Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 12 năm 2025-2026 THPT Nguyễn Trãi (Đà Nẵng) có đáp án

- Những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng: (0,5 điểm) gợi hình ảnh những người lính ra đi khi chí lớn chưa trọn, còn mang “nợ nước”, “nợ non sông”, thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý chí tiếp tục chiến đấu vì lý tưởng cao cả.

- Mái đầu xanh thề mãi đến khi già: (0,5 điểm) là lời thề son sắt của người lính trẻ, biểu tượng cho lý tưởng trung thành, khát vọng cống hiến trọn đời cho Tổ quốc.

- Phép điệp: trở về, trở về

-Tác dụng :

+ Làm câu thơ có nhạc tính, âm điệu mạnh mẽ, hào hùng, gợi hình gợi cảm.

+ Nhấn mạnh khát vọng, ý chí, quyết tâm trở về chiến đấu giải phóng quê hương của những chàng trai Hà Nội.

+ Tác giả trân trọng, cảm phục trước khát vọng cao đẹp , ngợi ca tình yêu quê hương đất nước của những người lính.

Điểm chung:

- Đều xuất hiện qua nỗi nhớ của hai tác giả

- Đều là hình ảnh những chàng trai từ Hà Nội đi kháng chiến, mang trong mình vẻ đẹp hào hùng, lí tưởng, vừa lãng mạn, hào hoa…

- Biết ơn sâu sắc các thế hệ đi trước, ý thức được nghĩa vụ và bổn phận đối với đất nước.

- Ra sức học tập, rèn luyện tích lũy kiến thức và kĩ năng để phát triển bản thân, xây dựng đất nước.

- Có hành động cụ thể để phát huy thành quả của các thế hệ đi trước, thực hiện tốt sứ mệnh của thế hệ mình...

1. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề nghị luận. Thân bài triển khai các luận điểm để giải quyết vấn đề. Kết bài đánh giá, kết luận được vấn đề.

2. Xác định đúng vấn đề nghị luận: so sánh, đánh giá điểm tương đồng và khác biệt của hai đoạn thơ, lí giải nguyên nhân

3. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.

Học sinh có thể trình bày hệ thống các luận điểm theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các nội dung sau:

3.1. Giới thiệu hai tác giả, hai tác phẩm, hai đoạn thơ :

- Chính Hữu và tác phẩm Ngày về

- Nguyễn Duy và tác phẩm Nghe tắc kè kêu trong thành phố

- Giới thiệu hai đoạn thơ và vấn đề cần nghị luận: cùng viết về người lính trong hai thời kì, thể hiện tình yêu nước, lí tưởng, khát vọng hòa bình và nêu định hướng so sánh: người lính trong tác phẩm ở 2 giai đoạn: trong và sau chiến tranh.

3.2. So sánh hai đoạn trích:

a.Nội dung

a.1. Điểm tương đồng:

+ Đề tài: đều viết về hình tượng người lính Việt Nam trong kháng chiến

+ Hình tượng người lính: có lẽ sống đẹp, yêu nước, mang lí tưởng giải phóng đất nước, luôn khao khát và có niềm tin mãnh liệt được trở về trong chiến thắng, hội tụ phẩm chất anh hùng, sẵn sàng chịu đựng gian khổ, hi sinh

+Tư tưởng: khẳng định tinh thần bất khuất, ngợi ca, tự hào, tri ân

a.2. Điểm khác biệt:

+ Cảm xúc chủ đạo: hào hùng sôi nổi, tự hào, lạc quan ( Ngày về), trầm lắng, đau xót, tiếc thương ( Nghe tắc kè kêu trong thành phố)

+ Hình tượng người lính:

. Ngày về: là những chàng trai Hà Nội đi chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Pháp, mang vẻ đẹp hào hùng, hào hoa, lãng mạn, lí tưởng, có tính sử thi.

. Nghe tiếng tắc kè trong thành phố: là kí ức bi tráng về những người lính nói chung trong cuộc kháng chiến chống Mĩ, trải qua và chịu đựng rất nhiều gian khổ, mất mát trên những tuyến đường Trường Sơn...

b. Nghệ thuật:

+ Ngày về: thể thơ 8 chữ, phong cách: thơ sử thi, ngôn ngữ trang trọng, giàu hình ảnh, dùng nhiều từ Hán Việt, giàu chất anh hùng ca, nhịp điệu mạnh, hình ảnh rực sáng: đất trời bốc lửa, cờ đỏ thắm, sáng quắc

+Nghe tắc kè kêu trong thành phố: thể thơ tự do, phong cách: thơ đời thường, giọng kể tâm tình, nhịp thơ tự do, hình ảnh chân thực, giàu biểu tượng(con tắc kè: kí ức rừng, tiếng vọng đồng đội).

- Lí giải:

+Do hoàn cảnh sáng tác, thế hệ sáng tác khác nhau: Chính Hữu là thế hệ làm thơ trong chiến đấu, Nguyễn Duy là thế hệ sau chiến tranh, nhìn lại bằng tâm thế chiêm nghiệm và nhân bản.

+ Khác nhau về phong cách sáng tác.

d. Nhận xét

- Hai tác phẩm đều làm nổi bật vẻ đẹp người lính và giá trị nhân văn của chiến tranh- hòa bình. Cả hai bài cùng góp phần làm phong phú hình tượng người lính trong thơ Việt Nam hiện đại.

- Thể hiện sự chuyển biến trong cái nhìn về chiến tranh: từ hào hùng, sử thi sang nhân bản, trầm lắng, phản ánh độ chín tư tưởng và nhân sinh quan của thơ Việt Nam hiện đại.

4. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp : Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

5. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo; thể hiện được những cảm nhận sâu sắc về vấn đề nghị luận.