Đáp án và lời giải

Đề tham khảo ôn thi HSG Sinh học 12 (Tự luận) có đáp án - Đề 6

Câu 1

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

1.1- Nhận định a: Sai, vì trên DNA có những trình tự nucleotide không mã hoá amino acid. - Nhận định b: Sai, vì ở sinh vật nhân thực, trên gene có những đoạn không mã hoá amino acid sẽ bị cắt bỏ sau quá trình phiên mã. - Nhận định c: Đúng, vì gene của sinh vật nhân sơ là gene không phân mảnh chỉ gồm các đoạn mã hoá amino acid.
1.2- Nhờ có tính đặc hiệu của mã di truyền cho nên từ một phân tử mRNA được dịch thành các chuỗi polypeptide đều có cấu trúc giống nhau. - Các chuỗi polypeptide có cấu trúc giống nhau sẽ thực hiện một chức năng do gene quy định. - Nếu mã di truyền không có tính đặc hiệu thì các chuỗi polypeptide được tổng hợp sẽ có cấu trúc khác nhau dẫn tới không thực hiện được chức năng do gene quy định gây rối loạn hoạt động sống của tế bào và gây chết tế bào.
1.3- Trường hợp 1: đột biến thay thế 1 cặp nucleotide chỉ làm thay đổi 1 codon => chỉ thay đổi 1 amino acid trong chuỗi polypeptide. - Trường hợp 2: mã di truyền có tính thoái hoá (nên khi đột biến gene phát sinh có thể làm cho codon này bị biến đổi thành một codon khác nhưng mã hoá cùng một loại amino acid) => trình tự amino acid trong chuỗi polypeptide không thay đổi.

1.1- Nhận định a: Sai, vì trên DNA có những trình tự nucleotide không mã hoá amino acid. - Nhận định b: Sai, vì ở sinh vật nhân thực, trên gene có những đoạn không mã hoá amino acid sẽ bị cắt bỏ sau quá trình phiên mã. - Nhận định c: Đúng, vì gene của sinh vật nhân sơ là gene không phân mảnh chỉ gồm các đoạn mã hoá amino acid.

1.2- Nhờ có tính đặc hiệu của mã di truyền cho nên từ một phân tử mRNA được dịch thành các chuỗi polypeptide đều có cấu trúc giống nhau. - Các chuỗi polypeptide có cấu trúc giống nhau sẽ thực hiện một chức năng do gene quy định. - Nếu mã di truyền không có tính đặc hiệu thì các chuỗi polypeptide được tổng hợp sẽ có cấu trúc khác nhau dẫn tới không thực hiện được chức năng do gene quy định gây rối loạn hoạt động sống của tế bào và gây chết tế bào.

1.3- Trường hợp 1: đột biến thay thế 1 cặp nucleotide chỉ làm thay đổi 1 codon => chỉ thay đổi 1 amino acid trong chuỗi polypeptide. - Trường hợp 2: mã di truyền có tính thoái hoá (nên khi đột biến gene phát sinh có thể làm cho codon này bị biến đổi thành một codon khác nhưng mã hoá cùng một loại amino acid) => trình tự amino acid trong chuỗi polypeptide không thay đổi.

