Đáp án và lời giải
Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT B Nghĩa Hưng (Ninh Bình) có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
"Lom khom dưới núi" với "Lác đác bên sông"; "tiều vài chú" với "chợ mấy nhà".
- Tác dụng:
+ Làm cho lời thơ trở nên cân xứng, hài hòa; giàu giá trị gợi hình, gợi cảm.
+ Nhấn mạnh bức tranh Đèo Ngang lúc xế tà tuy có sự sống nhưng thưa thớt, ít ỏi, làm nổi bật sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên hùng vĩ, bao la.
+Thể hiện nỗi buồn cô đơn, trống trải và tâm trạng u hoài của tác giả trước cảnh vật hoang sơ, hiu quạnh nơi đất khách.
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Tâm trạng của chủ thể trữ tình được thể hiện trong bài thơ:
+ Tâm trạng cô đơn, trống vắng, lẻ loi khi đối diện với vũ trụ bao la, rộng lớn.
+ Tâm trạng nhớ nước, nhớ nhà, nhớ quê hương của tác giả. Đó cũng chính là tâm trạng hoài cổ của nữ sĩ.
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Ví dụ:
+ Nên giữ trọn tấm lòng thủy chung, gắn bó và tình yêu sâu nặng với quê hương, cội nguồn trong mọi hoàn cảnh.
+ Cần biết rung động, trân trọng và bảo vệ vẻ đẹp thiên nhiên, những di sản danh thắng của đất nước.
+ Phải bản lĩnh đối diện với chính mình, dám nhìn nhận nỗi cô đơn để thấu hiểu bản thân sâu sắc hơn giữa cuộc đời biến động.
- Học sinh đưa ra lí giải hợp lí, thuyết phục.
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
| a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành. |
|---|
| b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phân tích bức tranh thiên nhiên trong bốn câu thơ đầu của văn bản Đọc hiểu. |
| c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu: *Cảnh vật thiên nhiên trong bốn câu thơ đầu. - Nêu tên tác giả, tác phẩm, vị trí đoạn trích - Thiên nhiên vừa hoang sơ, hùng vĩ, lại vừa tĩnh lặng, đượm buồn. Cảnh vật đèo Ngang được khắc họa qua hình ảnh “cỏ cây, đá, lá, hoa” đầy sức sống, đang trỗi dậy mãnh liệt. - Hình ảnh con người nhỏ bé giữa khung cảnh rộng lớn càng làm nổi bật lên sự hoang vắng, tĩnh mịch của bức tranh cảnh vật nơi Đèo Ngang. *Đánh giá: • Về nghệ thuật: Sử dụng điêu luyện bút pháp tả cảnh ngụ tình, phép đối, đảo ngữ và hệ thống từ láy tượng hình giàu sức gợi để tạo hình bức tranh thiên nhiên. • Về nội dung: Khắc họa thành công vẻ đẹp hoang sơ, hiu quạnh của Đèo Ngang, qua đó bộc lộ nỗi niềm u hoài, cô đơn và tâm trạng nhớ nước thương nhà của tác giả. |
| d. Diễn đạt Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. |
| e. Sáng tạo Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. |
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
| a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận xã hội. |
|---|
| b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: thuyết phục mọi người từ bỏ thói quen xả rác bừa bãi. |
| c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết: *Mở bài: giới thiệu được vấn đề nghị luận. *Thân bài: a. Giải thích được vấn đề nghị luận - Vứt rác bừa bãi là vứt rác tuỳ ý, không đúng nơi quy định, vứt mọi nơi mọi lúc gây nên ô nhiễm môi trường. - Vứt rác bừa bãi là thói quen xấu xảy ra ở nhiều người, nhiều địa điểm: cầu cống, sông ngòi, đường xá, các khu du lịch, bãi biển, trên các phương tiện công cộng,… b. Những lí do mọi người nên từ bỏ thói quen vứt rác bừa bãi: - Hành động vứt rác bừa bãi sẽ gây ô nhiễm môi trường; bên cạnh đó còn có thể phát sinh hàng loạt các dịch bệnh nguy hiểm và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và đời sống con người. - Vứt rác bừa bãi làm mất cảnh quan sinh thái, các khu du lịch hay danh lam thắng cảnh. - Gây tổn hại tiền của cho nhà nước để xử lí rác thải. - Tạo ra một thói quen xấu trong đời sống văn minh hiện đại: Lối sống của mỗi người ngày càng văn minh, tiến độ ứng xử có văn hóa. Đặc biệt là trong yêu cầu của cuộc sống ngày nay, đường phố xanh - sạch - đẹp là một tiêu chuẩn không thể thiếu đối với một thành phố văn minh, sạch đẹp. Điều đó khiến mỗi người cần có ý thức giữ gìn vệ sinh để bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình và người khác. c. Làm thế nào để từ bỏ thói quen vứt rác bừa bãi? - Mỗi người cần nâng cao ý thức của mình trong việc bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh công cộng. - Tích cực tham gia các hoạt động thu gom rác thải, bảo vệ môi trường như: Ngày thứ bảy tình nguyện, ngày chủ nhật xanh,... - Tuyên truyền những người xung quanh cùng chung tay giữ gìn môi trường sống xung quanh sạch sẽ, trong lành. d. Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận và rút ra bài học - Khẳng định lại thói quen xả rác bừa bãi là thói quen xấu mà mọi người nhất định phải thay đổi. - Rút ra bài học cho bản thân: Thay đổi thói quen, bảo vệ môi trường để góp phần tạo nên Trái Đất xanh. *Kết bài: khẳng định được vấn đề nghị luận. |
| d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau: – Triển khai ít nhất được hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân. – Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận. – Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. |
| đ. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản. |
| e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. |