Đề cương ôn tập giữa kì 1 Ngữ văn 7 Chân trời sáng tạo có đáp án

- Bài thơ trên được viết theo thể thơ năm chữ.

- Cách gieo vần, nhịp trong bài thơ: gieo vần linh hoạt giữa vần chân, vần cách; nhịp 3/2 và 2/3.

- Bài thơ muốn gửi đến chúng ta những thông điệp thân thương của cuộc sống, mỗi người đều có một tuổi thơ gắn với những điều thân thương, gần gũi, những điều bình dị, mộc mạc của cảnh sắc thiên nhiên, quê hương tươi đẹp. Chúng ta được lớn lên với tuổi thơ đẹp và hiểu được những giọt mồ hôi vất vả của cha mẹ làm việc nuôi chúng ta, những điệu dân ca ngọt ngào trong tiếng ru của mẹ. Mỗi chúng ta hãy biết ơn những công lao to lớn của cha mẹ, hãy biết trân trọng những điều nhỏ bé, yêu quý quê hương tươi đẹp.

- Những việc làm thể hiện tình yêu với quê hương:

+ Bảo vệ môi trường quê hương.

+ Giữ gìn và bảo vệ những truyền thống văn hóa tốt đẹp của quê hương.

+ Tuyên truyền về vẻ đẹp cảnh sắc, phong tục, con người quê hương.

- Một phó từ trong khổ thơ cuối bài thơ: mãi

- Tác dụng: Phó từ đi kèm sau tính từ nhấn mạnh sự mãi mãi, vẻ đẹp vĩnh cửu của tuổi thơ dưới đất trời quê hương.

a. - Thể thơ: thơ bốn chữ.

- Cách gieo vần, cách ngắt nhịp trong bài thơ: gieo vần chân; ngắt nhịp 2/2.

b. Hình ảnh thơ em thích trong bài thơ: “Mưa rơi trắng xóa/ Bong bóng phập phồng”

c. - Một biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ: điệp từ “mưa”

- Tác dụng: tạo nên nhịp điệu cho bài thơ, nhấn mạnh hình ảnh mưa, giúp người đọc hình dung về mưa rõ ràng, gợi hình hơn.

d. - Thông điệp tác giả muốn gửi gắm qua bài thơ: Mưa là hiện tượng tự nhiên và cũng là người bạn gắn bó với loài người suốt cuộc đời. Vì vậy, chúng ta cần phải yêu thiên nhiên cũng chính là cách chúng ta yêu cuộc sống.

- Những việc làm bảo vệ thiên nhiên:

+ Không xả rác bừa bãi

+ Sử dụng sản phẩm xanh, hạn chế sử dụng đồ nhựa.

+ Trồng và bảo vệ cây xanh.

+ Không xả khí thải ra môi trường

a. - Phó từ trong khổ thơ thứ nhất: trước, sau

- Tác dụng: nhấn mạnh, đặc tả các hoạt động của mưa; giúp người đọc dễ dàng hình dung cơn mưa.

b. Đặt câu: Vì người giao hàng đến quá nhanh nên tôi chân trước chân sau chạy vội xuống lấy hàng.

a. - Thể loại của văn bản: truyện ngụ ngôn

- Đặc điểm của thể loại:

+ Đề tài là những vấn đề đạo đức, cách ứng xử trong cuộc sống.

+ Được kể ngắn gọn, hàm xúc, bằng văn xuôi hoặc văn vần.

+ Nhân vật có thể là loài vật, đồ vật, cây cối hoặc con người, không có tên riêng.

b. Thông điệp tác giả dân gian gửi gắm qua truyện “Thỏ và Rùa”: Câu chuyện ca ngợi những người có ý chí, quyết tâm, kiên trì, phê phán những kẻ lười biếng, thích khoe khoang, tự cao tự đại. Truyện nhắc nhở những người có tài năng thiên bẩm nhưng đừng kiêu ngạo, khoe khoang, lười biếng bởi sẽ làm ủy hoại bản thân, thay vào đó hãy điềm tình, ý chí, khiêm tốn thì sẽ thành công.

c. Bài học rút ra cho bản thân:

- Bài học rút ra qua nhân vật Rùa: Trong mọi hoàn cảnh con người cần rèn luyện và phát huy ý chí, nghị lực của bản thân. Đồng thời cần không ngừng kiên trì, bền bỉ, nhẫn nại trong mọi công việc. Nhưng cũng phải suy ngẫm ngược lại, dù siêng năng, cẩn thận nhưng quá chậm chạp cũng sẽ phải chịu thua người nhanh và chắc chắn. Trong công việc hàng ngày của chúng ta giữa một người chậm và một người nhanh nhẹn thì chắc chắn người nhanh nhẹn sẽ được trọng dụng nhiều hơn và họ sẽ tiến xa hơn trong sự nghiệp, cũng như trong cuộc sống.