Câu 2

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- A.)Trao đổi chéo lệch (không đều) giữa 2 NST tương đồng → đột biến mất đoạn NST chứa exon 50. - Đứt gãy NST mất exon 50. - Trao đổi chéo giữa 2 NST không tương đồng → đột biến chuyển đoạn NST → đoạn NST chứa exon 50 gắn vào NST khác. - Di chuyển của yếu tố di động theo cơ chế cắt dán → mất exon 50
- B.) Mất exon 50 ( số nucleotide không chia hết cho 3) → khung đọc ở exon 51 bị lệch làm xuất hiện codon kết thúc sớm (Stop). - Chuỗi polypeptide ngắn lại quá nhiều → không ổn định nhanh chóng bị phân giải. -
- C) .Thuốc Eteplirsen chứa ASO liên kết với exon 51 và kích hoạt sự cắt bỏ exon 51 (trong quá trình ghép nối – xử lý pre-mRNA của dystrophin) – điều hòa sau phiên mã. - mRNA trưởng thành mất thêm 1 exon 51 (số nucleotide không chia hết cho 3), khôi phục khung đọc của mRNA giữa exon 49-52 → dịch mã tạo protein ngắn hơn bình thường nhưng vẫn còn chức năng. -
- D) .Bệnh nhân A không có thể sử dụng thuốc vì bệnh nhân này bị đột biến điểm làm xuất hiện codon kết thúc trong exon 51 (exon 50 vẫn còn) → Eteplirsen cắt bỏ exon 51, exon 50 không khớp exon 52 có thể lệch khung đọc → xuất hiện kết thúc sớm hoặc mất chức năng. - Bệnh nhân B có thể sử dụng thuốc vì bệnh nhân này bị đột biến mất exon 52, Eteplirsen cắt bỏ exon 51 có thể làm cho exon 50-53 khớp nhau tạo khung đọc bình thường.

Câu 3

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

3.1Từ kết quả ở bảng ta có: + Đoạn 1 chứa các gene A, D, G + Đoạn 2 chứa các gene D, G + Đoạn 3 chứa các gene B, D + Đoạn 4 chứa các gene B, C, E + Đoạn 5 chứa các gene B, C, D + Đoạn 6 chứa các gene C, E - Từ bản đồ các vùng mất đoạn => Trình tự sắp xếp các gene trên NST là: A, G, D, B, C, E
Ghi chú: HS vẽ đúng và chú thích đầy đủ mới cho điểm
3.2- Ở kì đầu giảm phân I, đã xảy ra hiện tượng trao đổi chéo giữa hai chromatid trong cặp tương đồng, hình thành nhiễm sắc thể kép chứa cả A và a. - Ở kì sau giảm phân II, NST kép chứa cả A và a không phân li, tạo ra giao tử (n+1) có kiểu gene Aa.

Câu 4

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a.Theo đề bài, các đột biến là lặn, do đó các allele bình thường là trội. Quy ước: A: bình thường; a: PKU; B: bình thường; b: AKU; D: bình thường; d: bạch tạng - Người có kiểu gene đồng hợp tử về cả 2 gene đột biến liên quan PKU và AKU là: aabb ® biểu hiện bệnh PKU - Vì kiểu gene aa quy định bệnh PKU. Người này không có khả năng chuyển hóa Phenylalanine qua các bước để tạo thành acid homogenetistic ® không tích lũy chất này nên AKU không biểu hiện
b.- Ở người bị PKU (kiểu gene aabbD- hoặc aaB-D-): không chuyển hóa được Phenylalanine thành tyrosine, tuy nhiên tyrosine có thể có trong thức ăn với lượng rất ít, do đó tổng hợp melanine vẫn xảy ra nhưng hàm lượng melanine ít hơn ở người không bị PKU. Kiểu hình của những người này mặc dù không bị bạch tạng nhưng da sẽ trắng hơn người không bị PKU. - Ở người bị AKU, con đường chuyển hóa từ Phenylalanine ® melanine hoàn toàn không bị ảnh hưởng, do đó sự tổng hợp sắc tố cũng bình thường ® Màu da giống như người bình thường và không bị bạch tạng.
c.- Nếu một người chỉ bị AKU kết hôn với một người bị bệnh bạch tạng đồng hợp tử về các gene: P: AAbbDD x AABBdd ® F1: 100% AABbDd (100% bình thường)
d.II4 bị AKU có kiểu gene A-bb; II3 bị PKU có thể có kiểu gene aaB- hoặc aabb (dựa vào giải thích ở câu a). Toàn bộ con của II3 và II4 đều bị mắc AKU (kiểu gene A-bb),

® II3 bị PKU có kiểu gene aabb và II4 bị AKU có kiểu gene AAbb

P: aabb × AAbb --> F1 100% Aabb (100% AKU)

II5 bị AKU chứng tỏ có kiểu gene A-bb và II6 bị PKU có thể có kiểu gene aaBB hoặc aabb nhưng toàn bộ con đều có kiểu hình bình thường (A-B-)

® II5 bị AKU có kiểu gene AAbb và II6 bị PKU có kiểu gene aaBB .

