Đề cương ôn tập giữa kì 2 Ngữ văn 9 Cánh diều có đáp án

Cảm nhận của về chi tiết “Chàng nâng niu cầm lấy, lòng vô cùng xúc động, hai dòng lệ trào ra nhỏ xuống khối đá đỏ. Bỗng khối đá tan ra thành nước, giọt giọt đều biến thành máu tươi, chảy đầm đìa vào tay áo chàng.”:

- Chi tiết kì ảo, gây ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

- Chi tiết cho thấy nỗi đau đớn của chàng trai trước sự ra đi của cô gái. Giọt nước mắt của chàng trai là giọt nước mắt của sự thấu hiểu, của yêu thương và đau xót vô hạn khi người mình yêu vĩnh viễn ra đi.

- Khối đỏ kia tan ra thành nước, giọt giọt đều biến thành máu tươi, chảy đầm đìa vào tay áo chàng đem đến liên tưởng cho người đọc về sự hóa giải oan tình, để người ra đi được thanh thản.

- Câu chuyện tình ở Thành Trì là mối tình giữa chàng trai nghèo làm nghề chèo đò với cô gái con nhà giàu. Cô gái chủ động mong muốn kết duyên với chàng trai, chàng trai cũng mong kết duyên cùng nàng, điều đó thể hiện khát vọng tình yêu tự do vượt lên trên những hà khắc của lễ giáo phong kiến, định kiến phân biệt giàu nghèo trong xã hội. Kết thúc của mối tình là kết thúc bi kịch.

- Suy nghĩ về khát vọng tình yêu trong xã hội phong kiến:

+ Khát vọng tình yêu là khát vọng chính đáng của con người ở mọi thời. Những đôi lứa sống trong xã hội phong kiến mong muốn tình yêu tự do, muốn vượt lên khỏi những ràng buộc của lễ giáo phong kiến như “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”, “môn đăng hộ đối”,...

+ Tình yêu của nhiều cặp đôi vấp phải những sự ngăn cản, cấm đoán đến từ gia đình, xã hội.

+ Dù cho bị ngăn cản, nhưng những đôi lứa vẫn dành tình yêu trọn vẹn cho nhau, cái chết cũng không thể chia lìa tình yêu của họ.

+ ...

Bài văn gồm 3 phần

* Mở bài: (câu đầu)

- Giới thiệu về vịnh Hạ Long

* Thân bài: gồm 3 đoạn

- Đoạn 1: Từ “Cái dẹp của Hạ Long.” đến “...như dải lụa xanh”.

→ Sự kì vĩ của vịnh Hạ Long với hàng nghìn hòn đảo.

- Đoạn 2: Từ “Thiên nhiên Hạ Long.” Đến “...cũng phơi phới”.

→ Vẻ duyên dáng của vịnh Hạ Long.

- Đoạn 3: Từ “Tuy bốn mùa là vậy...” đến “...ngân lên vang vọng”.

→ Những nét riêng biệt hấp dẫn của Hạ Long qua bôn mùa.

* Kết bài: Câu cuối:

- Nhân dân mãi mãi giữ gìn Hạ Long vì nó là một bộ phận của non sông Việt Nam gấm vóc.

Những hình ảnh so sánh trong bài

- “....hàng nghìn đảo nhấp nhô, khuất khúc như rồng chầu, phượng múa”.

- “Có chỗ đảo dàn ra thưa thớt như quân cờ bày chon von trên mặt biển”.

- “mặt vịnh Hạ Long như một dòng suối, lúc uốn quanh chân đảo như dải lụa xanh”.

- “Ngọn gió lúc êm ả như ru, lúc phần phật như quạt”

1. So sánh về hình dáng đảo:

So sánh đảo với rồng chầu phượng múa: Thể hiện sự hùng vĩ, uy nghi của các hòn đảo.

So sánh đảo với bức tường thành: Thể hiện sự kiên cố, vững chãi của các hòn đảo.

