Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 12 (có đáp án) - Đề 2

- Luận đề: Vẻ đẹp hình tượng bà Tú trong bài thơ Thương vợ và vẻ đẹp nhân cách của Tú Xương được thể hiện qua tác phẩm.

- Nhan đề “Thương vợ” và nhân cách của Trần Tế Xương phù hợp với luận đề của văn bản, vì:

+ Nhan đề đã khái quát hai nội dung chính của văn bản.

+ Nhan đề tạo thế đối sánh, từ đó thể hiện rõ mục đích của văn bản: phân tích hình tượng bà Tú trong bài thơ “Thương vợ” để từ đó thấy được vẻ đẹp nhân cách của Tú Xương

- Hệ thống luận điểm của văn bản trên:

+ Luận điểm 1: Vẻ đẹp hình tượng bà Tú trong bài thơ Thương vợ.

+ Luận điểm 2: Vẻ đẹp tấm lòng và nhân cách của Tú Xương.

- Thao tác lập luận chính của văn bản: thao tác phân tích, chứng minh.

- Luận điểm 1: Vẻ đẹp hình tượng bà Tú trong bài thơ “Thương vợ”. Để làm rõ luận điểm này, người viết đã triển khai các lí lẽ và bằng chứng sau:

+ Lí lẽ 1: Bà Tú với công việc vất vả, nhọc nhằn và gánh nặng gia đình. Bằng chứng: hai câu thơ đầu của bài thơ.

+ Lí lẽ 2: Bà Tú với dáng vẻ đáng thương, tội nghiệp trên hành trình mưu sinh. Bằng chứng: hai câu 3 – 4 của bài thơ.

+ Lí lẽ 3: Bà Tú với vẻ đẹp của đức hi sinh, lòng vị tha. Bằng chứng: hai câu 5 – 6 của bài thơ.

- Nhận xét: Hệ thống lí lẽ, bằng chứng được triển khai để làm rõ luận điểm trên có tính thuyết phục. Lí lẽ được lập luận một cách xứng đáng, có cơ sở vững chắc từ văn bản. Bằng chứng tiêu biểu, phù hợp để làm sáng tỏ các lí lẽ phân tích.

- Mục đích viết:

+ Làm rõ vẻ đẹp hình tượng bà Tú trong bài thơ Thương vợ - một hình tượng nghệ thuật đầy cảm động và mang tính nhân văn sâu sắc. Từ đó khẳng định tiếng thơ của Tú Xương là một thanh âm đẹp trong dòng chảy thơ ca Việt Nam mười thế kỉ khi đã viết về người phụ nữ bằng cảm hứng ca ngợi, tôn vinh, đề cao.

+ Khẳng định vẻ đẹp nhân cách và tấm lòng của Tú Xương – một nhà thơ với bi kịch chua chát trước thời cuộc và thái độ sống trách nhiệm, dũng cảm, bản lĩnh.

- Vấn đề tác giả nêu trong văn bản có ý sâu sắc đối với việc nghiên cứu văn học của nhà nước vì qua việc tiếp nhận văn bản, độc giả nhận thấy được:

+ Tiếng thơ nhân bản, nhân văn, mới mẻ khi viết về hình tượng người phụ nữ trên thi đàn Việt Nam lúc bấy giờ.

+ Vẻ đẹp nhân cách của một nhà thơ độc đáo trong nền thơ ca Việt Nam.

- Những điểm đặc sắc của ngôn ngữ trong văn bản nghị luận trên:

+ Phát huy hiệu quả biểu đạt của các câu khẳng định để gia tăng tính thuyết phục, khẳng định mạnh mẽ quan điểm của người viết về giá trị của bài thơ Thương vợ và vẻ đẹp nhân cách của Tú Xương.

+ Khai thác các yếu tố biểu cảm của ngôn từ để làm tăng sức truyền cảm cho các lí lẽ phân tích.

+ Phát huy tác dụng của các biện pháp liệt kê, cấu trúc điệp, nhân hóa, so sánh,… để tạo nên ấn tượng về biểu đạt, tác động sâu sắc đến những nhận thức và tình cảm của người đọc.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

+ Cách lựa chọn loại cây dân dã, gần với cuộc sống bùn đất quê mùa: cây chuối.

+ Mở đầu bài thơ, cảm nhận về một cây chuối biểu tượng.

+ Đến câu thứ hai, tác giả miêu tả đặc điểm của cây chuối.

+ Nhưng sức nặng của bài thơ là ở vào hai câu cuối cùng:

+ Câu kết bài thơ kết lại bằng 6 chữ: “Gió nơi đâu gượng mở xem”, dùng thủ pháp nhân hóa thể hiện liên tưởng nghệ thuật rất nghệ

Có sự sáng tạo trong cách viết

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

-** **Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Viết bài văn nghị luận đề xuất giải pháp xây dựng văn hóa giao tiếp cho người trẻ trong thời kì hội nhập hiện nay.

