Đáp án và lời giải

Đề tham khảo ôn thi HSG Sinh học 12 (Tự luận) có đáp án - Đề 8

Câu 1

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Dòng tế bào A có chứa sản phẩm của Xh và chứa các NST số 1, 3, 5 và 6. Điều này chứng tỏ gene Xh có thể có mặt ở các NST 1, 3, 5 và 6

- Dòng tế bào D chứa các NST số 2, 3, 4, 5, 6 và 8, đồng thời xuất hiện sản phẩm của gene Xh.

Như vậy, nhiều khả năng gene Xh nằm trên các NST 3, 5 và 6

- Ở dòng B và C không có sản phẩm gene Xh, vì thế chắc chắn sẽ thiếu NST chứa gene Xh. Từ đó chúng ta có thể kết luận, gene Xh nằm trên NST số 3 và 6.

- Do gene Ym bị đột biến, vì thế để quá trình chuyển hóa đầy đủ, dòng tế bào lai buộc phải có sản phẩm của gene Yh

- Ở bảng 2 cho thấy, hai dòng tế bào A và C có sự chuyển hóa các sản phẩm đầy đủ từ A đến C, như vậy chứng tỏ hai dòng này có chứa gene Yh

- Như vậy, gene Yh là gen nằm trên các NST số 1 và số 5.

Câu 2

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Ba mô hình giải thích cơ chế tái bản DNA: Bán bảo toàn, bảo toàn và phân tán.

- Thế hệ 1: chỉ có 1 băng DNA trung gian, nên loại bỏ mô hình bảo toàn. Thế hệ 2: có 2 băng DNA (nhẹ và trung gian) => loại bỏ mô hình phân tán

-Từ đó kết luận: DNA tái bản theo mô hình bán bảo toàn.

b. - Thế hệ 1: Băng DNA trung gian tạo thành từ các phân tử DNA lai (N14-N15 )

- Do môi trường nuôi vi khuẩn từ thế hệ 1 trở đi chỉ có N14 làm nguồn vật liệu tổng hợp DNA => sau mỗi thế hệ tỷ lệ này giảm một nửa.

- Thế hệ 2: DNA trung gian giảm còn 1/2.

- Thế hệ 3: DNA trung gian giảm còn 1/4.

- Tỷ lệ phân tử DNA nhẹ (N14- N14) tăng lên sau mỗi thế hệ => Tỷ lệ băng DNA trung gian giảm dần sau mỗi thế hệ.

c. - Tỷ lệ các băng DNA thu được ở các thế hệ:

+ Thế hệ 0: 100% băng nhẹ.

+ Thế hệ 1: 100% băng trung gian.

+ Thế hệ 2: 50% băng trung gian: 50% băng DNA nặng. + Thế hệ 3: 25% băng trung gian: 75% băng DNA nặng

Câu 3

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a. - Mạch DNA trên hình là mạch không làm khuôn.

- Giải thích: Mạch DNA trên hình có chiều 5' -> 3'; điểm khởi đầu dịch mã có bộ ba mở đầu (ATG) => Đây là mạch không làm khuôn

b. - Trình tự bộ ba mã hóa bảo thủ nhất trong đoạn trình tự là ATG, tại vị trí 0-1-2.

- Chức năng: Đây là bộ ba mở đầu có chức năng mở đầu cho quá trình tổng hợp chuỗi polypeptid và mã hóa cho amino acid Methionin. - Giải thích: Nói chung, các đột biến xảy ra trên các Nu của DNA là ngẫu nhiên, nên tần số đột biến tại các Nu khác nhau là tương đương nhau.

- Bộ ba ATG là tín hiệu nhận biết cho các yếu tố khởi đầu quá trình dịch mã. Các đột biến tại bộ ba này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình dịch mã => bị CLTN đào thải => được bảo tồn trong tiến hóa.