So sánh đảo với quân cờ: Thể hiện sự nhấp nhô, lấp lánh của các hòn đảo trên mặt biển.

2. So sánh về không gian vịnh:

So sánh mặt vịnh với ao, thành vũng: Thể hiện sự đa dạng về địa hình của vịnh.

So sánh mặt vịnh với dòng suối: Thể hiện sự uốn lượn, quanh co của các hòn đảo.

3. So sánh về màu sắc:

So sánh màu nước vịnh với màu xanh biếc: Thể hiện sự trong xanh, tươi mát của nước.

So sánh màu núi với màu xanh lam: Thể hiện sự hùng vĩ, thơ mộng của núi non.

So sánh màu trời với màu xanh lục: Thể hiện sự tươi sáng, bao la của bầu trời.

4. So sánh về âm thanh:

So sánh tiếng gió với tiếng ru, tiếng quạt: Thể hiện sự êm ả, nhẹ nhàng của gió.

So sánh tiếng gió với tiếng máy, tiếng xe, tiếng cần trục: Thể hiện sự sôi động, náo nhiệt của cuộc sống.

* Tác dụng của các hình ảnh so sánh:

- Giúp cho việc miêu tả cảnh vật trở nên sinh động, cụ thể, hấp dẫn hơn. Nhờ có các hình ảnh so sánh, người đọc có thể hình dung ra được vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của Vịnh Hạ Long một cách dễ dàng và rõ ràng hơn.

- Gợi tả cảm xúc của tác giả trước cảnh đẹp Vịnh Hạ Long. Qua các hình ảnh so sánh, ta có thể cảm nhận được niềm tự hào, say mê của tác giả trước vẻ đẹp của non sông đất nước.

- Làm cho ngôn ngữ thêm phong phú, tăng tính biểu cảm. Việc sử dụng các hình ảnh so sánh một cách hợp lý giúp cho bài viết trở nên sinh động, hấp dẫn và thu hút người đọc hơn.

- Ngoài ra, các hình ảnh so sánh còn góp phần khẳng định giá trị của Vịnh Hạ Long - một di sản thiên nhiên độc đáo của Việt Nam.

- Thể loại của văn bản có chứa đoạn trích trên: truyện trinh thám.

- Cơ sở để khẳng định thể loại truyện trinh thám:

+ Đề tài của truyện: Tội ác.

+ Yếu tố cấu thành nên tác phẩm chính là tội ác.

+ Chủ đề: Xoay quanh truyện phá án, tìm ra lí do phạm tội.

+ Nhân vật: Thám tử - Phóng viên (có tài năng đặc biệt), nạn nhân và kẻ tội phạm.

+ Cốt truyện là một câu đố bí ẩn (cần có lời giải đáp: Tại sao X lại phạm tội cố ý giết người).

+ Thủ pháp nghệ thuật: Tạo sự bí ẩn nhằm đánh lạc hướng người đọc; tạo sự sáng tỏ dẫn dắt người đọc đến việc giải đố bí ẩn.

+ Cấu trúc hình học của hình tượng nhân vật: mối quan hệ tam giác giữa cảnh sát – thủ phạm – nạn nhân. Đây là cuộc đấu trí ngang ngửa giữa thủ phạm với chàng phóng viên Lê Phong tài ba.

- Câu chuyện được kể bằng ngôi thứ ba.

- Nhận xét về tác dụng của việc sử dụng ngôi kể của nhân vật này đối với nội dung câu chuyện:

+ Tạo cái nhìn khách quan về những sự việc xảy ra.

+ Giúp người kể có thể kể linh hoạt nội dung của câu chuyện.

* Nhân vật chính trong đoạn truyện trên là Lê Phong – một phóng viên rất tài ba - một thám tử nghiệp dư tay ngang.

* Những hiểu biết của em về nghề phóng viên:

- Phóng viên là người làm nghề chuyên chụp ảnh, săn tin, xử lý thông tin, viết bài để đăng cho các tòa soạn báo, tạp chí, truyền hình…

- Công việc của phóng viên bao gồm: quan sát, ghi chép, phỏng vấn người đưa tin, viết bài hoặc sáng tạo nội dung về các sự kiện, tin tức quan trọng.