Câu 5

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a.Bệnh Huntington gây ra bởi sự hình thành các đoạn lặp CAG trên gene Huntingtin. Đoạn lặp CAG trên gene Huntingtin càng dài thì độ tuổi khởi phát bệnh càng sớm.
b.- Người con số 2 không mắc bệnh do kết quả băng điện di cho thấy số đoạn lặp CAG trên gene bằng số đoạn lặp có ở 1 trong 2 gene người mẹ không bị bệnh.
- Người con số 4 có khả năng mắc bệnh do kết quả băng điện di cho thấy số đoạn lặp CAG bằng với số đoạn lặp của người bố. Độ tuổi khởi phát bệnh là 40.
- Người con số 6 có khả năng bị bệnh do kết quả băng điện di cho thấy số đoạn lặp CAG lớn hơn so với số đoạn lặp của người bố. Độ tuổi mắc bệnh từ sau 14 tuổi đến trước 26 tuổi.

Câu 6

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

(Bệnh biểu hiện liên tục qua các thế hệ, thai nam bị sảy tự phát) - Quy luật di truyền phù hợp là gene trội nằm trên NST X và ở vùng không tương đồng với Y: + Tính trạng bệnh là tính trạng trội, do mẹ bị bệnh nhưng xuất hiện con trai ở thế hệ II có kiểu hình bình thường. Quy ước: A1: bệnh, A2: bình thường, A1 trội so với A2. + Những người có cả 2 allele khác nhau A1 và A2 (XA1XA2) cơ thể vẫn sống sót được nếu allele A2 tạo ra sản phẩm làm giảm thiểu tác động có hại của allele A1 à người có kiểu gene này vẫn còn sống. + Người có kiểu gene XA1Y chỉ có một allele trên X, không có đoạn tương đồng trên Y à biểu hiện bệnh nghiêm trọng dẫn đến tử vong. - Nếu như không biết về trường hợp thai nam bị sảy tự phát thì bệnh có thể do gene trội trên NST thường quy định.
- Nữ giới XA1XA2 biểu hiện bệnh nhưng không bị chết, nam giới XA1Y biểu hiện bệnh và bị chết ở giai đoạn thai -> về tính trạng gây chết: A1 là lặn so với A2 do người có kiểu gene XA1XA2 vẫn có khả năng sống sót.
- Độ thâm nhập của tính trạng này là không hoàn toàn và chịu ảnh hưởng bởi giới tính (tác động đối với kiểu hình khác nhau: nam giới nghiêm trọng hơn và chết) - Độ biểu hiện thay đổi phụ thuộc vào giới tính (nam giới bị triệu chứng nghiêm trọng hơn nữ giới)

(Bệnh biểu hiện liên tục qua các thế hệ, thai nam bị sảy tự phát) - Quy luật di truyền phù hợp là gene trội nằm trên NST X và ở vùng không tương đồng với Y: + Tính trạng bệnh là tính trạng trội, do mẹ bị bệnh nhưng xuất hiện con trai ở thế hệ II có kiểu hình bình thường. Quy ước: A1: bệnh, A2: bình thường, A1 trội so với A2. + Những người có cả 2 allele khác nhau A1 và A2 (XA1XA2) cơ thể vẫn sống sót được nếu allele A2 tạo ra sản phẩm làm giảm thiểu tác động có hại của allele A1 à người có kiểu gene này vẫn còn sống. + Người có kiểu gene XA1Y chỉ có một allele trên X, không có đoạn tương đồng trên Y à biểu hiện bệnh nghiêm trọng dẫn đến tử vong. - Nếu như không biết về trường hợp thai nam bị sảy tự phát thì bệnh có thể do gene trội trên NST thường quy định.

