Đề cương ôn tập cuối kì 1 Ngữ văn 6 Chân trời sáng tạo có đáp án

- Đoạn trích được viết theo thể loại truyện đồng thoại.

- Văn bản cùng thể loại đã học ở chương trình Ngữ văn 6, tập 1: Cô Gió mất tên - Xuân Quỳnh.

Bài học:

- Phải luôn biết yêu thương, quan tâm chân thành tới mọi người xung quanh.

- Sẵn sàng giúp đỡ khi người khác gặp hoạn nạn, khó khăn.

- Nếu ta học được các suy nghĩ lạc quan, tích cực thì những điều tưởng chừng tiêu cực sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

- Ví dụ đặt câu mở rộng thành phần chủ ngữ và vị ngữ.

Tiết trời mùa đông / rét buốt tê tái.

CN VN

- Văn bản trên có đặc điểm giống với thể loại truyện đồng thoại em đã được học:

+ Nhân vật trong truyện (Đom Đóm và Giọt Sương) là những con vật nhưng lại có hành động, suy nghĩ, lời nói giống với con người.

- Văn bản được kể kết hợp giữa ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba.

- Biện pháp tu từ được sử dụng xuyên suốt văn bản: Nhân hóa.

- Tác dụng: giúp các nhân vật trở nên sống động, bộc lộ suy nghĩ, cảm nhận của mình; từ đó thể hiện được thông điệp của câu chuyện.

Lời nói của Giọt Sương: “Mình nghĩ bạn mới là người đẹp nhất, sáng nhất vì bạn sáng lên từ chính bản thân mình.” có ý nghĩa:

- Thể hiện sự khiêm tốn trong giao tiếp, ứng xử.

- Mỗi người có một giá tri riêng và khi tự khẳng định được vẻ đẹp, giá trị của bản thân là điều đáng quý, đáng trân trọng nhất.

Bài học trong mối quan hệ, ứng xử với bạn bè xung quanh:

- Cần học cách lịch sự khi giao tiếp: Chào hỏi khi gặp nhau, dành cho nhau lời khen, lời cảm ơn, lời chào tạm biệt.

- Cách ứng xử lịch thiệp, nhã nhặn, chân thành góp phần xây dựng mối quan hệ xã hội tốt đẹp.

- Hành động của đàn kiến: Đàn kiến phát hiện một chú ong nhỏ bị thương nên đàn kiến đã ngay lập tức cố gắng nhấc ong nhỏ lên, tìm cách đưa về nhà.

- Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần yêu thương và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn trong cuộc sống.

Theo em, để thể hiện lòng biết ơn trong cuộc sống, mỗi học sinh cần:

- Luôn cư xử lịch sự, nói lời cảm ơn với bất cứ việc gì được người xung quanh giúp đỡ.

- Rèn luyện và học tập thật tốt để trở thành người có ích cho xã hội, cộng đồng, gia đình.

- Giúp đỡ, quan tâm, chăm sóc ông bà, bố mẹ.

- Trân trọng và có ý thức gìn giữ truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc ta.

- Đoạn thơ được viết theo thể thơ lục bát.

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.

- Hai câu thơ “Những ngôi sao thức ngoài kia/ Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con” sử dụng phép tu từ nhân hóa và so sánh.

- Tác dụng: thể hiện tình yêu thương con sâu sắc của người mẹ. So với những ngôi sao trên bầu trời cao, sự hi sinh của mẹ còn vĩ đại hơn nhiều. Mẹ là người đã không quản gian nan, khó nhọc, không quản thức trắng đêm thâu để quạt mát cho con ngủ. Với mẹ con là tất cả, là nguồn sống cả đời của mẹ.

- BPTT so sánh: Mẹ là cơn gió mùa thu

- Tác dụng:

+ Lời thơ sinh động, gợi cảm…

+ Nhấn mạnh tình cảm yêu thương, chăm sóc của mẹ dành cho con; mẹ đem lại cho con những điều tốt đẹp nhất.

+ Thể hiện tình cảm yêu thương, biết ơn và trân trọng của con với mẹ…

Bài học về cách ứng xử với mẹ hàng ngày:

- Yêu thương, kính trọng mẹ hơn.

- Chăm sóc, phụng dưỡng, hiếu thảo, vâng lời mẹ…

- Cố gắng chăm ngoan học giỏi để không phụ công dạy dỗ của mẹ.

- Trân trọng, biết ơn tình cảm của mẹ dành cho bản thân…

Khi còn nhỏ, em thường được nghe ông và bà kể cho nghe những câu chuyện cổ tích rất ý nghĩa. Một trong số truyện cổ tích ông kể mà em ấn tượng nhất là truyện Cây tre trăm đốt, ông kể trong lúc em và ông cùng đi chặt tre làm diều.

Ngày xưa có một phú ông nhà giàu nhưng lại bủn xỉn keo kiệt, ông ta thuê anh nông dân nghèo có tính cần cù chịu thương chịu khó cày ruộng. Ông ta chỉ muốn anh nông dân làm cho mình mà lại không mất tiền thuê nên đã hứa hẹn rằng "Anh hãy chịu khó cày ruộng cho ta trong ba năm, hết thời gian đó ta sẽ gả con gái cho anh". Anh chàng này tưởng thật, làm ngày làm đêm không quản mệt nhọc, mang về cho phú ông lúa thóc chất đầy kho.