Câu 4

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Từ kết quả của phép lai 1: Khi lai hai dòng ruồi thuần chủng đều có mắt đỏ tươi với nhau, đời con F1 đều thu được 100% cá thể có màu mắt kiểu dại => màu mắt của ruồi giấm do hai gen tương tác kiểu bổ trợ. - Từ kết quả của phép lai 2 ta thấy có sự phân ly không đồng đều ở hai giới => có sự di truyền liên kết giới tính. Khi lai con cái thuộc dòng II với con đực thuộc dòng I cho ra đời con có tất cả các con cái đều có màu mắt kiểu dại còn các con đực đều có mắt đỏ tươi => hiện tượng di truyền chéo. - Một trong hai gen quy định tính trạng phải nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X tại vùng không tương đồng với Y, gen còn lại nằm trên NST thường (vì nếu cả hai gen cùng nằm trên vùng tương đồng của cặp NST XY hoặc cùng nằm trên NST X tại vùng không tương đồng với Y thì sẽ không thu được kết quả như phép lai). - Từ kết quả của phép lai 1 => alen đột biến gây màu mắt đỏ tươi ở dòng I phải nằm trên NST thường. Lý do là nếu alen lặn nằm trên NST giới tính X thì tất cả các con đực sẽ có mắt màu đỏ tươi. - Từ kết quả của phép lai 2 ta thấy gen lặn quy định màu mắt đỏ tươi phải nằm trên NST X vì tất cả các con đực đều có màu mắt đỏ tươi (có hiện tượng di truyền chéo). - Tổng hợp kết quả của cả phép lai 1 và 2, ta có sơ đồ lai chứng minh như sau:

Phép lai 1: P ♀ I (đỏ tươi) × ♂ II (đỏ tươi)

AAX $^{b}$ Y aaX $^{B}$ X

F1: ♀ 1AaX $^{B}$ X $^{b}$ : ♂ 1AaX $^{B}$ Y

100% Mắt kiểu dại

Phép lai 2: P ♀ II (đỏ tươi) × ♂ I (đỏ tươi)

aaX $^{B}$ Y AAX $^{b}$ X $^{b}$

F1: ♀ 1AaX $^{B}$ X $^{b}$ : ♂ 1AaX $^{b}$ Y

♀ 100% Mắt kiểu dại : ♂ 100% Mắt đỏ tươi

Câu 5

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Nếu TBP không thể bám vào hộp TATA, các gene mang những promoter này sẽ được phiên mã với mức độ rất thấp hoặc không được phiên mã. (Vì hộp TATA là yếu tố nằm trên promoter phổ biến nhất đối với các tiểu đơn vị phiên mã của RNA polymerase II và một số promoter của gen được phiên mã nhờ RNA polymerase III).

- Thiếu protein được mã hóa bởi các gene này sẽ hầu như dẫn đến làm tế bào chết

b. Operon cảm ứng bình thường không được phiên mã, là do chất kìm hãm có hoạt tính bám vào operator, gây ức chế sự phiên mã. Phiên mã chỉ xảy ra khi chất cảm ứng bám vào chất kìm hãm, làm nó không thể bám được vào operator.

Câu 6

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

6.1Phương pháp lai này phù hợp với mục đích 1 và 3. Giải thích: Phương pháp này tạo ra các cá thể thuần chủng về tất cả các gen và cho phép các gen lặn biểu hiện thành kiểu hình.
6.2 a. Sai. Vì người mẹ mắc bệnh có kiểu gen X $^{a}$ X $^{a}$ => truyền X $^{a}$ cho con trai, con trai có kiểu gen X $^{a}$ Y sẽ mắc bệnh mù màu.

b. Sai. Vì Người bố có kiểu gen X $^{a}$ Y vẫn có khả năng sinh con gái không mắc bệnh nếu người mẹ bình thường.

Câu 7

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

7.1a. Do số allele/ locus giảm, tỉ lệ trứng nở giảm nghiêm trọng từ 90% xuống dưới 40% → Biến dị di truyền giảm, mất allele có lợi, tăng tần số allele có hại à giảm khả năng thích nghi khi môi trường sống thay đổi.
b. Có thể bị tuyệt chúng vì: - Giảm đa dạng di truyền nên sự thích nghi với môi trường giảm à mức sinh ngày càng giảmàkích thước dưới mức tối thiểu. - Kích thước dưới mức tối thiểu: hỗ trợ kém, thích nghi giảm; tần số gặp gỡ đực, cái thấpà sinh sản giảm; giao phối gần tăng đồng hợp lặn gây hại à Kích thước quần thể ngày càng giảm.

7.1a. Do số allele/ locus giảm, tỉ lệ trứng nở giảm nghiêm trọng từ 90% xuống dưới 40% → Biến dị di truyền giảm, mất allele có lợi, tăng tần số allele có hại à giảm khả năng thích nghi khi môi trường sống thay đổi.

b. Có thể bị tuyệt chúng vì: - Giảm đa dạng di truyền nên sự thích nghi với môi trường giảm à mức sinh ngày càng giảmàkích thước dưới mức tối thiểu. - Kích thước dưới mức tối thiểu: hỗ trợ kém, thích nghi giảm; tần số gặp gỡ đực, cái thấpà sinh sản giảm; giao phối gần tăng đồng hợp lặn gây hại à Kích thước quần thể ngày càng giảm.

