kỹ thuật số, kết nối quốc tế”. Điều này có thể hiểu xuất phát từ việc kết nối quốc tế, công nghệ số và mạng xã hội đã khiến giới trẻ ngày càng quan tâm nhiều hơn đến những giá trị toàn cầu, ít chú trọng đến tình yêu đất nước. Và quả thực một số bạn trẻ có thể cảm thấy xa lạ hoặc không có mối liên hệ sâu sắc, thờ ơ với truyền thống và lịch sử của dân tộc. Minh chứng là một số phóng sự, bài báo đã được thực hiện cảnh báo về tình trạng học sinh hổng kiến thức lịch sử nước nhà. Khi đó có thể tin rằng tình yêu đất nước có nguy cơ bị xem nhẹ trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Tuy nhiên đó không phải là tình trạng chung của toàn bộ thế hệ trẻ Việt Nam. Một bộ phận người trẻ vẫn tham gia các lực lượng an ninh, quân đội để sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc khi có nguy cơ gây hại đến từ bên ngoài. Đó là cách thể hiện tình yêu nước theo quan điểm truyền thống. Bên cạnh đó, hiện nay các bạn trẻ đã và đang đóng góp vào sự phát triển của đất nước qua việc tham gia phát triển công nghệ, bảo vệ và quảng bá bản sắc văn hóa Việt Nam, lan tỏa những giá trị tốt đẹp ra thế giới thông qua các nền tảng số, mạng xã hội. Song hành với đó là việc đấu tranh chống lại những hành vi sai trái, những thông tin chống phá Nhà nước, xuyên tạc lịch sử, thông tin sai lệch và giả mạo. Ngoài ra, ngày nay các bạn trẻ rất nhanh nhạy, tài năng đã liên tục xây dựng và thực hiện nhiều phong trào bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản văn hóa dân tộc, bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Chẳng hạn gần đây tại Thủ đô Hà Nội đã diễn ra ngày hội Việt phục “Bách Hoa Bộ Hành 2024" có lực lượng tham gia chính là các bạn trẻ với mong muốn bảo tồn giá trị dân tộc thông qua việc phục dựng các bộ Việt phục từ xa xưa trong lịch sử, sáng tạo và lan tỏa vẻ đẹp Việt phục phù hợp trong thời hiện đại. Trong sự kiện này, hàng trăm người đã tham gia mặc cổ phục và diễu hành trên phố đi bộ để giới thiệu hình ảnh độc đáo đậm chất truyền thống này đến bạn bè quốc tế cũng như những người dân Việt Nam khác. Cùng việc thực hiện những hoạt động thực tế này, các bạn trẻ cũng khéo léo vận dụng các nền tảng mạng xã hội để đưa những hình ảnh về đất nước và con người Việt Nam vươn ra ngoài biên giới quốc gia, đến với bạn bè năm châu. Trên các nền tảng mạng xã hội, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp những video clip, những bộ ảnh giới thiệu Việt cổ phục, những hội nhóm trao đổi và tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử, cổ phục, văn hóa dân tộc sâu sắc. Và một tín hiệu đáng mừng khác là sự tham gia của người trẻ vào các loại hình
trình diễn truyền thống dân tộc như tuồng, chèo, ca trù,... Chính sự quan tâm, yêu thích của thế hệ trẻ đang dần giúp sức cho việc mang các loại hình nghệ thuật truyền thống này trở lại với đời sống tinh thần người Việt, giúp chúng không bị mai một hay biến mất. Ngoài những hoạt động trên, các bạn trẻ hiện nay còn phát huy được tinh thần “lá lành đùm lá rách”, “tương thân tương ái” của dân tộc thông qua việc thực hiện các chuyến đi thiện nguyện đến các bản làng, trường học khó khăn, các dự án “nuôi em” nhằm cung cấp các bữa ăn chất lượng hơn cho trẻ em vùng cao, trẻ em có hoàn cảnh nghèo khó để các em an tâm đến lớp, theo đuổi tri thức thay đổi vận mệnh... Có thể nói đó là những hình thức biểu hiện tình yêu đất nước mới phù hợp trong bối cảnh mới, và tình yêu đất nước của thế hệ trẻ Việt Nam không hề mất đi mà còn ngày càng mạnh mẽ hơn, biểu hiện bằng những hoạt động thực tiễn.
