Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 11 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 9

Kết cấu:

- Thể hiện cái nhìn lạc quan của nhà văn.

- Thể hiện tinh thần cao đẹp và niềm tin vào sự bất tử của những chiến sĩ phi công bảo vệ vùng trời của Tổ quốc.

- Trong suốt tác phẩm, nhân vật tôi chủ yếu là người đứng ngoài, quan sát kể lại câu chuyện thì đến đây nhân vật tôi đã trực tiếp tham gia vào câu chuyện bằng hành động cụ thể “xoài người ra giữ lấy cái khung ảnh”.

- Hành động này không chỉ là hành động giúp đỡ bà cụ mà còn khẳng định sâu sắc hơn tình cảm cảm thông, trân quý đối với các bà mẹ có con hi sinh trong chiến đấu và lòng biết ơn những người lính của tác giả.

- Hơn nữa hình ảnh trong tờ báo “đã xưa cũ”, anh phi công “còn rất trẻ” còn có tác dụng phản ánh hiện thực khốc liệt: chính chiến tranh đã cướp đi tuổi trẻ, cướp đi sự sống của những con người quả cảm ấy và chính chiến tranh đã để lại nỗi đau dai dẳng cho người ở lại.

Qua đó, ta thấy được chi tiết này vừa có giá trị hiện thực, vừa có giá trị nhân đạo, nó góp phần quan trọng vào việc thể hiện chủ đề của truyện.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

- Phân tích nhân vật bà cụ:

+ Ngoại hình: “Hình vóc bé nhỏ, teo tóp của bà như chìm lấp vào thân ghế”, “lưng còng, hai bàn tay gầy guộc” khắc hoạ rõ nét vẻ ngoài lam lũ, vất vả, khắc khổ của người mẹ, người phụ nữ Việt Nam xưa

+ Cử chỉ “bà cụ chẳng dám hỏi han gì thêm. Bà ngồi im, ôm chặt trong lòng một chiếc làn mây... bà không muốn nhận khay đồ ăn, “Tất cả các thứ hộp thứ gói trên khay bà dồn hết vào chiếc làn mây. Bà chẳng ăn chút gì... bà cũng chỉ xin một cốc nước lọc.”

+ Lời nói sử dụng nhiều từ ngữ đưa đẩy “các bác kìa, bác nhỉ, thưa các bác...” hay “Thảo nào hai lượt tàu bay “những” triệu bạc... Các chú cho già “thì có” khiến cho nhân vật bà cụ hiện lên với những nét đặc trưng tiêu biểu của tầng lớp nông dân ở làng quê Việt Nam: xởi lởi, cởi mở, chân chất, chắt chiu.

Qua đó hiện lên một mảnh đời cơ cực, nhọc nhằn, vất vả.

+ Hành động: đây là lần đầu tiên trong cuộc đời, người mẹ ấy đi máy bay, bà bày đồ cúng cho con trên máy bay, trên vùng trời con mình là chiến sĩ phi công hy sinh gần 30 năm trước. Khi chứng kiến cái dáng vẻ sợ sệt, van lơn, khẩn khoản của bà cụ với tay vận complet, ta lại càng thương cảm, xót xa.

Tình mẫu tử thiêng liêng, sâu sắc

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Sự vô tâm, thờ ơ trong các mối quan hệ.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm, vấn đề xã hội đặt ra: Sự vô tâm, thờ ơ trong các mối quan hệ.

2. Nghị luận về vấn đề: Sự vô tâm, thờ ơ trong các mối quan hệ.

a. Giải thích vấn đề

- Sự vô tâm, thờ ơ: là thái độ lạnh nhạt, thiếu quan tâm, không chia sẻ, không để ý đến cảm xúc và nhu cầu của người khác.

- Xuất hiện trong nhiều mối quan hệ: gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm…

b. Biểu hiện

- Trong gia đình: con cái ít trò chuyện với cha mẹ; cha mẹ mải mê công việc, bỏ qua tâm tư của con.

- Trong xã hội: thấy người gặp khó khăn nhưng không giúp; làm việc chung nhưng không hỗ trợ nhau; thờ ơ với những vấn đề chung.

- Trên mạng xã hội: chỉ quan tâm “like”, “share” nhưng không thực sự sẻ chia hay hành động.

c. Nguyên nhân

- Nhịp sống nhanh, áp lực công việc và học tập khiến con người thu hẹp sự quan tâm.

- Sự phát triển của công nghệ thay thế giao tiếp trực tiếp, khiến tình cảm trở nên lạnh nhạt.

- Chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng khiến nhiều người chỉ chú ý đến lợi ích của bản thân.

- Mất niềm tin do từng bị phản bội, lợi dụng.

d. Hậu quả

- Làm rạn nứt, phá vỡ các mối quan hệ.

- Khiến con người cảm thấy cô đơn, lạc lõng dù sống giữa cộng đồng.

- Làm suy giảm lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết.

- Về lâu dài, khiến xã hội trở nên lạnh lẽo, vô cảm, dễ dẫn đến những bi kịch tinh thần.

e. Giải pháp

- Mỗi cá nhân cần rèn luyện sự quan tâm, biết lắng nghe và thấu hiểu người khác.

- Dành thời gian cho gia đình, bạn bè, đồng nghiệp.

- Tích cực tham gia hoạt động cộng đồng, từ thiện, giúp đỡ người khó khăn.

- Sử dụng mạng xã hội một cách nhân văn, biến lời nói thành hành động thực tế.

- Giáo dục lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia ngay từ nhỏ.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.