Đề cương ôn tập giữa kì 1 Ngữ văn 6 Kết nối tri thức có đáp án

- Truyện là loại tác phẩm văn học kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc.

- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách hoá (vừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc đồ vật vừa mang đặc điểm của con người).

Một số đặc điểm chính của thơ:

- Mỗi bài thơ thường được sáng tác theo một thể thơ nhất định với những đặc điểm riêng.

- Ngôn ngữ thơ cô đọng, giàu nhạc điệu và hình ảnh, sử dụng nhiều biện pháp tu từ.

- Nội dung chủ yếu của thơ là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước cuộc sống. Thơ có thể có yếu tố tự sự và miêu tả nhưng những yếu tố ấy chỉ là phương tiện để nhà thơ bộc lộ tình cảm, cảm xúc.

- Thay ngôi kể trong đoạn văn thành ngôi thứ nhất:

“Dùng cây bút thần, tôi vẽ cho tất cả người nghèo trong làng. Nhà nào không có cày, tôi vẽ cho cày. Nhà nào không có cuốc, tôi vẽ cho cuốc. Nhà nào không có đèn, tôi vẽ cho đèn. Nhà nào không có thùng nước, tôi vẽ cho thùng…

Việc đó ai cũng biết. Rồi câu chuyện cây bút thần lọt tới tai một tên địa chủ giàu có trong làng. Hắn liền sai hai tên đầy tớ đến bắt tôi về nhà vẽ theo ý muốn của hắn. Tôi tuy còn nhỏ, nhưng tính tình khảng khái. Tôi biết bụng dạ tham lam của bọn nhà giàu, nên không vẽ bất cứ thứ gì, mặc cho chúng hết lời dụ dỗ, doạ nạt. Tên địa chủ tức giận, nhốt tôi vào chuồng ngựa, không cho ăn uống gì”.

- Nhận xét ngôi kể đem đến những điều khác biệt cho đoạn văn: Việc chuyển ngôi kể như trên làm cho đoạn văn có sắc thái tâm sự, đi vào lòng người hơn (cách kể như vậy đã sang loại kể chuyện sáng tạo : đóng vai nhân vật).

Cốt truyện của văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” (Tô Hoài):

- Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng nhưng tính tình kiêu căng, tự phụ.

- Dế Mèn hay trêu ghẹo mọi người và không chịu giúp đỡ Dế Choắt- người hàng xóm trạc tuổi Dế Mèn với vẻ ngoài ốm yếu, gầy gò.

- Dế Mèn đã bày trò nghịch dại trêu chị Cốc khiến Dế Choắt chết oan.

- Trước khi chết, Dế Choắt tha lỗi và khuyên Dế Mèn bỏ thói hung hăng, bậy bạ.

- Dế Mèn sau khi chôn cất Dế Choắt vô cùng ân hận và suy nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.

- Điểm độc đáo trong phép so sánh của đoạn thơ trên là: Nhà thơ Tố Hữu đã so sánh chú bé với chim chích để biểu thị tính cách hồn nhiên của trẻ em.

- Phân tích: Nhà thơ đã so sánh chú bé Lượm “như con chim chích/ Nhảy trên đường vàng”. Chim chích vốn là loài chim gần gũi, thân thuộc của làng quê Việt Nam. Chúng nhỏ bé, nhanh nhẹn và rất đáng yêu. Hình ảnh so sánh gợi lên dáng vẻ nhỏ nhắn, hoạt bát, tinh nghịch, yêu đời của chú bé Lượm. Chú bé nhỏ nhảy chân sáo, dũng cảm tiến lên trên con đường vàng - con đường vinh quang của cách mạng.

- Các từ láy: loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt.

- Tác dụng: Các từ láy đều là tính từ gợi hình, gợi cảm nhằm nhấn mạnh đặc điểm bên ngoài của chú bé Lượm, giúp người đọc dễ hình dung, tưởng tượng.

- Phép so sánh: “Hồn tôi là một vườn hoa lá”

- Phép ẩn dụ:

+ “Nắng hạ”

+ “Mặt trời chân lí”

=> Lí tưởng Cách mạng.

- Các câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh:

+ Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

+ Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.

- Tác dụng của phép tu từ so sánh trong đoạn trích: hình ảnh so sánh gợi hình, gợi cảm giúp thể hiện rõ vẻ ngoài của nhân vật, người đọc dễ hình dung dáng vẻ, điệu bộ Dế Mèn.

- Người đang kể chuyện là anh đội viên và kể về Bác Hồ trong một đêm Bác không ngủ trên đường đi chiến dịch

- Hình ảnh Bác hiện lên trầm ngâm, lặng lẽ đầy suy tư bên bếp lửa, dưới mái lều tranh xơ xác trong đêm mưa phùn. Người cha già với mái tóc bạc phơ, vừa đốt lửa cho các chiến sĩ ngủ, vừa thao thức, trăn trở những âu lo việc nước, việc quân.

- Hai từ láy: trầm ngâm, lâm thâm, xơ xác.

- Hai từ ghép: đội viên, lặng yên, bếp lửa.

- Câu thơ “Người Cha mái tóc bạc ” sử dụng phép tu từ ẩn dụ.

- Tác dụng: Nhà thơ đã ẩn dụ ví Bác Hồ như hình ảnh người cha già luôn yêu thương, lo lắng, ân cần trong âm thầm cho những người con - những người chiến sĩ của mình. Từ đó câu thơ thêm gợi hình, gợi cảm, giàu cảm xúc và tinh thần truyền tải hơn.

Nhờ có những trải nghiệm, con người sẽ học được những điều quý giá. Đó là một hành trang cho mỗi người hướng tới tương lai. Bởi vậy, chúng ta cần trân trọng mỗi trải nghiệm có được trong cuộc sống. Trong quá trình trưởng thành của chính mình, tôi đã tích lũy cho mình những kiến thức và bài học quý giá qua những trải nghiệm thú vị. Một trong số đó là trải nghiệm trở thành người nông dân chính hiệu trong chuỗi hoạt động trải nghiệm của nhà trường mùa hè vừa qua.

Hằng năm, trường học của tôi thường tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Năm nay, nhà trường đã tổ chức hoạt động “Một ngày làm nông dân”. Các lớp sẽ có một học sinh được tham gia hoạt động. Mỗi học sinh sẽ cùng với người thân trải nghiệm những công việc của của người nông dân. Tất cả các khối lớp đều phải tham gia hoạt động trải nghiệm. Thật may mắn khi tôi được cô giáo lựa chọn. Khi về nhà, tôi đã kể cho bố nghe và mời bố tham gia cùng mình.

Sáng chủ nhật, bố đưa tôi đến trường. Bảy giờ, chuyến xe xuất phát đưa cả đoàn đến một nông trại rau sạch ở ngoại thành Hà Nội. Ở đây, chúng tôi đã được gặp bác Dương - chủ của nông trại rau sạch. Cả đoàn vừa đi thăm quan ruộng rau sạch, vừa được nghe bác giới thiệu về cách để gieo trồng, thu hoạch rau. Nghe bác nói, tôi cảm thấy công việc trồng trọt thật vất vả, khó khăn. Từng cây rau tươi tốt như vậy là nhờ vào bàn tay gieo trồng, chăm sóc của các bác nông dân.

Tham quan xong, bác Dương đã đưa cả đoàn đến một ruộng rau cải. Bác đã đưa ra cho cả đoàn một thử thách, đó là thu hoạch rau sạch. Mỗi đội sẽ có mười phút để thu hoạch rau, đội nào thu hoạch được nhiều hơn theo cân nặng sẽ chiến thắng. Trước đó, bác Dương hướng dẫn chúng tôi cách thu hoạch rau cho đúng. Rau cần được cắt bỏ rễ, vặt bỏ lá vàng. Các lớp trong cùng một khối sẽ thi đấu với nhau. Tôi và bố quyết tâm giành chiến thắng. Kết quả chung cuộc, hai bố con đã thu hoạch được một ki-lô-gam rau, giành được chiến thắng. Tôi cảm thấy vô cùng sung sướng.

Hoạt động trải nghiệm “Một ngày làm nông dân” thật bổ ích. Sau trải nghiệm này, tôi đã biết thêm những kiến thức về nghề nông. Ngoài ra, tôi cũng hiểu được rằng công việc của các bác nông dân thật vất vả. Từ đó, tôi biết trân trọng hơn những thành quả mà bản thân đang được hưởng. Không chỉ vậy, tôi và bố cũng đã có một khoảng thời gian vui vẻ bên nhau. Tôi nhận ra được sự vất vả của bố luôn cố gắng làm việc để đem đến cho tôi những điều tốt đẹp nhất. Tôi thêm yêu mến và biết ơn bố nhiều hơn và tự dặn bản thân phải cố gắng học tập chăm chỉ, luôn ngoan ngoãn để không phụ công của bố mẹ.

Mỗi trải nghiệm sẽ dạy chúng ta trưởng thành hơn từng ngày. Đối với tôi, trải nghiệm lần này thật ý nghĩa. Tôi mong rằng bản thân sẽ có thêm nhiều trải nghiệm quý giá như vậy.