Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 12 (có đáp án) - Đề 7

- Hình thức của văn bản hài kịch:

+ Kết cấu theo cảnh (lớp, hồi): văn bản đọc hiểu là cảnh III của vở kịch.

+ Tên nhân vật in đậm, sau tên đó có dấu hai chấm và lời thoại của nhân vật.

+ Có phần chỉ dẫn sân khấu: chữ in nghiêng trong ngoặc đơn.

- Nhân vật hài kịch có phẩm chất bên trong không tương xứng với vị trí thân phận của nó và do vậy, nó đáng là nạn nhân của tiếng cười: Hưng, ông Nha.

- Nội dung: chứa đựng mâu thuẫn gây cười à chế giễu thói hư, tật xấu của con người.

- Phẩm chất bên trong không tương xứng với vị trí thân phận của mỗi người:

+ Hưng là tàu trưởng đường sông mang danh thuyền trưởng Vốt-xcô.

+ Mượn lợn các nhà về bỏ vào chuồng chung để cho khách tham quan tới ngay vô tuyến.

- Mâu thuẫn bên trong nhân vật:

+ Hưng: muốn nói thật nhưng vẫn đành nói dối.

+ Ông Thình: không biết nghề làm pháo nhưng phải phụ trách việc làm pháo; mắng Hưng (“Mày giết tao rồi.”; “Mày giết tao, mày giết tao rồi, Hưng ạ.”) vẫn buộc Hưng nói dối (nhận là thuyền trưởng Vốt-xcô).

à Những xung đột, mâu thuẫn xuất phát từ thoid háo danh đã phản ánh một căn bệnh, xu hướng xấu tồn tại trong xã hội: thích danh tiếng, sự hào nhoáng (chúa thích danh tiếng oai vệ).

à Những xung đột, mâu thuẫn này tạo nên kịch tính, là “linh hồn” của kịch, cuốn hút, khiến người đọc theo dõi tiến triển của nó.

- Xây dựng tình huống kịch: Ra trường, họ cử cháu về làm việc ở một công ti vận tải của tỉnh nhà. Lúc mới vào học, viết thư cho Nhàn cháu đã không dám nói sự thật, sợ cô ấy thất vọng. Cô ấy chỉ mong cháu trở thành thuyền trưởng đi biển, và cháu đã hứa, đã thề thốt, nên cháu đành nói dối cô ấy… Cháu thật tồi… Cháu sĩ, cháu sợ cô ấy sẽ không yêu cháu nữa…”.

à Tình huống kịch tự nhiên: từ ước mơ của cô bé học sinh lãng mạn, từ lời hứa của cậu học sinh sợ người yêu thất vọng, không dám nói thật sợ mất người yêu,…

à Tình huống cơ bản này đã đẩy ciist truyện phát triển, đẩy kịch tính lên cao trào, khiến Hưng từ người nói dối à làm dối, làm bật lên tiếng cười hài hước, châm biếm, phê phán.

- Ngôn ngữ đậm chất hài hước: viết thư nói bốc phét còn dễ, đằng này, mình phải đóng kịch… cháu ngượng lắm; viễn dương hàng hải, hơn cả phi công, hơn cả lái tàu vũ trụ, nào ngờ… mày lái tàu chở cứt hả cháu? Chết cũng phải là Vốt- xcô,…

- Khắc họa chân dung nhân vật ông Nha: không xuất hiện trực tiếp trong đoạn trích, chỉ qua lời nói của nhân vật khác mà hiện lên khá rõ nét với háo danh, mê sự hào nhoáng: chúa thích danh tiếng oai vệ; đối với ông này thì không gì tai hại bằng làm ông ấy tẽn và mất danh tiếng,…

- Tạo tình huống kịch tính; nghệ thuật phóng đại.

- Đánh giá thủ pháp nào đặc sắc nhất: HS làm theo quan điểm cá nhân nhưng cần có đủ các yếu tố sau đây:

+ Xác định đoạn/ câu chứa thủ pháp gây cười.

+ Lí giải bằng hai lí do trở lên.

- Nhân vật Hưng (HS phát hiện và gọi tên biểu hiện của nhân vật):

+ Là người lao động chăm chỉ, yêu nghề của mình.

+ Nhiễm thói háo danh.

+ Nhận ra sự thật nói dối không hay… nhưng vẫn bị cuốn theo bệnh sĩ.

+ Không dũng cảm đối mặt với sự thật… chưa dám là mình…

- Bài học từ nhân vật, lời khuyên với nhân vật: hs tự làm (thể hiện nhận thức, góc nhìn của cá nhân).

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

- Cảnh báo: bệnh sĩ, thích danh tiếng hào nhoáng sẽ đẩy con người vào tình thế không lối thoát bi hài và có ngu cơ trở thành người nói dối, người không trung thực.

- Khả năng tác động của đoạn trích hài kịch: HS tự trả lời theo đánh giá của cá nhân.

(Gợi ý: tiếng cười phê phán chế giễu bệnh háo danh, thích hào nhoáng sẽ khiến mỗi độc giả tự nhìn lại mình để điều chỉnh hành vi và lối sống tránh lâm vào tình cảnh bi hài),

- Bệnh sĩ là một trong những tác phẩm hài kịch nổi tiếng của cố tác giả Lưu Quang Vũ nói về bối cảnh xã hội cuối thế kỉ trước nhưng mang nhiều ý nghĩa phù hợp với xã hội ngày nay: vở kịch Bệnh sĩ mang tính xã hội sâu sắc, phê phán tính sĩ hão của một số người trong xã hội thời bao cấp, nhưng vẫn có ý nghĩa thời sự trong cuộc sống hôm nay.

Có sự sáng tạo trong cách viết

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

-** **Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Từ trích dẫn và hiểu biết từ thực tế, em hãy bàn luận, thể hiện chính kiến của mình về sĩ diện và căn bệnh sĩ hão trong giới trẻ ngày nay.

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Nêu vấn đề nghị luận.

- Nêu khái quát: tính cấp thiết của vấn đề đối với tuổi trẻ.

2. Thân bài

* Về vấn đề

- Sĩ diện: biểu hiện; tác dụng với cá nhân, xã hội.

- Căn bệnh sĩ diện hão:

+ Biểu hiện trong đời sống hiện đại.

+ Nguyên nhân.

+ Hậu quả đối với cá nhân, xã hội.

+ Cần phân biệt, xác định ranh giới giữa sĩ diện với căn bệnh sĩ diện hão.

* Quan niệm, chính kiến của bản thân (đồng tình/ phản đối)

- Nhận thức của cá nhân về giá trị của vấn đề đối với thanh niên.

- Hành động của cá nhân (trong tình huống giả định).

3. Kết bài

- Nhận thức, đánh giá của cá nhân về ý nghĩa của từng tác phẩm theo bình diện đã so sánh ở trên.

- Đánh giá sự đóng góp, thành công của từng nhà văn (rút ra từ phần phân tích trên) đối với nền văn học.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

-** **Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.