- Để trở thành một phóng viên thực thụ, cần phải đáp ứng một số yêu cầu cơ bản như sau:

· Nhạy bén với tin tức, nắm bắt và xử lý thông tin một cách nhanh chóng.

· Kỹ năng viết bài rõ ràng, xúc tích và mang tính thuyết phục.

· Kỹ năng giao tiếp, phỏng vấn để thu thập và lấy thông tin từ các đối tượng liên quan.

· Khả năng nghiên cứu và phân tích thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, đảm bảo tính chính xác của thông tin.

· Làm việc dưới áp lực công việc tốt, bởi phóng viên thường phải làm việc dưới áp lực thời gian và khối lượng khá lớn.

· Trung thực, đưa tin đúng nội dung, không xào nấu làm sai sự thật.

· Có khả năng làm việc và phối hợp đội nhóm tốt.

· Cẩn thận, tỉ mỉ, đảm bảo tính chính xác của nội dung cung cấp đến công chúng.

· Không ngại học tập và tiếp thu thêm kiến thức mới.

* Nhân vật thám tử Lê Phong thể hiện những đặc điểm nổi bật của nhân vật chính trong truyện trinh thám:

- Khả năng quan sát tỉ mỉ.

- Khả năng suy luận logic.

- Kiến thức uyên bác.

- Tư duy độc lập.

- Lòng dũng cảm.

* Các chi tiết tô đậm tài năng của phóng viên tài ba Lê Phong:

+ Nhạy bén với tin tức, nắm bắt và xử lý thông tin một cách nhanh chóng.

+ Nhìn vết mực trên ngón tay và bức thư trong túi của Trần Thế Đoàn mà biết được anh ta vì phải viết 1 bức thư rất dài nên đến muộn.-> khả năng quan sát tinh tế, tư duy logic cao, phán đoán chuẩn xác.

+ Nhìn bức thư nhét vội trong túi áo vị bác sĩ trẻ Thế Đoàn và quan sát thấy có 2 kẻ khả nghi đứng quanh đó mà biết được có kẻ đang muốn ám sát bác sĩ này.-> khả năng quan sát tinh tế, tư duy logic cao, phán đoán chuẩn xác.

+ Hành động ghi chép tỉ mỉ, chụp ảnh chuyên nghiệp, xử lý thông tin và đưa tin nhanh chóng. -> Đây chính là yếu tố cần có của một phóng viên chuyên nghiệp.

+ Hé lộ cho Thế Đoàn biết kẻ cụt tay là tên sát thủ nhằm cảnh báo cho nạn nhân biết mà đề phòng. -> hành động trượng nghĩa.

+ Mảnh giấy đe dọa, ngăn cản Lê Phong “Lê Phong, anh coi chừng đó, đứng dúng tay vào việc này mà mang họa. Hôm nay Trần Thế Đoàn phải chết, nhưng anh không được tìm, được hiểu, được trông thấy, nghe thấy một điều gì.” Cho biết tài năng phá án của anh. Anh đã từng nhúng tay tìm ra chân tướng rất nhiều vụ án. Cả nạn nhân và kẻ thủ phạm đều biết rõ khả năng này của anh.

+…

Một số bài học cho bản thân:

+ Biết nhiều quá đôi khi cũng gặp nguy hiểm.

+ Giỏi quá đôi khi cũng gặp họa.

+ Kẻ ác luôn đứng trong bóng tối.

+ Cần học cách bảo vệ bản thân.

+ Cần rèn cho mình khả năng quan sát và tư duy logic để phán đoán tình hình...

+…

Bài thơ Đi đi em được viết theo thể thơ tám chữ. Đặc trưng về cách gieo vần, ngắt nhịp của thể thơ tám chữ trong khổ thơ thứ nhất:

- Vần chân: ơi - phôi

- Ngắt nhịp linh hoạt: 3/5 đan xen 3/3/2.