Cuối cùng cũng đến hạn ba năm, đang háo hức được lấy con gái phú ông thì anh nông dân lại bị lão ta lừa. Một mặt phú ông bảo anh vào rừng chặt cây tre trăm đốt về làm đũa mời cỗ cả làng, mặt khác sau khi anh đi lão ta bèn mở tiệc gả con gái cho tên nhà giàu khác. Ở bên này anh nông dân sau khi vào rừng chặt hết cả rặng tre, quần áo rách tơi tả, chân tay bị cứa chảy máu vẫn không tìm được cây tre đủ 100 đốt. Nghe tiếng khóc của anh đã có một ông bụt hiện lên và trao cho anh câu thần chú "Khắc nhập, khắc xuất", anh chặt đủ 100 đốt tre, đọc câu "khắc nhập" là từng đốt tre nhập thành cây tre đủ 100 đốt. Anh vui mừng đem tre về thì phát hiện ra phú ông lừa mình, anh liền đọc câu thần chú "khắc nhập" nhốt ông vào cây tre, sau khi nghe ông ta van xin và hứa không bày mưu lừa hại anh nữa anh mới đọc "khắc xuất" để thả ông ta ra. Từ đó anh nông dân lấy con gái phú ông và sống hạnh phúc đến cuối đời.

Tuy chỉ là truyện cổ tích nhưng thực sự rất gần gũi với cuộc sống hàng ngày, phú ông và cây tre trăm đốt giống như những khó khăn, thử thách và chướng ngại mà ta phải vượt qua trong cuộc sống. Hãy luôn cố gắng và sống thật tốt, mọi chuyện sẽ luôn có cách giải quyết.

Những hoạt động xã hội thường mang đến nhiều giá trị nhân văn tốt đẹp. Một trong những hoạt động xã hội mà tôi vẫn thường tham gia là ủng hộ đồng bào miền Trung khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra do trường học tổ chức.

Mỗi năm, miền Trung thường phải hứng chịu những cơn bão. Dù người dân đã có những biện pháp phòng chống như gia cố nhà cửa, cất trữ lương thực lên cao hay di tản khỏi vùng tâm bão. Nhưng sau mỗi cơn bão, hậu quả để lại cho con người vẫn rất nặng nề. Chính vì vậy, nhân dân khắp cả nước đã cùng hướng về miền Trung ruột thịt với nhiều hoạt động ý nghĩa.

Trong đó, trường học của tôi đã phát động hoạt động: “Vì miền Trung ruột thịt”. Cuối tuần trước, cô tổng phụ trách đã tổ chức một buổi họp với cán bộ lớp. Với vai trò là lớp trưởng, tôi đã đến lắng nghe và ghi chép lại toàn bộ thông tin cần thiết. Sau đó, tôi đã phổ biến với các bạn trong lớp vào giờ sinh hoạt đầu tuần này. Hoạt động sẽ diễn ra trong một tuần, từ thứ hai đến thứ sáu tuần này. Chúng tôi có thể ủng hộ quần áo, thực phẩm, đồ dùng học tập hoặc một số tiền nhỏ... Các lớp trưởng sẽ tiến hành tổng hợp lại rồi đem nộp cho nhà trường vào thứ sáu. Sau đó, các thầy cô sẽ tổ chức một chuyến đi vào miền Trung để đem những món quà này cho người dân ở đó.

Khi nghe tôi phổ biến, các thành viên trong lớp đều rất hưởng ứng. Tôi đã xin mẹ một số tiền nhỏ để ra hiệu sách để mua một số đồ dùng học tập như bút bi, thước kẻ, hộp bút.... Trở về nhà, tôi còn lấy những cuốn sách giáo khoa của năm học trước vẫn còn mới và gói lại cẩn thận. Bố còn cho tôi hai trăm nghìn đồng để mang đến ủng hộ. Trong một tuần, các bạn trong lớp đã đem đến rất nhiều món đồ giá trị.

Sau một tuần nhận ủng hộ, chuyến xe nghĩa tình của trường đã xuất phát để đem vào những món quà cho người dân miền Trung, đặc biệt là các bạn học sinh. Tôi cảm thấy hoạt động này thật ý nghĩa. Tôi sẽ tích cực tham gia nhiều hoạt động như vậy hơn nữa.

Những việc làm tốt sẽ đem đến niềm vui cho con người. Chúng ta cần tích cực tham gia các hoạt động xã hội giàu ý nghĩa để biết lan tỏa yêu thương, nhận lại những điều tích cực cho bản thân.

Bàn tay mẹ chắn mưa sa

Bàn tay mẹ chặn bão qua mùa màng.

Vẫn bàn tay mẹ dịu dàng

À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon

À ơi này cái trăng tròn

À ơi này cái trăng còn nằm nôi...