Trong thời đại mới, tình yêu đất nước đã không còn chỉ dừng lại ở việc bảo vệ lãnh thổ hay truyền thống mà còn là việc đóng góp cho sự phát triển của quốc gia, dân tộc trong nhiều lĩnh vực như khoa học, văn hóa và công nghệ. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ toàn cầu hóa thực chất không làm mất đi tình yêu đất nước mà thậm chí còn tạo nhiều cơ hội để thế hệ trẻ thể hiện tình yêu này theo cách sáng tạo, hiện đại hơn, như những minh chứng bên trên. Hơn nữa, chúng ta đều hiểu rằng ý thức dân tộc và lòng yêu nước là những giá trị rất quan trọng, cần có đối với mỗi người dân để góp phần việc dựng xây đất nước thành quốc gia phát triển, thịnh vượng, hòa bình, hạnh phúc trước những thách thức ngày càng gia tăng của toàn cầu hóa. Do đó, việc giáo dục ý thức dân tộc, lòng tự tôn dân tộc và tình yêu đất nước đối với mỗi người dân, đặc biệt là cho thế hệ trẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng và cần được thực hiện bài bản, có hệ thống. Những môi trường đầu tiên có tác động mạnh mẽ đến nhận thức và sự phát triển của thế hệ trẻ là nhà trường và gia đình. Vì vậy, gia đình và nhà trường đóng vai trò then chốt trong việc bồi dưỡng tình yêu đất nước, ý thức dân tộc cho con em học sinh, có thể là thông qua các bài giảng trên lớp, tổ chức các sự kiện, phong trào với chủ đề liên quan đến đất nước, văn hóa dân tộc, các hoạt động ngoại khóa giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa dân tộc. Hoặc đó có thể là những câu chuyện, sự sẻ chia trong gia đình nhiều thế hệ, đặc biệt là những gia đình có thế hệ đi trước từng tham gia kháng chiến. Xã hội cũng cần tạo ra một môi trường lành mạnh, trong đó những hành vi đẹp, những hoạt động góp phần bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc cần được tôn vinh và những hành vi xấu, bôi nhọ hay xuyên tạc cần bị lên án.
Sau khi đã giáo dục, bồi dưỡng cho trẻ tinh thần yêu nước, gia đình và nhà trường nên tiếp tục ủng hộ và vun đắp tâm hồn, khát vọng cống hiến cho quốc gia ở giới trẻ, từ đó góp phần trực tiếp tạo nên sức mạnh quốc gia, dân tộc. Song hành với nỗ lực giáo dục từ nhà trường và gia đình là ý thức tự giác học tập và quan tâm, tìm hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa dân tộc. Là những học sinh, thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước, chúng ta cần nỗ lực học tập để hướng đến phụng sự và dựng xây đất nước, một biểu hiện của tình yêu đất nước trong thời đại mới. Và trước bối cảnh toàn cầu hóa, thế hệ trẻ chúng ta cần hiểu rõ, hiểu sâu về bản sắc văn hóa dân tộc để không đánh mất bản sắc trong quá trình giao lưu văn hóa toàn cầu, khẳng định vẻ đẹp riêng của đất nước Việt Nam, con người Việt Nam trên thế giới.
Như vậy, có thể khẳng định rằng chỉ tồn tại một bộ phận giới trẻ thiếu hiểu biết, chưa đủ tình yêu với đất nước và tình yêu đất nước của thế hệ trẻ không hề phai nhạt mà chỉ thay đổi hình thức biểu hiện so với quan niệm truyền thống, phù hợp hơn với thời đại kỹ thuật số, công nghệ phát triển. Vì vậy, mọi người không nên có cái nhìn quá tiêu cực mà cần có sự đánh giá tích cực, bao quát, khách quan hơn về tình yêu nước của thế hệ trẻ và nỗ lực thúc đẩy việc giáo dục lòng yêu nước, ý thức dân tộc thông qua các phương tiện truyền thông và giáo dục hiện đại.