Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 11 năm 2023-2024 Sở Sơn La (có đáp án)

- Nhan đề: “TikTok và những chuyên gia tự phòng” và hệ thống đề mục: “Nghe chuyện người, tự chẩn đoán chuyện mình; Vì sao người trẻ thích chuyên gia TikTok?” cung cấp cho bạn đọc những thông tin chính của văn bản: tình trạng rất nhiều người, đặc biệt là những người trẻ tìm lời khuyên, tư vấn tâm lí của các chuyên gia tư vấn “tự phong” trên Tiktok.

- Các đề mục được in đậm, cỡ chữ lớn hơn những đoạn văn bản thường khác nhằm tạo ra sự chú ý đối với người đọc và định hướng triển khai nội dung của bài viết.

- Theo hãng nghiên cứu và tư vấn thị trường Hall & Partners hiện tượng đang phổ biến ở Mỹ: tìm kiếm lời khuyên liên quan đến sức khỏe từ những người có ảnh hưởng trên TikTok và Instagram.

- Cụ thể:

+ 59 triệu người, xu hướng đặc biệt rõ rệt ở thế hệ trẻ: 1/3 thế hệ Z, 1/4 thế hệ Y, 5% thế hệ X

- Việc trích dẫn những số liệu nghiên cứu của PlusCare có ý nghĩa đối với việc biểu đạt thông tin chính của văn bản:

+ Cung cấp số liệu khách quan, xác thực nhằm tăng độ tin cậy cho thông tin trong văn bản.

+ Chỉ rõ thực tế đáng quan tâm: phần lớn lời khuyên về sức khỏe tâm thần trên TikTok có thể không đáng tin cậy nhằm nhắc nhở người dùng cẩn trọng hơn.

- Hiện tượng “tâm lí học đại chúng” đã gây ra nhiều hậu quả:

+ Nó thúc đẩy việc làm TikTok và sự ra đời của các “chuyên gia” tự phong mà lời khuyên của họ phần lớn có thể không đáng tin cậy, gây hiểu nhầm, thậm chí chứa những nội dung gây hại đối với sức khỏe của người xem.

+ Nó làm tầm thường hóa những cuộc đấu tranh thật sự của những người mắc chứng rối loạn, điều này ảnh hưởng xấu đến việc chữa trị của họ.

+ Nó khiến nhiều người dễ dàng tin vào những điều không đúng sự thật chỉ vì chúng được nói ra bởi người họ cảm thấy thân thiết, tin tưởng; khiến niềm tin của họ bị đặt sai chỗ mà không hay biết.

- Những người trẻ thích “chuyên gia” Tiktok bởi vì:

+ Họ cảm thấy mình không hề đơn độc, họ tìm thấy cảm giác cộng đồng

+ Họ khó có thể tìm kiếm thông tin hỗ trợ khác ngoài TikTok vì những vấn đề sức khỏe tâm thần nhìn chung bị kì thị.

+ Họ cho rằng những video trên TikTok ngắn, lời khuyên thường đơn giản và dễ tiếp thu hơn những tài liệu hoặc đi trị liệu.

+ Tóm lại, lời khuyên của những “chuyên gia” TikTok rất phù hợp với tâm lí, thị hiếu của họ.

- Các chuyên gia đã đưa ra những lời cảnh báo đối với người dùng TikTok trước lời tư vấn của các “chuyên gia” tự phong:

+ Tiếp cận thông tin trên TikTok cẩn trọng và đa chiều

+ Cần có hiểu biết nhất định về những người đưa ra lời khuyên trên TikTok: họ là ai, đến từ đâu, đã trải qua khóa đào tạo nào.

+ Tỉnh táo để tránh những hoạt động tiếp thị sản phẩm, dịch vụ trá hình trong những lời khuyên/tư vấn.

- Ý nghĩa:

+ Thức tỉnh những người xem/sử dụng TikTok: hãy trở thành một người xem thông thái.

- Hiện tượng luôn tìm kiếm câu trả lời trên mạng của con người hiện nay gợi suy nghĩ:

+ Con người đang lệ thuộc nhiều vào thế giới mạng trong khi không phải câu trả lời nào từ mạng cũng đáng tin.

+ Con người đang hạn chế khả năng tư duy độc lập của chính mình

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức bài văn

+ Đủ bố cục 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài

+ Đảm bảo dung lượng: từ 400 đến 600 chữ

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Quan điểm cá nhân trước vấn đề: điều cần làm để “cơn sốt mới” TikTok không làm xáo trộn cuộc sống của bản thân.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ vấn đề nghị luận

Đảm bảo yêu cầu sau:

* Giải thích và nêu vấn đề nghị luận:

+ Tiktok là mạng xã hội và cũng là nền tảng video âm nhạc được ra mắt vào năm 2017 tại Trung Quốc và nhanh chóng tạo nên một “lực hấp dẫn” mạnh mẽ, “cơn sốt mới” đối với người dùng, đặc biệt là giới trẻ.

+ Giải thích từ ngữ:

. Cơ hội: điều kiện thuận lợi mà TikTok đem đến cho con người.

. Nguy cơ mới: những nguy hại mới có thể nảy sinh do TikTok.

(Chú ý: cụm từ “nguy mới”(do sai sót trong đề) học sinh có thể hiểu là nguy cơ, nguỵ hại, nguy hiểm, mối nguy…)

+ Câu hỏi: cơ hội - hay nguy cơ thể hiện những trao đổi đánh giá mở về 2 khả năng của Tiktok: hiệu quả, lợi ích và tác hại.

* Bàn luận:

- Yêu cầu chung: HS được bày tỏ quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, lựa chọn quan điểm nào cũng phải nêu được lí lẽ, dẫn chứng và lập luận thuyết phục.

- Yêu cầu cụ thể:

+ Nếu cho rằng cơn sốt mới TikTok có thể tạo nên nhiều cơ hội cho người trẻ cần chỉ ra những cơ hội. Ví dụ:

. Cơ hội sáng tạo, thể hiện bản thân; hiểu biết thêm nhiều con người, nhiều nền văn hóa mới và kết giao bạn bè.

. Cơ hội kinh tế: quảng bá, giới thiệu sản phẩm, thúc đẩy kinh doanh online.

. Hoặc các cơ hội khác…

+ Nếu cho rằng cơn sốt mới TikTok có thể gây ra những nguy cơ mới (học sinh có thể hiểu là nguy cơ, nguy hiểm, nguy hại, mối nguy…) với người trẻ, học sinh cần chỉ ra cụ thể. Ví dụ:

. Nguy cơ bị tác động bởi nhiều thông tin chưa được kiểm duyệt, thậm chí là thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần...

. Nguy cơ các thông tin cá nhân bị rò rỉ, bị kẻ xấu lợi dụng làm ảnh hưởng đến đời sống riêng tư.

. Hoặc các nguy cơ khác…

+ Nếu cho rằng vừa tạo nên những cơ hội mới vừa gây ra những nguy cơ mới (kết hợp những ý nêu trên)

- Rút ra bài học: Đón nhận TikTok như là một tất yếu của thời đại nghe nhìn mới nhưng cẩn trọng khi sử dụng, không dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội...

d. Chính tả, ngữ pháp

- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Thể hiện những suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.