Bộ 5 đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 Cánh diều (2023-2024) có đáp án - Đề 1

- Các từ láy được sử dụng trong bài thơ: Le te, lập lòe, phất phơ, lóng lánh. (0,5đ)

- Tác dụng: (0,5đ)

+ Giúp lời thơ thêm mượt mà, uyển chuyển.

+ Góp phần miêu tả cụ thể, sinh động hơn đặc điểm của các sự vật: độ thấp của gian nhà, ánh sáng của đom đóm, làn khói vương nhẹ trên lưng giậu, ánh trăng phản chiếu xuống làn nước ao…

- Nhà thơ tìm đến rượu, nhưng lại “hay chả mấy” nên uống được vài chén đã say, không thể uống tiếp.

- Lí giải: Dù tìm đến thú vui tao nhã nơi thôn quê yên bình nhưng Nguyễn Khuyến vẫn không thể toàn tâm hưởng thụ, vì vẫn mang trong lòng những suy tư về sự đời, về đất nước, nhân dân,… Nguyễn Khuyến vẫn đau đáu một nỗi lòng âu lo trước vận mệnh đất nước đang chìm đắm trong vòng nô lệ. “Đôi mắt đỏ hoe” của ông đã nói lên rất nhiều về nỗi buồn, sự day dứt, băn khoăn trước cuộc đời, trước vận nước.

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề

b. Xác định đúng yêu cầu của đề.

Chủ đề VƯỢT LÊN SỐ PHẬN

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể viết bài nhiều cách trên cơ sở kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm; đảm bảo các yêu cầu sau:

Mở bài: Giới thiệu chủ đề vượt lên số phận. (0,5đ)

Thân bài: (1,5đ)

- Giải thích: Vượt lên số phận là dũng cảm vượt qua mọi khó khăn, nghịch cảnh trong cuộc sống, luôn cố gắng, nỗ lực hoàn thiện bản thân, biến những khiếm khuyết của bản thân thành điểm mạnh, thay đổi cuộc sống của mình theo hướng tốt đẹp hơn.

- Phân tích, chứng minh: Vì sao phải vượt lên số phận?

+ Vượt lên trên số phận của chính mình sẽ giúp cho bạn trở thành một “phiên bản” tốt nhất có thể, từ đó cuộc sống này sẽ có ý nghĩa và đáng sống hơn.

+ Những tấm gương vượt lên số phận có thể lan tỏa những điều tích cực, đem đến cho những người xung quanh niềm tin, niềm hi vọng vào một tương lai tốt đẹp hơn.

- Bàn luận:

+ Vượt lên trên số phận của chính mình nhưng cũng cần biết giới hạn của bản thân mình.

+ Phê phán những người không có ý chí nghị lực, thấy khó khăn đã vội chùn bước.

- Bài học:

+ Nếu rơi vào tình huống không may, gặp khó khăn trong cuộc sống, con người cần biết vượt lên số phận.

+ Chúng ta không nên kì thị mà phải biết giúp đỡ những người kém may mắn hơn trong cuộc sống.

+ Cần phải sống có mục tiêu, sống có lí tưởng, dám nghĩ, dám làm và không được ỷ lại vào người khác

Kết bài: Khẳng định lại vấn đề và liên hệ bản thân. (0,5đ)

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt..

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.