- Bài học rút ra từ nhân vật Thỏ: dù bản thân có tài năng nhưng nếu lười biếng, ngạo mạn, coi thường người khác thì cũng sẽ gặp thất bại. Những người dù nhanh nhẹn nhưng luôn cẩu thả trong suy nghĩ và hành động cuối cùng sẽ bị đánh bại bởi những người siêng năng, cẩn thận, dù bản chất họ chậm hơn rất nhiều.

a. - Xác định dấu câu: dấu chấm lửng [...]

- Tác dụng: Biểu thị lời trích dẫn bị lược bớt.

b. Đặt câu có dấu chấm lửng để liệt kê những biểu hiện của tính kiên trì:

Những biểu hiện dễ thấy nhất của tính kiên trì là không nản chí trước mọi thử thách, sẵn sàng học hỏi để phục vụ mục đích thực hiện dự định, sẵn sàng thực hiện một công việc lặp đi lặp lại nếu nó có ích cho mục tiêu đã đề ra,...

c. - Phó từ trong câu: sẽ

d. Đặt câu với phó từ: Nếu một người kiên trì với sự lựa chọn của mình, thì người đó sẽ thành công.

- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

- Ngôi kể của văn bản: Ngôi thứ ba

- Tình huống trong truyện: Người cha đưa cho các con cả bó đũa yêu cầu bẻ làm đôi, không ai có thể bẻ gãy; sau lại đưa cho các con từng chiếc đũa riêng lẻ thì họ bẻ gãy dễ dàng. Từ chuyện bó đũa, ông khuyên các con đoàn kết, thương yêu để không bao giờ bị tiêu diệt.

- Tác dụng của tình huống trong việc thể hiện đặc điểm nhân vật: Tình huống truyện đã thể hiện sự từng trải, khôn khéo của người cha trong việc mượn sự yếu ớt của chiếc đũa và sức mạnh của bó đũa để khuyên dạy con.

Bài học rút ra từ văn bản:

- Đoàn kết làm nên sức mạnh; “ba cây chụm lại thành hòn núi cao”;…

- Sự tương trợ nhau làm nên chỗ dựa vững vàng cho mọi thành viên trong gia đình;...

- Thể loại: Truyện ngụ ngôn

- Ngôi kể: Ngôi thứ ba

- Từ ngữ chỉ không gian: Cành hoa; đóa hoa; trong những bông hoa xinh đep,...

- Từ ngữ chỉ thời gian: suốt ngày, xưa kia, bây giờ,...

- Nhận xét về không gian được miêu tả trong truyện: không gian trong truyện là không gian thiên nhiên với đầy đủ các loài hoa, bướm, sâu. Đây là không gian tiêu biểu trong truyện ngụ ngôn

- Phó từ: đã

- Phó từ “đã” đứng trước động từ “hút” bổ sung ý nghĩa thời gian cho động từ “hút”.

- Tình huống truyện: Vốn tính hay hợm hĩnh, cho nên khi gặp Sâu trong mấy đóa hoa, Bướm giở giọng khinh bỉ, khích bác, chê bai. Bướm đã quên rằng trước khi thành Bướm thì mình cũng là Sâu.

- Tác dụng của tình huống trong việc thể hiện đặc điểm nhân vật: Bộc lộ tác hại trong cách ứng xử sai lầm của nhân vật (Bướm)

- Tóm tắt cuộc đối thoại giữa hai nhân vật:

Mỗi nhân vật trong truyện nói 02 lượt lời

+ Lời nhân vật Bướm: “Này con Sâu kia, trông chúng bay sao mà tởm thế!... Thật chúng bay đúng là đồ ăn hại!; Bọn Sâu dơ bẩn kia… cả nhụy ngọt của hoa mà thôi.”

+ Lời nhân vật Sâu: “Không, anh Bướm ơi... đâu phải tại chúng tôi; Anh Bướm ơi, đừng nên to tiếng như thế nữa... để mà lên mặt dạy kẻ khác.”

- Tính cách nhân vật được thể hiện qua lời thoại:

+ Bướm xấc láo, hợm hĩnh, kiêu căng, luôn cho mình là trung tâm, quên nguồn gốc xuất thân của mình.

+ Sâu nhẹ nhàng, ôn tồn, hiền hậu, tôn trọng người khác, lời nói sâu cay, thấm thía.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam. Rất nhiều mẩu chuyện kể về cuộc đời của Người. Qua đó, chúng ta thấy được những đức tính tốt đẹp của người. Một trong số đó là câu chuyện về chiếc đồng hồ quả quýt.

Vào giữa mùa thu năm 1954, Bác đến tham dự “Hội nghị rút kinh nghiệm cải cách ruộng đất” ở Hà Bắc. Tại hội nghị, khi biết có lệnh của Trung ương rút bớt một số cán bộ đi học lớp tiếp quản thủ đô. Ai cũng háo hức muốn đi, đặc biệt là những người quê ở Hà Nội. Sau nhiều năm xa cách quê hương, mọi người đều mong muốn được cấp trên chiếu cố. Tư tưởng cán bộ dự hội nghị có nhiều phân tán. Ban lãnh đạo ít nhiều thấy khó xử.

Trời đã vào thu nhưng vẫn còn khá nóng, mồ hôi ướt đẫm hai bên vai áo nâu của Bác. Mở đầu, Bác trò chuyện về tình hình thời sự. Khi nói đến nhiệm vụ của toàn Đảng, Bác bỗng rút trong túi áo giơ ra một chiếc đồng hồ quả quýt. Rồi Bác hỏi các đồng chí cán bộ về chức năng của từng bộ phận của đồng hồ. Thế rồi, Bác mới hỏi:

- Trong cái đồng hồ, bộ phận nào là quan trọng?

Mọi người đều im lặng, không ai trả lời. Bác lại hỏi tiếp:

- Trong cái đồng hồ, bỏ một bộ phận đi có được không?

- Thưa, không được ạ!- Các cán bộ lại đồng thanh đáp.

Nghe mọi người trả lời, Bác bèn giơ cao chiếc đồng hồ lên và kết luận:

- Các chú ạ, các bộ phận của một chiếc đồng hồ cũng ví như các cơ quan của một Nhà nước, như các nhiệm vụ của cách mạng. Đã là nhiệm vụ của cách mạng thì đều là quan trọng, điều cần phải làm. Các chú thử nghĩ xem: Trong một chiếc đồng hồ mà anh kim đòi làm anh chữ số, anh máy lại đòi ra ngoài làm cái mặt đồng hồ… cứ tranh nhau chỗ đứng như thế thì còn là cái đồng hồ được không?

Nghe xong, cả hội trường trở nên im lặng. Mỗi người đều có những suy nghĩ riêng về lời nói của Bác.

Vào một dịp cuối năm 1954, Bác đến thăm một đơn vị pháo binh đóng ở Bạch Mai đang luyện tập để chuẩn bị cho cuộc duyệt binh đón mừng chiến thắng Điện Biên Phủ. Thăm nơi ăn, chốn ngủ của các chiến sĩ bộ đội xong, Bác đã đã trò chuyện với họ. Bác lấy ở túi ra một chiếc đồng hồ quả quýt, chỉ vào từng chiếc kim, từng chữ số và hỏi anh em về tác dụng của từng bộ phận. Mọi người đều trả lời đúng cả. Song chưa ai hiểu tại sao Bác lại nói như vậy?

Bác vui vẻ nói tiếp:

- Đã bao nhiêu năm nay, chiếc kim đồng hồ vẫn chạy để chỉ cho ta biết giờ giấc, chữ số trên mặt vẫn đứng yên một chỗ, bộ máy vẫn hoạt động đều đặn bên trong. Tất cả đều nhịp nhàng làm việc theo sự phân công ấy. Nếu hoán đổi vị trí từng bộ phận cho nhau thì có còn là chiếc đồng hồ nữa không?

Sau câu chuyện của Bác, anh chị em đều hiểu ý Bác dạy: Việc gì cách mạng phân công phải yên tâm hoàn thành.

Không chỉ vậy, chiếc đồng hồ quả quýt còn là một hiện vật vô giá thể hiện tình cảm Quốc tế đối với Bác, đó là chiếc đồng hồ do Tổ chức Quốc tế “Cứu Tế đỏ” tặng, Bác luôn giữ nó trong mình, trong những năm tháng bị cầm tù gian khổ cho đến ngày Việt Nam giành được độc lập.

Chỉ là một chiếc đồng hồ nhỏ bé nhưng những câu chuyện về chiếc đồng hồ quả quýt ấy đã cho thấy được những phẩm chất đẹp đẽ của Bác Hồ, cũng như bài học sâu sắc, tinh tế mà Bác muốn dạy cán bộ, chiến sĩ của mình.

Người thầy đầu tiên là một tác phẩm nổi tiếng của Ai-tơ-ma-tốp. Trong đó, nhân vật thầy Đuy-sen được nhà văn khắc họa hiện lên đầy chân thực và sinh động.

Nhân vật “tôi” nhận được bức thư của dân làng mời về dự lễ khánh thành ngôi trường mới do nông trường xây dựng. Trong số những người được mờ có cả bà viện sĩ Xu-lai-ma-nô-va. Sau khi trở về Mát-xcơ-va, nhân vật tôi đã nhận được thư của bà viện sĩ. Trong thư, bà kể về tuổi thơ bất hạnh và về người thầy đầu tiên của mình. An-tư-nai mồ côi cha mẹ từ nhỏ. Cô phải sống với chú thím, thiếu thốn cả về vật chất lẫn tình cảm. Thầy Đuy-sen đã giúp đỡ để An-tư-nai có thể đi học.

Trong kí ức của An-tư-nai, thầy Đuy-sen là một người có tấm lòng nhân hậu, bao dung và giàu tình yêu thương. Thầy là người đã giúp các em học sinh có một ngôi trường để đến học. Chính thầy cũng đã khơi dậy khao khát được đi học của các em: “Các em ghé vào đây xem là hay lắm, các em chả sẽ học tập ở đây là gì? Còn trường của các em thì có thể nói là đã xong đến nơi rồi...?”; Thầy còn an ủi khi biết được hoàn cảnh của An-tư-nai: “An-tư-nai, cái tên hay quá, mà em thì chắc là ngoan lắm phải không?”. Khi thấy học sinh phải lội qua suối giữa mùa đông lạnh giá, thầy đã bế hoặc cõng các em qua suối. Học sinh trong làng đều rất yêu mến thầy Đuy-sen. Riêng An-tư-nai lại thầm ước có một người anh trai như thầy. Câu chuyện của bà viện sĩ Xu-lai-ma-nô-va đã thôi thúc nhân vật tôi vẽ một bức tranh về “Người thầy đầu tiên”.

Dưới lời kể của “tôi”, thầy Đuy-sen hiện lên là một người hết lòng vì học trò. Khi thấy học trò phải mang những bao ki-giắc, thầy đã động viên, an ủi. Lời nói quan tâm ấy như xua đi bao mệt nhọc cùng sự giá lạnh của trời đông. Trước hành động của bọn nhà giàu sống trên núi, thầy Đuy-sen không hề tỏ ra tức giận, mà thầy lại “nghĩ ra một câu chuyện vui nào đó khiến lũ chúng tôi phá lên cười, quên mất mọi sự”. Sau mỗi buổi học, thầy còn cố gắng kiếm đủ gỗ để làm một chiếc cầu bắc qua dòng suối dưới chân đồi. Nhận ra phương án này không khả thi, thầy Đuy-sen lại tiếp tục lấy đá cùng những tảng đất cỏ đắp thành các ụ nhỏ trên lòng suối, giúp học trò đi lại không bị ướt chân. Thầy làm tất thảy mọi việc với mong muốn học trò sẽ luôn an toàn trên con đường tới trường. Có thể thấy, tất cả những lời nói, hành động đã minh chứng cho tấm lòng nhân hậu, trái tim cao cả của thầy Đuy-sen.

Tóm lại, nhân vật thầy giáo Đuy-sen hiện lên với những phẩm chất tốt đẹp của một người giáo viên. Điều đó càng khiến mỗi người thêm yêu mến và cảm phục nhân vật này.