Những chi tiết miêu tả nhân vật em Phước lúc ra đi được khắc hoạ ở khổ thơ thứ hai:

- Em len lét, cúi đầu, tay xách gói.

- Áo quần dơ, cắp chiếc nón le te.

Trong bài thơ, người anh đã hồi tưởng lại kỉ niệm với em Phước, qua đó cho thấy tình cảm người anh dành cho em Phước:

- Người anh rất thương yêu em Phước, thấu hiểu những bất hạnh của em phải đi làm công ở đợ khi còn rất nhỏ.

- Muốn tìm cách bù đắp phần nào cho em bằng việc dạy em học chữ, mang đến cho em những niềm vui trong học tập để quên bớt nhọc nhằn, vất vả em phải trải qua.

Tác dụng của việc điệp lại cụm từ đi đi em trong bài thơ:

- Tạo liên kết, tạo nhịp điệu giục giã, làm cho lời thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, gợi hình gợi cảm, tăng hiệu quả diễn đạt.

- Nhấn mạnh, làm nổi bật nhan đề của bài thơ, cũng là mong muốn của nhà thơ dành cho em Phước: cổ vũ em hãy mạnh mẽ, quyết tâm bước đi, rời xa nơi mà em thường xuyên bị mắng chửi nhục nhã, bị hành hạ, bóc lột sức lao động.

- Qua đó, thể hiện tình thương yêu, sự thấu hiểu, đồng cảm của nhà thơ Tố Hữu với em Phước và rộng ra là với những kiếp người nghèo khổ, bất hạnh trong cuộc đời.

Bài thơ Đi đi em giúp em bồi đắp những tình cảm, thái độ với những con người kém may mắn như:

- Biết cảm thông, thương xót những con người nghèo khổ, bất hạnh;

- Giúp đỡ, sẻ chia, động viên họ về vật chất, tinh thần trong khả năng của mình.

- Không chế giễu, khinh miệt hay ruồng rẫy họ.

Tại một vùng đất xanh mướt và yên bình nằm ở chân núi Hoàng Liên Sơn, có một ngôi làng nhỏ tên là Sa Pa. Ngôi làng này nổi tiếng không chỉ vì vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ mà còn vì những con người chăm chỉ và tận tụy sống trong đó. Một trong những người đáng nể phục nhất ở Sa Pa là anh thanh niên làm công tác khí tượng thủy văn.

Anh sống một mình trên đỉnh núi cao, nơi quanh năm mây phủ trắng xóa. Công việc của anh là quan sát và ghi chép các hiện tượng thời tiết, gửi báo cáo về trung tâm khí tượng ở thủ đô. Mỗi ngày, anh làm việc không ngừng nghỉ, bất kể mưa nắng, gió bão, chỉ để đảm bảo rằng mọi thông tin về thời tiết đều chính xác và kịp thời.

Một ngày nọ, có một đoàn du khách từ thành phố lên thăm Sa Pa. Trong đoàn có một nhà văn nổi tiếng, một họa sĩ tài năng và một cô kỹ sư trẻ. Họ lên đường khám phá vẻ đẹp của núi rừng và tìm hiểu cuộc sống của những con người nơi đây. Khi nghe kể về anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi, họ quyết định ghé thăm anh.

Khi đoàn du khách đến nơi, anh thanh niên vui vẻ chào đón họ bằng một nụ cười chân thành. Anh dẫn họ vào căn nhà nhỏ của mình, nơi anh sống và làm việc. Căn nhà tuy đơn sơ nhưng gọn gàng, ấm cúng, phản ánh tính cách cẩn thận và tỉ mỉ của anh.

Nhà văn, họa sĩ và cô kỹ sư lắng nghe anh kể về công việc và cuộc sống của mình. Họ vô cùng ngạc nhiên và cảm phục trước sự tận tụy và lòng yêu nghề của anh. Anh kể về những đêm dài không ngủ để theo dõi những cơn bão, những lần mạo hiểm để lấy mẫu không khí và nước, và cả những khoảnh khắc lặng lẽ khi chỉ có mình anh với thiên nhiên.