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Giới thiệu được vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân về vấn đề nghị luận.

* Triển khai vấn đề cần nghị luận:

- Giải thích: Sự giản dị: vẻ đẹp giản đơn, mộc mạc, bình dị, thường không thu hút sự chú ý của con người – đó có thể là vẻ đẹp thuộc về phần sâu kín bên trong, là những giá trị tinh thần, những điều tử tế, lòng tốt bình thường xuất phát từ sự chân thành, thật tâm… chỉ có thể dùng trái tim để cảm nhận.

à Đôi khi trong cuộc sống trong dòng chảy trôi của thời gian chúng ta chỉ mải mê chạy theo những điều đẹp đẽ, lấp lánh hào nhoáng bóng bẩy bên ngoài mà quên rằng chính những điều bình thường giản dị xuất phát từ trái tim, từ tấm lòng mới là điều làm nên chân giá trị, ý nghĩa đích thực của đời sống này. Và con người chỉ cảm động tận đáy lòng trước những điều bình thường giản dị ấy.

- Bày tỏ quan điểm của người viết:

- Cuộc sống luôn phát triển đi lên theo chiều hướng hiện đại hơn, văn minh hơn, tiện nghi vật chất hơn – hình ảnh xã hội mà ở đó hiện diện thế giới vật chất hào nhoáng, đẹp đẽ, sang trọng, xa hoa… luôn có sức hấp dẫn khiến con người khát khao thèm muốn. Sự hào nhoáng, bóng bẩy trở thành thước đo giá trị cho cuộc đời giàu sang, tiện nghi mà con người mơ ước. Cái hào nhoáng, bóng bẩy còn thường đi liền với danh vọng, như một thứ trang sức làm đẹp nâng cao giá trị con người.

- Đối lập với hào nhoáng, bóng bẩy là cái bình thường, đời thường, dung dị, những điều này đã trở nên quá quen thuộc đến quen nhàm với cuộc sống con người nên con người có xu hướng bị thu hút bởi những thứ mới mẻ, đối lập, khác biệt là sự bóng bẩy, hào nhoáng kia.

- Nếu cái hào nhoáng bóng bẩy bên ngoài đi liền với thực tài, thực tâm, thực lực thì rất đáng được tôn vinh ngưỡng mộ. Nhưng đôi khi, càng hào nhoáng bên ngoài càng rỗng tuếch ở bên trong. Nếu con người mải mê chạy theo cái bóng bẩy bên ngoài có thể sẽ đánh mất chính mình, không tìm được chân giá trị cuộc sống.

- Sự giản dị là trạng thái chân thực của cuộc sống, gắn với những điều bình thường của tuổi thơ, trong gia đình, giữa những mối dây gắn kết thiêng liêng bền bỉ: tình yêu thương, sự chân thành không màu mè tô vẽ… Sự giản dị có thể không gây chú ý nhưng đủ khả năng làm ta xúc động, vì nó chạm đến phần sâu thẳm nhất của tâm hồn và bản chất đời sống này.

- Sự giản dị đời thường cho phép con người dừng chân, sống chậm lại, cảm cảm nhận cuộc sống trong tất cả những vẻ đẹp thân thuộc đến cũ kỹ nhưng tràn ngập tình yêu. Trước những điều giản dị, con người được thả lỏng bản thân, được là mình, chân thành, sâu sắc và nhẹ nhõm, được thanh lọc tâm hồn, trở về với những trong trẻo, nguyên sơ, thuần khiết nhất.

* Chứng minh: chọn dẫn chứng phù hợp, tiêu biểu, đâu là thói hư tật xấu, là tệ nạn xã hội không nên sa đà vào nó.

- Mở rộng, bày tỏ quan điểm trái chiều, hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

* Khẳng định lại quan điểm cá nhân và rút ra bài học cho bản thân.

- Theo đuổi những điều hào nhoáng, bóng bẩy bên ngoài không phải điều sai trái, bởi đó là những dán nhãn khẳng định vinh quang, thành công chúng ta có được sau nhiều nỗ lực cố gắng. Cho nên, con người có quyền tận hưởng/ theo đuổi nó. Xong cần xây dựng cho mình hình ảnh bên ngoài đẹp đẽ song hành với giá trị thực bên trong tương xứng. Xét cho cùng, vật chất không quyết định giá trị sống, và ý nghĩa cuộc sống.

- Cần nhận ra và biết trân trọng những điều đơn sơ, dung dị, nhỏ bé xung quanh mình: sự chân thành, tình yêu thương không màu mè tô vẽ, lối hành xử thật thà không trang sức… chỉ những điều mới đem đến niềm hạnh phúc thực sự và cuộc sống trọn vẹn ý nghĩa.

- Vẻ hào nhoáng gắn với giá trị nhất thời, còn cái giản dị, chân thành là giá trị bền vững/ mọi thời.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

-** **Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.