Trích đoạn trong bài thơ “À ơi tay mẹ” của nhà thơ Bình Nguyên đã cho ta thấy được tình mẫu tử bao la, thiêng liêng được tác giả thể hiện qua hình tượng bàn tay mẹ. Người mẹ hiện lên qua hình ảnh "bàn tay mẹ" đã khắc họa tình yêu thương bao la vô bờ dành cho con. Đôi bàn tay ấy đã che chở để con vượt qua những giông tố cuộc đời "Bàn tay mẹ chắn mưa sa/ Bàn tay mẹ chặn bão qua mùa màng". Khi còn thơ bé, mẹ vẫn bồng bế con trên đôi tay quen thuộc ấy. Từng lời ru ngọt ngào, trong trẻo của mẹ đã đưa con vào giấc ngủ say nồng. Lời ru của mẹ à ơi qua tuổi thơ con và sẽ nằm lại trong kí ức của con suốt quá trình trưởng thành. Đối với con, mẹ mãi là chốn bình yên, dịu dàng nhất thế gian. Còn với mẹ, con là món quà vô giá, con đẹp đẽ tựa vầng trăng trong trẻo trên bầu trời. Mẹ gọi con bằng những cái tên âu yếm, thân thương "cái trăng vàng", "cái trăng tròn".Với thể thơ lục bát truyền thống, hình ảnh thơ gần gũi kết hợp với biện pháp điệp "À ơi này cái", nhân hóa "cái trăng vàng ngủ ngon" đã giúp các câu thơ có nhịp điệu, sâu lắng như lời hát ru thân thương. Từ đây, nhà thơ gợi nhắc tới chúng ta tình yêu thương rộng lớn không gì sánh bằng của mẹ dành cho con cái, vì vậy, mỗi người chúng ta hãy biết trân trọng, yêu thương đấng sinh thành.

Reng… Reng… Reng… Hồi chuông reo vang dồn dập khiến cả ngôi trường rộng lớn đang yên tĩnh phải giật mình. Và rồi từ các lớp học, âm thanh xì xào dần dần vang lên, đó là tiếng đẩy ghế, gấp sách vở, chào thầy cô… Sau đó, sân trường dang rộng vòng tay, chào đón hàng trăm bạn nhỏ từ các cửa lớp ùa ra chơi. Phút chốc, sân trường trở nên rộn ràng và đông vui.

Lúc đầu, các bạn nhỏ còn đứng rải rác khắp trên sân, nhưng sau đó, các bạn liền nhanh chóng tụm lại với nhau thành từng nhóm nhỏ để chuẩn bị tổ chức trò chơi của mình. Có bạn cứ phân vân mãi, cuối cùng phải được kéo đi mới tìm được hội chơi. Vì trời lúc này cũng đã có nắng, nên bóng mát dưới các gốc cây là địa điểm được nhiều bạn lựa chọn nhất. Thành ra, trên sân trường, cứ chỗ nào có cây bàng, cây phượng thì phía dưới sẽ có rất nhiều bạn nhỏ tụ tập. Còn những góc không có tán lá che lại, nắng chiếu trực tiếp xuống khoảng sân vàng ươm, thì chẳng có ai cả.

Dưới nhưng góc bóng râm rộng và không có vật cản, là nơi mà các bạn tụ tập chơi thể thao. Nào đá cầu này, đá bóng này, đuổi bắt này… Đông vui nhất, phải là trò nhảy vòng số tám. Có hai bạn nam đứng ở hai đầu sợi dây dài và to, quay liên hồi. Các bạn khác đứng ở ngoài, nhảy vào dây theo nhịp quay, cứ nhảy được năm nhịp là người sau thêm vào. Khi số người càng đông thì việc nhảy càng thêm khó hơn. Tiếng đếm, tiếng hô vọng khắp sân trường, khiến nhiều bạn đang chơi trò khác cũng phải chạy sang xem và cổ vũ.

Phía góc sân có nhiều ghế đá, thì là nơi dành cho những bạn thích ngồi đọc sách và kể chuyện. Rải rác các nhóm bạn tụ tập về một góc, chăm chú nghe nhau kể chuyện. Khi kể đến điều gì căng thẳng thì mọi người chăm chú nín thở để lắng nghe. Khi kể điều gì muốn giữ làm bí mật, thì mọi người chụm sát vào nhau, thì thầm vào tai. Hay khi kể điều gì thú vị lắm, thì mọi người cười phá lên, nhưng rồi dường như ngại ngùng với các bạn khác, lại vội đưa tay lên che miệng lại.

Cũng có những bạn thích yên tĩnh, thì chọn một góc riêng, cầm theo cuốn sách dày và đọc. Bạn nhỏ ấy chìm đắm trong thế giới riêng của mình. Chính ở những góc sân nhỏ bé ấy, các bạn nhỏ nội tâm mới dễ dàng cảm nhận được những làn gió mát rượi, những tiếng chim lích rích trên vòm cây. Thật là thong thả và thoải mái.

Giờ ra chơi, sân trường chính là nơi để các bạn học sinh vui chơi, thả lỏng sau những giờ học tập căng thẳng. Mỗi bạn sẽ chọn những góc, những trò chơi khác nhau. Nhưng tất cả đều rất vui vẻ và hạnh phúc.