Cảm động trước câu chuyện của anh, nhà văn quyết định viết một cuốn sách về cuộc sống và công việc của những người như anh, những con người thầm lặng đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Họa sĩ vẽ một bức tranh tuyệt đẹp về anh đứng trên đỉnh núi, giữa bầu trời xanh thẳm và những đám mây trắng. Còn cô kỹ sư, cô không chỉ ghi chép lại những thông tin quý giá mà còn hứa sẽ mang câu chuyện của anh đến với những người trẻ ở thành phố, để họ hiểu và trân trọng những đóng góp âm thầm của những người làm công việc khoa học.

Khi đoàn du khách rời đi, anh thanh niên đứng lặng lẽ nhìn theo, lòng ngập tràn niềm vui và tự hào. Anh biết rằng những câu chuyện của mình sẽ không còn bị lãng quên, và những nỗ lực của anh sẽ được nhiều người biết đến và trân trọng.

Câu chuyện về anh thanh niên làm công tác khí tượng ở Sa Pa nhanh chóng lan truyền khắp nơi, trở thành nguồn cảm hứng cho biết bao người. Họ học được từ anh bài học về sự kiên trì, lòng đam mê và tinh thần cống hiến. Và từ đó, Sa Pa không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp thiên nhiên mà còn với những con người tuyệt vời, thầm lặng cống hiến cho cuộc sống.

Đọc sách luôn là một hành động đẹp của con người và từ lâu việc đọc sách cũng đã được nâng tầm lên thành một nét văn hóa đẹp không chỉ của người Việt mà còn trên toàn thế giới.

Không thể phủ nhận được, ngày nay với sự bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ thông tin dường như cũng đã có những tác động không nhỏ tới giới trẻ. Nếu như xét về mặt ích cực cũng được xem là nhiều mà tiêu cực cũng không ít. Các bạn có thể đọc rất nhiều thông tin trên mạng xã hội một cách nhanh chóng nhất. Tất cả các thông tin bạn cần cũng sẽ có trên mạng. Một góc tiêu cực mà ta nhận thấy ở đây mà thế giới hiện đại như tác động vào đó chính là văn hóa đọc sách như ngày càng mai một dần đi.

Vậy chúng ta hiểu được văn hóa đọc được nhắc đến ở đây đó chính là thái độ, là cách ứng xử của chúng ta với tri thức sách vở. Con người chúng ta cũng phải biết đọc sách sao cho hợp lý và bổ ích. Đọc sách đúng cách đó chính là “đọc sao cho hợp với quy luật tiếp cận tri thức”. Có lẽ rằng, tất cả chúng ta đều biết trước khi có các phương tiện nghe nhìn, sách thực sự được biết đến chính là con đường lớn nhất để con người tiếp cận thông tin, văn hóa, tri thức của nhân loại. Việc đọc sách được đánh giá chính là một trong những cách thức giúp con người thư giãn, đồng thời cũng chính là việc tích lũy kiến thức, tăng cường khả năng tư duy.

Không ai có thể phủ nhận được tầm quan trọng của việc đọc sách, thế nhưng ta như cũng đã biết được rằng giới trẻ ngày nay có vẻ thờ ơ. Họ thậm chí như cũng thật là lãnh cảm với văn hóa đọc sách. Nguyên do có lẽ rằng chính bản thân họ nghĩ với những thông tin hiện đại đã vậy lại thông dụng cho nên họ không cần tới sách nữa? Nhận định về ý kiến này thì chính nhà văn hóa Hữu Ngọc đã có một lần nêu câu hỏi đó chính là câu: “Thế kỷ XXI liệu có cần đến thơ nữa không? Đến văn hóa đọc nữa không?” Và cũng chính bản thân ông cũng đã tự trả lời bằng câu: “có, dù cho ca nhạc trữ tình có làm được ít phần việc của thơ ca thì thơ ca vẫn sẽ mãi mãi được người đời ua chuộng”. Còn nhìn nhận về văn hóa đọc thì ông khẳng định một ý kiến hết sức là sâu sắc đó chính là câu “bản thân hình ảnh thì thoảng qua, từ ngữ mới đọng lại lâu bền”.