- Nữ giới XA1XA2 biểu hiện bệnh nhưng không bị chết, nam giới XA1Y biểu hiện bệnh và bị chết ở giai đoạn thai -> về tính trạng gây chết: A1 là lặn so với A2 do người có kiểu gene XA1XA2 vẫn có khả năng sống sót.

- Độ thâm nhập của tính trạng này là không hoàn toàn và chịu ảnh hưởng bởi giới tính (tác động đối với kiểu hình khác nhau: nam giới nghiêm trọng hơn và chết) - Độ biểu hiện thay đổi phụ thuộc vào giới tính (nam giới bị triệu chứng nghiêm trọng hơn nữ giới)

Câu 7

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

7.a	- Người con luôn nhận một allele từ mẹ và một allele từ cha. Dựa trên băng điện di của mẹ và con suy ra được băng DNA nào của con là allele nhận được từ Cha. - Từ bản điện di locus 1, con nhận allele kích thước 180 bp từ mẹ và allele kích thước 240bp từ cha à cha là N hoặc B.
	- Từ bản điện di locus 2, con nhận allele kích thước 350bp từ mẹ và cha à cha là T hoặc N. - Xét chung 2 locus à ông Nhân (N) là cha ruột của Cường.

7.b	- Gene A có 4 allele A1, A2, A3, A4. Tần số mỗi allele là 1/4. Gene B có 2 allele B, b; tần số mỗi allele là 1/2. - Từ ý a, bố đứa bé phải truyền cho con 1 allele cụ thể của locus A (ví dụ A1) và 1 allele cụ thể của locus B (ví dụ B).
	- Xác suất 1 người trong quần thể mang allele A1 là: (1/4)^2 + 3.2.(1/4).(1/4) = 7/16
	- Xác suất 1 người trong quần thể mang allele B là: (1/2)^2 + 2.(1/2).(1/2) = 3/4
	- Xác suất cần tìm là: (7/16) x (3/4) = 21/64

Câu 8

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a. Đáp án

a.Gene HoxC-6 biểu hiện đặc hiệu thời gian, vị trí tạo ra sản phẩm ở thời điểm trước giai đoạn hình thành và biệt hóa các đốt xương sống. Vị trí các tế bào phôi sớm biểu hiện gene thể hiện ranh giới giữa cổ (đốt sống cổ) và phần ngực (đốt sống ngực), quyết định độ dài của cổ (số lượng các đốt sống cổ được tạo thành).
- Vị trí tế bào phôi sớm biểu hiện gene này cũng quyết định sự hình thành và vị trí của chi trước: chuột có chân trước, gà và ngỗng có cánh; rắn không có chi (chỉ có mầm chi)
b.Chuột chuyển gene có cổ dài hơn (với 11 đốt sống thay vì 7 đốt sống như ở chuột kiểu dại); chi trước cũng hình thành ở vị trí dịch chuyển về phía đuôi hơn so với kiểu dại (tương ứng vị trí đốt sống số 11-12);

a.Gene HoxC-6 biểu hiện đặc hiệu thời gian, vị trí tạo ra sản phẩm ở thời điểm trước giai đoạn hình thành và biệt hóa các đốt xương sống. Vị trí các tế bào phôi sớm biểu hiện gene thể hiện ranh giới giữa cổ (đốt sống cổ) và phần ngực (đốt sống ngực), quyết định độ dài của cổ (số lượng các đốt sống cổ được tạo thành).

