Chuyên đề Hóa 12 Cánh Diều Bài 8: Vai trò và ứng dụng của phức chất có đáp án

a) Chlorophyll giúp chuyển hoá năng lượng mặt trời thành năng lượng cho quá trình quang hợp, tạo ra carbohydrate cho cây xanh và oxygen cho bầu khí quyển.

b) Ứng dụng của một số phức chất mà em biết:

+ Phức chất Na$_{3}$[Ag(S$_{2}$O$_{3}$)$_{2}$] tan tốt trong nước nên nguời ta dùng Na$_{2}$S$_{2}$O$_{3}$ để loại bỏ phần hợp chất không tan của bạc trên phim trong kĩ thuật nhiếp ảnh.

+ Có thể dùng phức chất Na$_{3}$[Co(NO$_{2}$)$_{6}$] để phát hiện cation K$^{+}$ có trong dung dịch.

+ Phức chất [Rh(CO)$_{2}$I$_{2}$]$^{−}$ đã giúp thực hiện thành công quá trình sản xuất hàng trǎm ngàn tấn CH$_{3}$COOH mỗi năm từ phản ứng của CH$_{3}$OH và CO.

+ Phức chất Na$_{3}$[AlF$_{6}$] (cryolite) được sử dụng làm chất giảm nhiệt độ nóng chảy của Al$_{2}$O$_{3}$ trong sản xuất nhôm.

+ Phức chất chứa phối tử EDTA (ethylenediaminetetraacetic) hoặc EDDHA (ethylenediamine – di – o – hydroxylphenylacetic acid) ở dạng muối dễ tan, được ứng dụng làm chất cung cấp phối tử tổng hợp phân bón chelate nhằm nâng cao năng suất và chất lượng của cây trồng.

+ Phức chất Rh-phosphine (còn gọi là xúc tác Wilkinson) được sử dụng làm xúc tác trong phản ứng cộng hydrogen vào alkene.

+ Phức chất HRh(CO)[P(C$_{6}$H$_{5}$)$_{3}$]$_{3}$được sử dụng làm xúc tác trong phản ứng chuyển hoá propene thành butanal.

+ Phức chất [PdCl$_{4}$]$^{2-}$ được dùng làm chất xúc tác cho quá trình chuyển hoá C$_{2}$H$_{4}$ thành CH$_{3}$CHO.

+ Phức chất được tạo ra bởi ion Fe$^{3+}$ và SCN$^{-}$ có màu đỏ đậm được dùng trong phân tích định tính hoặc định lượng cation Fe$^{3+}$.

+ Dạng muối của hợp chất EDTA (ethylenediaminetetraacetic) có thể tạo ra phức chất tan với nhiều cation kim loại, nên thường được dùng trong chuẩn độ tạo phức, …

Quá trình quang hợp mang đến những lợi ích cơ bản cho con người:

- Giúp cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide và oxygen trong không khí → Giúp điều hòa khí hậu (hạn chế hiện tượng hiệu ứng nhà kính) đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hô hấp duy trì sự sống của nhiều sinh vật khác trong đó có con người.

- Tạo ra chất hữu cơ cung cấp cho các sinh vật khác thông qua chuỗi thức ăn. Ví dụ: thỏ ăn cỏ, nhiều loại trái cây là nguồn thực phẩm bổ dưỡng và là nguồn nguyên liệu cho quá trình sản xuất của con người.

* Khả năng kết hợp của heme B với khí O$_{2}$ và của heme B với khí CO:

Carbon monoxide (CO) là một loại khí độc, không màu, không mùi, không vị. Khi hemoglobin liên kết với CO sẽ tạo thành carboxyhemoglobin (HbCO), đây là một cấu trúc bền vững nhưng không có khả năng mang O$_{2}$. CO có ái lực rất cao với hemoglobin (gấp khoảng 200 lần so với ái lực giữa O$_{2}$ và hemoglobin ở người trưởng thành bình thường) nên có khả năng ngăn chặn việc gắn O$_{2}$của hemoglobin, thậm chí đẩy O$_{2}$ra khỏi HbO$_{2}$khi cạnh tranh các vị trí liên kết trên heme. Do đó, khi có sự hiện diện CO, hàm lượng O$_{2}$ trong máu thấp hơn nhiều so với bình thường.

* Nguy cơ khi sử dụng máy phát điện hoặc đốt than tổ ong trong phòng ngủ kín để sưởi ấm: Khi thiếu oxygen, than (carbon) sẽ xảy ra phản ứng: C + CO$_{2}$ → 2CO. Khi vào cơ thể, khí CO kết hợp với hemoglonin trong máu làm giảm khả năng hấp thụ và vận chuyển oxygen của hemoglobin (ngộ độc CO). Người ngộ độc có thể hôn mê, bất tỉnh, để lại di chứng về trí tuệ, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

a) Giúp chuyển hoá nǎng lượng mặt trời thành năng lượng cho quá trình quang hợp: chlorophyll.

b) Giúp vận chuyển oxygen trong cơ thể: heme B.

c) Điều trị một số bệnh liên quan đến thần kinh: vitamin B$_{12}$.