Trong xã hội hiện đại ngày nay thì văn hóa đọc sách đang đứng trước một cơ hội và một nguy cơ. Có lẽ, ta dường như cũng thấy được cơ hội bởi mỗi người chúng ta đều được tiếp cận với một khối lượng tri thức khổng lồ. Nhưng, thực sư ta như thấy được rằng chính sự hiện đại, máy móc như lại tiềm ẩn một nguy cơ làm mai một thói quen đọc sách đẹp đẽ vốn có bởi sự lấn át của các phương tiện nghe nhìn quá nhiều, quá hấp đẫn như trên các phương truyền thông đại chúng như hiện nay. Câu hỏi đặt ra cho chúng ta hiện nay đó chính là việc liệu có tương lai nào cho văn hóa đọc sách trong thời đại bùng nổ thông tin không? Ta như cũng thấy được sự khác biệt với vài chục năm về trước, thị trường sách của chúng ta hiện nay vô cùng phong phú về nội dung cũng như hình thức. Trrong khi đó thì giới trẻ ngay nay lười đọc hay họ không biết chọn sách? Thực tế đáng buồn là lại có một bộ phận các bạn trẻ chạy theo phong trào để đọc sách. Họ dường như chỉ có mua sách về và để trưng bày cho đẹp mắt, trông cho có trí thức mà thôi. Còn khi hỏi về nội dung họ cũng chẳng biết cuốn sách họ đã mua, để vào vị trí đẹp nói về điều gì nữa.

Có lẽ rằng, tất cả chúng ta ai mà đã từng yêu sách thì sẽ không thể nào quên được có một thời gian những cuốn sách như “Mãi mãi tuổi 20”, hay đó là cuốn “Lê Vân yêu và sống” làm mưa gió trên thị trường. Các cuốn sách kinh điển không thể thiếu trong giá sách của độc giả yêu sách. Thế rồi có cuốn sách hay khó bỏ qua cũng rầm rộ như “Thế giới phẳng” của nhà kinh tế - xã hội học Thomas Friedman. Cuốn sách “Thế giới phẳng” như cũng đã trình bày những quan điểm mới lạ đối với bạn đọc trong nước về xu thế toàn cầu hóa. Thực sự “Thế giới phẳng” không phải là một cuốn sách dễ đọc, có lẽ phần lớn người đọc không hiểu hết tư tưởng của tác giả gửi gắm qua đó thì các bạn trẻ vẫn cứ mua về cho mình, thể hiện ta là người có học thực, biết nắm bắt thị hiếu của nhân loại.

Sách khác với những thông tin nhanh, vắn tắt trên mạng. Sách đúng là người thầy của mỗi người. Mỗi cuốc sách như thể hiện được một khối lượng kiến thức khổng lồ, đọc lần một ta mới vỡ ra một số điều, nhưng đọc đến nhiều lần sau đó, nhiều năm sau đó thì mới hiểu được biết bao nhiêu điều hay, lẽ phải. Sách cũng có rất nhiều loại khác nhau cho nên là người đọc thông thái thì hãy biết chọn lựa sách đúng và phù hợp với chính mình.

Và tóm lại đọc sách chính là một nét văn hóa đẹp của con người. Có đọc sách thì chúng ta mới có thể tìm hiểu, tích lũy được nhiều kiến thức của nhân loại. Đọc sách để có thể suy ngẫm cũng như chiêm nghiệm về cuộc đời của mỗi người. Sách là người thầy soi đường chỉ lối về tri thức cũng như những kỹ năng cần thiết cho con người. Bạn và tôi trong xã hội ngày nay hãy biết phục dựng lại nét văn hóa đọc tố đẹp của dân tộc ta bạn nhé!