- Vị trí tế bào phôi sớm biểu hiện gene này cũng quyết định sự hình thành và vị trí của chi trước: chuột có chân trước, gà và ngỗng có cánh; rắn không có chi (chỉ có mầm chi)

b.Chuột chuyển gene có cổ dài hơn (với 11 đốt sống thay vì 7 đốt sống như ở chuột kiểu dại); chi trước cũng hình thành ở vị trí dịch chuyển về phía đuôi hơn so với kiểu dại (tương ứng vị trí đốt sống số 11-12);

c.Rắn chuyển gene sẽ có cổ phân biệt với ngực; có 11 đốt sống cổ. Tại vị trí đó, chi trước cũng sẽ hình thành (rắn có chân trước).
Các đột biến ở gene quyết định sự phát triển cấu trúc cơ thể thường là các đột biến trội vì: - Một bản sao đột biến biểu hiện sản phẩm bất thường; sản phẩm này thực hiện chức năng gây nên kiểu hình bất thường tương ứng. Do đó kiểu gene dị hợp tử có kiểu hình bất thường về cấu trúc. d.- Các gene quyết định sự phát triển cấu trúc cơ thể thường là các gene điều hòa, mã hóa các protein điều hòa sự biểu hiện của nhiều gene, ảnh hưởng đến nhiều chức năng trong cơ thể. Do đó đột biến ở các gene này bộc lộ tác động đối với kiểu hình khi chỉ có một allele đột biến. (Một allele kiểu dại là không đủ để biểu hiện kiểu hình bình thường).

c.Rắn chuyển gene sẽ có cổ phân biệt với ngực; có 11 đốt sống cổ. Tại vị trí đó, chi trước cũng sẽ hình thành (rắn có chân trước).

Các đột biến ở gene quyết định sự phát triển cấu trúc cơ thể thường là các đột biến trội vì: - Một bản sao đột biến biểu hiện sản phẩm bất thường; sản phẩm này thực hiện chức năng gây nên kiểu hình bất thường tương ứng. Do đó kiểu gene dị hợp tử có kiểu hình bất thường về cấu trúc. d.- Các gene quyết định sự phát triển cấu trúc cơ thể thường là các gene điều hòa, mã hóa các protein điều hòa sự biểu hiện của nhiều gene, ảnh hưởng đến nhiều chức năng trong cơ thể. Do đó đột biến ở các gene này bộc lộ tác động đối với kiểu hình khi chỉ có một allele đột biến. (Một allele kiểu dại là không đủ để biểu hiện kiểu hình bình thường).

Câu 9

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a.- Quần thể tổ tiên của 2 loài này có sự đa dạng di truyền cao về khả năng thích nghi với nhiệt độ của môi trường sống và có sự phân hóa về khả năng thích nghi với loài ăn ấu trùng. - Khi có sự tác động của những yếu tố chọn lọc như nhiệt độ môi trường sống và sự xuất hiện của loài ăn thịt ấu trùng thì: + Những cá thể có khả năng thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường nước ấm và không có khả năng thích nghi dưới tác động của loài ăn thịt ấu trùng sẽ di cư dần về khu vực phía Bắc ® lâu dần hình thành loài C. pentagona. + Những cá thể có khả năng thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường lạnh và có khả năng thích nghi dưới tác động của loài ăn thịt ấu trùng sẽ di cư dần về khu vực phía Nam ® hình thành loài C. hystera. - Do 2 nhóm cá thể có chiều hướng di cư ngược nhau, dòng gene càng ít xảy ra tạo cơ hội cho sự phân ly về mặt di truyền dẫn đến hình thành 2 loài khác nhau.
b.- C. pentagona có mức độ đa dạng di truyền cao hơn. - Vì loài này có sự giao phối giữa các cá thể khác nhau nhiều hơn ® tăng tổ hợp giao tử ® đa dạng di truyền cao. Loài C. hystera tự thụ tinh, lâu dần hình thành các dòng thuần và ít có sự phân hóa về kiểu gene nên kém đa dạng hơn.

a.- Quần thể tổ tiên của 2 loài này có sự đa dạng di truyền cao về khả năng thích nghi với nhiệt độ của môi trường sống và có sự phân hóa về khả năng thích nghi với loài ăn ấu trùng. - Khi có sự tác động của những yếu tố chọn lọc như nhiệt độ môi trường sống và sự xuất hiện của loài ăn thịt ấu trùng thì: + Những cá thể có khả năng thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường nước ấm và không có khả năng thích nghi dưới tác động của loài ăn thịt ấu trùng sẽ di cư dần về khu vực phía Bắc ® lâu dần hình thành loài C. pentagona. + Những cá thể có khả năng thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường lạnh và có khả năng thích nghi dưới tác động của loài ăn thịt ấu trùng sẽ di cư dần về khu vực phía Nam ® hình thành loài C. hystera. - Do 2 nhóm cá thể có chiều hướng di cư ngược nhau, dòng gene càng ít xảy ra tạo cơ hội cho sự phân ly về mặt di truyền dẫn đến hình thành 2 loài khác nhau.

b.- C. pentagona có mức độ đa dạng di truyền cao hơn. - Vì loài này có sự giao phối giữa các cá thể khác nhau nhiều hơn ® tăng tổ hợp giao tử ® đa dạng di truyền cao. Loài C. hystera tự thụ tinh, lâu dần hình thành các dòng thuần và ít có sự phân hóa về kiểu gene nên kém đa dạng hơn.

Câu 10

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

10.1 a- Trước sinh sản: phân bố theo nhóm do S $^{2}$ > Xtb (S $^{2}$ = 170,71; Xtb = 51,4) → Hỗ trợ - Sinh sản: phân bố đều do S $^{2}$ < Xtb (S $^{2}$ = 12; Xtb = 14) → Cạnh tranh - Sau sinh sản: S $^{2}$ = Xtb (S $^{2}$ = 5,6; Xtb = 5,6) → Không hỗ trợ cũng không cạnh tranh
10.1b- Nhận định sai - Giải thích: Cạnh tranh chỉ xảy ra ở nhóm tuổi sinh sản. Nếu xảy ra cạnh tranh dinh dưỡng, nhóm tuổi sinh sản có sức cạnh tranh cao hơn so với nhóm tuổi trước sinh sản hay sau sinh sản → nhóm tuổi sinh sản cạnh tranh thắng thế → Không có kiểu phân bố đều → Cạnh tranh gay gắt ở nhóm tuổi sinh sản sẽ liên quan đến quá trình sinh sản như thiếu nơi làm tổ, nơi giao phối.
10.2aThời điểm T15 chỉ số Shannon của quần xã là 0,876 độ đa dạng nhỏ hơn so với thời điểm To là 1,329
10.2b- Không thể sử dụng quan hệ cạnh tranh loại trừ để giải thích biến động số lượng Z2 và Z4 - Giải thích: + Z2 và Z4 sống cùng nhau ổn định trước khi các con đường được mở → không có cạnh tranh loại trừ. + Sự giảm sút số lượng của Z2 do sau mở đường: ++ (1) thay đổi của các nhân tố sinh thái vô sinh → Z2 có ổ sinh thái hẹp → giảm mạnh số lượng. ++ (2) mất nguồn thức ăn vì nguồn thức ăn chính của Z2 cạn kiệt do sự thay đổi môi trường. + Sự tăng số lượng Z4: (1) Z4 có ổ sinh thái rộng → thích nghi tốt với điều kiện sống mới (2) nguồn thức ăn của Z4 tăng cao sau mở đường

Câu 11

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

11.a	3 quá trình chủ chốt: - Loài đến sớm có thể tạo môi trường thuận lợi cho loài đến sau phát triển ví dụ như qua việc làm tăng độ màu mỡ của đất - Loài đến trước có thể ức chế loài đến sau, nhưng sự định cư của loài đến sau vẫn có thể thành công bất chấp hoạt động của loài đến trước - Loài đến trước có thể độc lập với loài đến sau thể hiện ở chỗ loài đến sau có thể chịu đựng được các điều kiện được tạo ra trước đó trong diễn thế, nhưng loài đến sau cũng không được loài đến trước tạo điều kiện hay cản trở.
11.b	Có thể sinh trưởng tươi tốt vì: - Sau khi băng tan đất trống có ít chất dinh dưỡng, nhất là thiếu nitrogene nên các cây tiên phong và cây bụi đã sinh trưởng chậm - Cây gỗ nhỏ bulo có thể sinh trưởng tươi tốt do chúng cộng sinh với vi khuẩn cố định đạm -> làm giàu nitrogene cho đất, cung cấp được nitrogene cho chính cây bulo -> cây bulo phát triển tốt - Cây gỗ nhỏ bulo làm giàu nitrogene cho đất đã tạo môi trường sống thuận lợi cho các loài cây khác như cây gỗ nhỏ, vân sam tới sinh sống
11.c	- Các quần thể đến trước đã giúp cải tạo, thay đổi môi trường sống - Khi môi trường sống thay đổi, sẽ là điều kiện thuận lợi để nhiều loài cây khác tới định cư, sự định cư của các loài cây khác có thể làm tiêu diệt các loài tiên phong

