Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 11 năm 2023-2024 THPT Trần Phú (Vĩnh Phúc) có đáp án

- Hình ảnh cô bé nhà bên được miêu tả qua nụ cười khúc khích, đôi mắt đen tròn và vẻ “thẹn thùng nép sau cửa”.

- Hình ảnh cô bé nhà bên luôn hiện diện trong tâm trí nhà thơ thể hiện:

+ Nỗi nhớ thường trực của người chiến sĩ: luôn hướng về quê nhà mà ở đó hình ảnh cô bé nhà bên - điều thân thuộc với tác giả nhất trở thành trung tâm của nỗi nhớ mong.

+ Đây cũng là hình ảnh xuyên suốt bài thơ nhằm thể hiện vẻ đẹp của tuổi trẻ: hòa quyện tình yêu lứa đôi và tình yêu đất nước, sẵn sàng cống hiến cho công cuộc giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

+ Làm nên chất lãng mạn cho bài thơ.

- Tình yêu quê hương của tác giả được bộc lộ trong khổ thơ cuối: Tình yêu quê hương có sự thay đổi. Xưa yêu quê hương vì đây là nơi mà nhà thơ sinh ra, lớn lên; là nơi gắn liền với những kỉ niệm thời thơ ấu. Nay, yêu quê hương không chỉ vì quê hương là mảnh đất đã gắn bó với tác giả, mà hơn hết, quê hương ngày hôm nay là quê hương mà biết bao người thân yêu đã ngã xuống, đánh đổi xương máu để giành lại từ tay quân thù. Tình yêu lứa đôi đã hòa quyện với tình yêu đất nước thật cao đẹp.

- Suy nghĩ về lòng yêu nước của thanh niên thời hiện đại:

+ Đa số thanh niên đều có tình cảm yêu mến, gắn bó với quê hương, đất nước. Sẵn sàng đem nhiệt huyết tuổi trẻ góp mình vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước.

+ Một số còn có suy nghĩ lệch lạc, sống hưởng thụ, ích kỉ, quên đi cội nguồn…, làm ảnh hưởng đến vẻ đẹp và truyền thống của đất nước.

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

- Ý nghĩa của sự hi sinh.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới:

* Giải thích

- Hi sinh là một đức tính cao quý của con người: Hi sinh là sự nhường nhịn, cho đi không cần đền đáp, chấp nhận thiệt thòi về cho mình để đem đến những giá trị tốt đẹp cho mọi người.

- VD: Rất nhiều anh hùng, chiến sĩ đã hi sinh vì Tổ quốc, mang lại cuộc sống hòa bình, ấm no cho nhân dân/ Những người mẹ ngày đêm tảo tần, vật lộn với cuộc sống mưu sinh, những người cha hằng ngày vẫn vật lộn với gánh nặng trụ cột gia đình/ Những thanh niên tình nguyện ra biển đảo hoặc lên miền núi để công tác, làm việc... Đó là những hi sinh lặng thầm cho tất cả từ nhỏ bé đến lớn lao vô tận.

* Bàn luận:

- Sự hi sinh rất cần thiết trong cuộc sống:

+ Khó khăn, thử thách là tất yếu nó đòi hỏi sự hi sinh và cống hiến (có người đứng ra để giải quyết….

+ Là lẽ sống đẹp, bởi con người không chỉ hưởng thụ mà cần biết cống hiến, hi sinh.

+ Sự hi sinh có ý nghĩa lớn lao đối với mỗi người:

. Thước đo đánh giá phẩm chất của con người: Người biết hi sinh vì người khác là người luôn sống vị tha, biết yêu thương người khác, sẵn sàng cho đi những lợi ích của mình giúp người khác vượt qua khó khăn, thử thách. Cũng là người dũng cảm, vĩ đại, bởi lẽ đôi khi họ phải hi sinh cả sự sống của chính mình, hi sinh cuộc đời mình….

. Được mọi người kính trọng, quý mến, tôn vinh.

+ Sự hi sinh làm cho cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn: hi sinh đem lại độc lập, tự do; hi sinh giải quyết khó khăn, gian khổ… Góp phần thúc đẩy xã phát triển tiến bộ, văn minh; tình người gắn kết bền chặt hơn, truyền thống tốt đẹp của dân tộc được bồi đắp….

+ Nếu xã hội không có sự hi sinh con người sẽ trở nên ích kỉ, vô cảm chỉ muốn vơ vét những tư lợi về mình, dần dần sẽ dẫn đến tình trạng suy thoái đạo đức, xã hội sẽ đi xuống.

- Mở rộng: Nhưng không phải việc làm, hành động nào cũng đáng được biểu dương nếu đó là những hi sinh giả tạo, nhằm mang lại danh tiếng cho bản thân, muốn nhận cái hư danh “người tốt”.

Chỉ nên hi sinh cho những gì xứng đáng, cao quý và thiêng liêng chứ không phải là hi sinh một cách mù quáng. Hi sinh là cần thiết nhưng đừng để sự hi sinh của mình bị lợi dụng để làm lợi cho một cá nhân nào đó.

* Bài học:

- Thấy được vai trò của sự hi sinh; rèn luyện lối sống hi sinh: mở rộng trái tim mình, phải biết sống vì người khác, quan tâm, chia sẻ, đừng ích kỉ, hãy để đôi bàn tay phảng phất hương hoa vì những hành động tốt đẹp của bản thân, để vị ngọt tình người lan tỏa khắp cuộc đời này.

- Phê phán: một số cá nhân sống ích kỉ, chỉ biết lợi ích của riêng mình, tham sống sợ chết… đó vẫn là một mảng tối trong xã hội hiện nay. Lại có những người hi sinh quá nhiều cho người khác mà khiến bản thân mình chịu thiệt thòi, bỏ lỡ những cơ hội tốt trong cuộc sống… những người này cần xem xét lại những suy nghĩ và hành động của bản thân để có thể cân bằng được cuộc sống giữa cho và nhận.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo