Đề cương ôn tập cuối kì 1 Ngữ văn 9 Cánh diều có đáp án

- Không gian diễn ra câu chuyện là: trên toa tàu của chuyến xe lửa ra Bắc.

- Thời gian đều ra câu chuyện là: đêm giao thừa và buổi sáng đầu năm mới.

- Đoạn văn đã sử dụng kết hợp lời người kể chuyện như: Từ toa cuối một thiếu phụ trẻ dắt đứa con trai lững thững đi lên. Mọi người quay lại nhìn thiếu phụ yên lặng.

Thiếu phụ củi chào rồi mỉm cười... và lời nhân vật: - Chết! Có lẽ cháu là người đầu tiên đến xông rồi(...)

- Tác dụng của việc sử dụng lời người kể chuyện và lời nhân vật:

+ Lời người kể chuyện có tác dụng dẫn dắt, khắc họa rõ nét bối cảnh của các hành khách trên toa tàu, miêu tả dáng vẻ, cử chỉ bên ngoài của nhân vật, bộc lộ thái độ, tình cảm của tác giả.

+ Lời nhân vật có tác dụng bộc lộ rõ nét những suy nghĩ, tâm trạng, cảm xúc của nhân vật người thiếu phụ và của cụ già.

+ Sự kết hợp của lời người kể chuyện và lời nhân vật góp phần kể lại câu chuyện một cách chân thực, cụ thể, khắc họa rõ hơn tâm trạng, suy nghĩ của các nhân vật. Từ đó khiến cho câu chuyện có sự linh hoạt về điểm nhìn, đa dạng về giọng điệu góp phần tạo nên sức hấp dẫn của truyện.

- Những dòng tâm trạng, cảm xúc của nhân vật Tâm giúp em hiểu rõ hơn về cảnh ngộ của nhân vật này. Tâm là người xa lạc gia đình nhiều năm, phải tha hương kiếm sống. Trong đêm Giao thừa, Tâm một mình cô đơn trên toa tàu giữa những người xa lạ.

- Những dòng tâm trạng đó còn giúp em hiểu rõ hơn về tâm hồn của nhân vật Tâm. Tâm là người có tâm hồn tinh tế, đa sầu đa cảm. Tâm cũng luôn khao khát về một mái ám gia đình nhưng Tâm cũng rất mơ hồ và sợ không dám tin vào hạnh phúc.

- Cảnh ngộ của Tâm cùng những người hành khách trên toa tàu, đặc biệt là qua dòng tâm trạng của Tâm, cách ứng xử nhân văn của những người lao động nhỏ bé đã gợi trong em những suy nghĩ sâu sắc:

Cuộc sống hiện nay vẫn biết bao những số phận, những cảnh đời bất hạnh phải xa gia đình, tha hương cầu thực. Họ không chỉ phải lăn lộn đối mặt với cảnh làm ăn chật vật mà còn phải đối mặt với nỗi buồn, sự cô đơn mỗi dịp Tết đoàn viên.

+ Chúng ta cần phải biết thấu hiểu, đồng cảm và thương yêu, chia sẻ tới những con người có hoàn cảnh thiếu thốn vật chất, tinh thần. Và cũng cần biết trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn, cách ứng xử đầy nhân văn của những người lao động lam lũ.

+ Chúng ta cần có tinh thần trách nhiệm, có những hành động thiết thực để chia sẻ, giúp đỡ những người lao động nghèo khổ, vất vả cả về vật chất lẫn tinh thần.