7.1 a. - Xác định tần số allele

Tần số allele	Inuit	Navajo	Finns	Nga	Bản địa Úc
M	0,913	0,917	0,673	0,619	0,176
N	0,087	0,083	0,327	0,381	0,824

*Ghi chú**: Chỉ tính điểm khi HS tính đúng tần số allele 5 quần thể.*

b. Các quần thể có sự trộn lẫn với nhau sẽ có tần số allele tương tự nhau vì quá trình di cư có xu hướng đồng bộ hóa cấu trúc di truyền của các quần thể.

Quần thể người Inuit và Navajo; quần thể Finns và Nga có sự trộn lẫn nhau.

c. Nguyên nhân chủ yếu là

- Do quần thể người di cư mang theo vốn gene khác biệt với quần thể gốc (hiệu ứng kẻ sáng lập), dẫn đến hình thành quần thể mới với vốn gene đặc trưng khác hoàn toàn quần thể gốc.

- Do giá trị thích nghi của kiểu gene MN hoặc NN cao hơn đối với môi trường mới à CLTN sẽ tác động làm gia tăng tần số allele N theo thời gian.

Câu 8

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

8.1- Nhận xét: Dựa vào tỉ lệ phần trăm các amino acid sai khác trong chuỗi polipeptide α ở phân tử Hb, ta có thể xác định được mối quan hệ họ hàng giữa người với các loài theo thứ tự từ gần đến xa như sau: Người, chó, sa giông, cá chép, cá mập.

8.2a. Sai: vì trong quần thể giao phối, allele lặn tồn tại ở cả trạng thái đồng hợp và dị hợp. Ở trạng thái dị hợp thì allele lặn thường không bị chọn lọc tự nhiên đào thải.
b. Sai: vì chọn lọc tự nhiên không trực tiếp tạo ra các kiểu hình thích nghi với môi trường mà chỉ sàng lọc và tăng dần tần số thích nghi nhất vốn đã tồn tại sẵn trong quần thể.

Câu 9

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án

9.1- Nhân tố sinh thái giới hạn đó là ánh sáng - Giải thích: + Tầng trên có nhiều ánh sáng đủ cho quang hợp của các sinh vật sản xuất, tạo nên năng suất cấp sơ cấp. Tầng dưới sâu không đủ ánh sáng cho quang hợp nên không có các sinh vật sản xuất tạo ra năng suất sơ cấp.
9.2- Loài phân bố rộng có khả năng tồn tại bền vững và ổn định hơn loài có vùng phân bố hẹp. - Vì loài có vùng phân bố rộng chịu được sự dao động mạnh của các nhân tố môi trường và thường là những loài đa hình hơn so với loài có vùng phân bố hẹp.
9.3- Số lượng cá thể của loài thú này trong vườn quốc gia: + Sau 2 năm: Nt = No.e $^{rt}$ = 10.2,718 $^{0{,}15.2}$ = 13 cá thể. + Sau 3 năm: Nt = No.e $^{rt}$ = 10.2,718 $^{0{,}15.3}$ = 15 cá thể. + Sau 4 năm: Nt = No.e $^{rt}$ = 10.2,718 $^{0{,}15.4}$ = 18 cá thể.
- Sức chứa của môi trường đối với quần thể thú này là 150 cá thể. Số năm để kích thước quần thể sẽ đạt mức tối đa: Nt = No.e $^{rt}$ ↔ 150 = 10.2,718 $^{0{,}15.t}$ → t = 18 (năm).
- Trong 4 năm đầu tiên, quần thể thú tăng trưởng theo mô hình hàm số mũ vì số lượng cá thể vẫn đang tăng, không có sự ổn định.