11.a

3 quá trình chủ chốt: - Loài đến sớm có thể tạo môi trường thuận lợi cho loài đến sau phát triển ví dụ như qua việc làm tăng độ màu mỡ của đất - Loài đến trước có thể ức chế loài đến sau, nhưng sự định cư của loài đến sau vẫn có thể thành công bất chấp hoạt động của loài đến trước - Loài đến trước có thể độc lập với loài đến sau thể hiện ở chỗ loài đến sau có thể chịu đựng được các điều kiện được tạo ra trước đó trong diễn thế, nhưng loài đến sau cũng không được loài đến trước tạo điều kiện hay cản trở.

11.b

Có thể sinh trưởng tươi tốt vì: - Sau khi băng tan đất trống có ít chất dinh dưỡng, nhất là thiếu nitrogene nên các cây tiên phong và cây bụi đã sinh trưởng chậm - Cây gỗ nhỏ bulo có thể sinh trưởng tươi tốt do chúng cộng sinh với vi khuẩn cố định đạm -> làm giàu nitrogene cho đất, cung cấp được nitrogene cho chính cây bulo -> cây bulo phát triển tốt - Cây gỗ nhỏ bulo làm giàu nitrogene cho đất đã tạo môi trường sống thuận lợi cho các loài cây khác như cây gỗ nhỏ, vân sam tới sinh sống

11.c

- Các quần thể đến trước đã giúp cải tạo, thay đổi môi trường sống - Khi môi trường sống thay đổi, sẽ là điều kiện thuận lợi để nhiều loài cây khác tới định cư, sự định cư của các loài cây khác có thể làm tiêu diệt các loài tiên phong

Câu 12

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

12.a	- Vì lượng nitrogene được cung cấp cho cây sẽ giúp tăng khả năng quang hợp của cây và tăng NPP - Ở giai đoạn 3, NPP giảm do thiếu hụt các nguyên tố khoáng khác (như Mg $^{2+}$ , Ca $^{2+}$ ,…)
12.b	- Vì NH4+ sẽ thế chỗ của các ion này và ngăn cản các ion liên kết với hạt keo đất và chúng dễ dàng bị rửa trôi. - Ở giai đoạn 3, sự hoạt động mạnh của các VSV nitrate hoá và khử nitrate hoá đã làm giảm lượng nitrogene khoáng trong đất (NO3- dễ bị rửa trôi và N2 thoát ra ngoài khí quyển).
12.c	- Ở giai đoạn 3, sự thiếu hụt nguyên tố khoáng làm giảm khả năng sinh trưởng của cây và giảm khả năng hấp thu nguyên tố nitrogene của cây. - Lúc này, nitrogene khoáng được chuyển cho các VSV nitrate hoá --> tăng quá trình nitrate hóa.
12.d	Giai đoạn 3. - Vì dựa vào đồ thị, thấy rằng sự rửa trôi nitrogene đi kèm với sự tăng nồng độ nitrogene trong khí quyển. - Ở giai đoạn 3, sự rửa trôi NO3- tăng lên (do NO3- mang điện tích âm) mà giống như đồ thị về quá trình nitrate hóa (nitrification), tăng nitrate hóa --> tăng NO3- trong đất --> tăng khử nitrate --> tăng giải phóng N2 vào khí quyển --> tăng nitrogene khí quyển.