Chuyên đề Hóa 12 CTST Bài 6: Một số khái niệm cơ bản về phức chất có đáp án

- Nguyên tử trung tâm có thể là cation hoặc nguyên tử kim loại.

- Phối tử là anion hoặc phân tử trung hòa còn cặp electron chưa liên kết, có khả năng cho nguyên tử trung tâm.

- Số liên kết giữa nguyên tử trung tâm với các phối tử gọi là số phối trí.

- Mỗi ion OH$^{−}$ có 2 cặp electron hoá trị:

Tuy nhiên, khi tạo phức chất, mỗi phối tử OH$^{−}$ chỉ có dung lượng phối trí bằng 1 (do chỉ có thể hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất).

- Mỗi ion Cl$^{−}$ có 4 cặp electron hoá trị:

Tuy nhiên, khi tạo phức chất, mỗi phối tử Cl$^{−}$ chỉ có dung lượng phối trí bằng 1 (do chỉ có thể hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất).

- Mỗi phân tử NH$_{3}$ có một cặp electron hoá trị $(\mathop N\limits^{ \bullet \bullet } {H_3})$, có thể cho nguyên tử trung tâm để hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất nên mỗi phối tử NH$_{3}$ có dung lượng phối trí bằng 1.

- Mỗi phân tử CH$_{3}$NH$_{2}$ có một cặp electron hoá trị $(C{H_3}\mathop N\limits^{ \bullet \bullet } {H_2})$, có thể cho nguyên tử trung tâm để hình thành một liên kết σ với nguyên tử trung tâm trong phức chất nên mỗi phối tử CH$_{3}$NH$_{2}$ có dung lượng phối trí bằng 1.

a) Cryolite có nguyên tử trung tâm là Al$^{3+}$, phối tử F$^{−}$. Mỗi phối tử F$^{−}$ trong phức chất này đã cho nguyên tử trung tâm 1 cặp electron để hình thành 1 liên kết σ, nên phối tử F$^{−}$ trong phức chất này có dung lượng phối trí bằng 1. Xung quanh nguyên tử trung tâm Al$^{3+}$ có 6 liên kết s với 6 phối tử F$^{−}$, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm Al$^{3+}$ trong cryolite bằng 6.

b) Do cryolite có vai trò làm tăng độ dẫn điện của Al$_{2}$O$_{3}$ nóng chảy, đồng thời cũng làm giảm nhiệt độ nóng chảy của Al$_{2}$O$_{3}$, tạo lớp ngăn cách để bảo vệ nhôm nóng chảy nên khi sử dụng cryolite sẽ giúp nâng cao hiệu suất, làm giảm giá thành trong sản xuất nhôm.

a) Trong phức chất [PtCl$_{4}$(NH$_{3}$)$_{2}$] có 4 phối tử Cl$^{−}$ và 2 phối tử NH$_{3}$, mỗi phối tử tạo một liên kết s với Pt$^{4+}$, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm Pt$^{4+}$ là 6;

b) Trong phức chất [CrCl$_{2}$(NH$_{3}$)$_{4}$]Cl có 2 phối tử Cl$^{−}$ và 4 phối tử NH$_{3}$, mỗi phối tử tạo một liên kết s với Cr$^{3+}$, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm Cr$^{3+}$ là 6;

c) Trong phức chất Na$_{2}$[Sn(OH)$_{6}$] có 6 phối tử OH$^{−}$, mỗi phối tử tạo một liên kết s với Sn$^{4+}$, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm Sn$^{4+}$ là 6;

d) Trong phức chất [Ni(en)$_{3}$]Cl có 3 phối tử (en) hay ethyldiamine ($\mathop N\limits^{ \bullet \bullet } {H_2} - C{H_2} - C{H_2} - \mathop N\limits^{ \bullet \bullet } {H_2}$), mỗi phối tử tạo hai liên kết s với Ni$^{2+}$, nên số phối trí của nguyên tử trung tâm Ni$^{2+}$ là 6.