Câu 10

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

10.1 a. - Chim làm giảm độ phong phú của động vật chân khớp (đvck) ăn lá, vì khi cây được che chắn khỏi chim/loại bỏ chim thì mật độ đvck tăng (khoảng 8 con/m2) so với đối chứng (khoảng 4-4,5 con/m $^{2}$ ). - Dơi cũng làm giảm độ phong phú của động vật chân khớp. Khi che chắn cây khỏi dơi/loại bỏ dơi thì mật độ đvck tăng lên khoảng 12 con/m2. - Khi có mặt cả chim và dơi, mật độ đvck thấp hơn (khoảng 4-4,5 con/m2) so với khi chỉ có mặt một trong hai loài, cho thấy tác động cộng gộp của chúng.
b. Trong điều kiện tự nhiên, thực vật được bảo vệ tốt hơn khi có dơi. Giải thích: Vì khi loại bỏ dơi (chỉ còn chim) thì mật độ đvck tăng cao hơn (~12 con/m $^{2}$ ), cho thấy tác động của dơi mạnh hơn so với chim (8 con/m2).
c. - Mô hình kiểm soát từ trên xuống dưới; dơi và chim kiểm soát đvck. Giải thích: Khi chúng có mặt thì mật độ đvck thấp, khi một trong hai loài không có mặt (loại bỏ) thì mật độ đvck cao.
10.2 - Khi mới chuyển đến vùng đất mới thì do chưa thích nghi với các nhân tố sinh thái ở môi trường mới nên ở giai đoạn đầu có sự giảm số lượng cá thể một cách đáng kể.
- Do những cá thể kém thích nghi với môi trường mới bị chọn lọc tự nhiên đào thải, những cá thể thích nghi sẽ tồn tại và sinh sản để khôi phục kích thước quần thể.
- Do ở vùng đất mới đang dồi dào về nguồn sống nên số lượng cá thể được biến động theo hướng tăng kích thước quần thể, số lượng tăng làm khan hiếm nguồn sống dẫn tới tỉ lệ sinh sản giảm và tỉ lệ tử vong tăng làm giảm kích thước quần thể.
- Quá trình điều chỉnh cứ liên tục diễn ra nhưng càng về sau thì sự biến động có biên độ càng hẹp và chủ yếu quanh trạng thái cân bằng.

Câu 11

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

11.1 a. Có thể lập được một chuỗi thức ăn giữa chúng vì giữa chúng có mối quan hệ dinh dưỡng: chuột ăn lúa mì và là thức ăn của cú, chuỗi thức ăn sẽ là: lúa mì => chuột => cú.
b. Các phương pháp bảo vệ lúa mì: sử dụng thuốc hóa học diệt chuột; biện pháp cơ học: bắt chuột; biện pháp sinh học: bảo vệ cú để diệt chuột => bảo vệ lúa mì. Biện pháp sinh học là tốt nhất vì: - Dùng thuốc hóa học gây ô nhiễm môi trường và tác hại đến cả sức khỏe con người; biện pháp cơ học: tốn công, hiệu quả thấp. - Biện pháp sinh học: không ô nhiễm môi trường, đảm bảo được sự cân bằng trong hệ sinh thái.
11.2 Năng suất của mía và cỏ chăn nuôi sẽ giảm mạnh khi toàn bộ cóc bị chết vì quần thể sâu phát triển mạnh.

11.1 a. Có thể lập được một chuỗi thức ăn giữa chúng vì giữa chúng có mối quan hệ dinh dưỡng: chuột ăn lúa mì và là thức ăn của cú, chuỗi thức ăn sẽ là: lúa mì => chuột => cú.

b. Các phương pháp bảo vệ lúa mì: sử dụng thuốc hóa học diệt chuột; biện pháp cơ học: bắt chuột; biện pháp sinh học: bảo vệ cú để diệt chuột => bảo vệ lúa mì. Biện pháp sinh học là tốt nhất vì: - Dùng thuốc hóa học gây ô nhiễm môi trường và tác hại đến cả sức khỏe con người; biện pháp cơ học: tốn công, hiệu quả thấp. - Biện pháp sinh học: không ô nhiễm môi trường, đảm bảo được sự cân bằng trong hệ sinh thái.

11.2 Năng suất của mía và cỏ chăn nuôi sẽ giảm mạnh khi toàn bộ cóc bị chết vì quần thể sâu phát triển mạnh.

Giải thích:

- Khi toàn bộ cóc bị chết => côn trùng sẽ sinh trưởng mạnh do không còn loài ăn thịt đứng sau kiểm soát số lượng.

- Loài Lutana sp. giảm số lượng do bị khai thác quá mức bởi vì Lutana sp. là thức ăn duy nhất của côn trùng trong quần xã => số lượng côn trùng giảm (do thiếu thức ăn nên bị chết hoặc bỏ đi do không còn thức ăn). Mật độ côn trùng giảm từ 15 cá thể/m2 còn 1 cá thể/m2 (hoặc rất thấp).

- Chim sáo sử dụng Lutana sp. và sâu làm thức ăn, khi Lutana sp. giảm đã làm giảm 1/3 số lượng chim sáo (từ 15 xuống còn 5 cá thể/1000 m2) do thiếu thức ăn => Số lượng sâu tăng gấp 3 (từ 10 cá thể lên 30 cá thể/m2) khi số lượng chim sáo giảm.