Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 11 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 4

Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật lão Khúng:

- Sống có tình có nghĩa, biết yêu thương và trân trọng công lao của con Khoang Đen, người bạn đã cùng lão vất vả suốt bao nhiêu năm tháng.

- Tấm lòng nhân hậu thể hiện ở cách hành xử nhân đạo với con vật: trả nó về với thế giới tự do, để nó được sống sung sướng những ngày cuối đời.

* Nhận xét về điểm nhìn trần thuật: Truyện có sự chuyển đổi linh hoạt giữa nhiều điểm nhìn:

- Điểm nhìn của người kể chuyện ngôi kể thứ ba khi tái hiện và đánh giá các sự kiện.

- Điểm nhìn của nhân vật lão Khúng: thấy mình “không còn à giống người” nếu bán con bò cho người ta giết thịt xem việc thả con vật vào rừng là giải thoát để nó về với thế giới tự do,…

- Điểm nhìn bên ngoài: thể hiện qua chuỗi sự kiện diễn ra liên tiếp, qua các chi tiết miêu tả ngoại hình của con Khoang Đen và hành động của lão Khúng

- Điểm nhìn bên trong: Thể hiện qua việc tái hiện thế giới nội tâm của nhân vật lão Khúng

* Phân tích tác dụng của việc sử dụng điểm nhìn bên trong:

- Trong toàn bộ đoạn trích, tác giả đã đặt điểm nhìn vào nhân vật lão Khúng, tức là kể lại câu chuyện xuyên qua ý thức, cảm nhận của nhân vật, đó chính là điểm nhìn bên trong.

- Từ điểm nhìn này, tác giả đã cho ta thấy được những suy nghĩ thầm kín diễn ra trong nội tâm nhân vật.

- Từ điểm nhìn này, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật lão Khúng: một người nông dân chất phác nhưng lại có những suy nghĩ vô cùng nhân văn và sâu sắc, biết yêu thương loài vật như yêu thương một con người.

Học sinh được tự do rút ra bài học, miễn là hợp lí và liên quan đến nội dung đoạn trích. Tham khảo:

- Cần phải biết yêu thương loài vật.

- Cần phải biết trân trọng những gì mà người khác đã làm cho mình.

- Biết trân trọng tự do.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

- Tình huống của đoạn trích chính là sự kiện lão Khúng quyết định trả tự do cho con Khoang Đen và xua nó về với rừng già.

+ Đây là một tình huống bất ngờ: Lão Khúng định bán con bò Khoang Đen già lấy tiền nhưng chợt nghĩ đến công lao cả đời của nó, lão thương tình và quyết định thả nó về rừng. Hành động bất ngờ này thể hiện tấm lòng nhân hậu, biết quý trọng và trả ơn của lão nông dân.

+ Đây là một tình huống chứa đựng nhiều ý nghĩa: Hành trình về rừng của con bò giống như ẩn dụ cho con người khi đối diện với tự do: nhiều người vì sợ hãi điều mới mẻ, không dám rời bỏ sự an toàn quen thuộc nên đã chối bỏ cơ hội tự do và quay lại cuộc sống ràng buộc.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Biết yêu thương loài vật.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Khái quát về tác giả, tác phẩm:

- Tác giả: Nguyễn Minh Châu là “người mở đường tinh anh và tài năng” cho văn học Việt Nam sau 1975. Truyện ngắn của ông thường tập trung vào các đề tài thế sự, đời thường, với nhiều trăn trở đổi mới về bút pháp. Các truyện ngắn tiêu biểu của ông: Mảnh trăng cuối rừng, Bến quê, Chiếc thuyền ngoài xa,…

- Tác phẩm: Truyện ngắn “Phiên chợ Giát” sáng tác năm 1989, in trong tập “Cỏ lau”, do NXB Tác phẩm mới ấn hành cùng năm.

- Vấn đề đặt ra: phải biết yêu thương loài vật.

2. Nghị luận về vấn đề biết yêu thương loài vật

a. Giải thích

- Yêu thương loài vật: đối xử nhân ái, tôn trọng sự sống của các loài động vật, không làm hại hoặc bóc lột chúng một cách tàn nhẫn.

- Đây là một biểu hiện của lòng nhân ái và ý thức bảo vệ môi trường sống.

b. Biểu hiện của tình yêu thương loài vật

- Chăm sóc, nuôi dưỡng thú nuôi, gia súc, gia cầm.

- Không săn bắn, giết hại động vật hoang dã trái phép.

- Cứu giúp, bảo vệ loài vật khi chúng gặp nạn.

- Tôn trọng công sức, giá trị lao động mà loài vật mang lại (giống như lão Khúng đối với con bò).

c. Ý nghĩa của việc yêu thương loài vật

- Về mặt đạo đức: rèn luyện lòng nhân ái, bao dung, nâng cao giá trị nhân văn.

- Về sinh thái: góp phần bảo vệ đa dạng sinh học, cân bằng hệ sinh thái.

- Về quan hệ con người – tự nhiên: giúp con người sống hòa hợp, tôn trọng mọi sự sống.

- Về tinh thần: tình yêu thương loài vật mang lại niềm vui, sự gắn bó, hạnh phúc.

d. Phê phán

- Thái độ tàn nhẫn, vô cảm với loài vật: ngược đãi thú nuôi, săn bắt, giết hại vì lợi ích cá nhân.

- Lối sống ích kỷ, coi thường sự sống của động vật.

e. Bài học, hành động

- Rèn luyện ý thức yêu thương và bảo vệ loài vật từ những việc nhỏ.

- Tham gia các hoạt động bảo vệ động vật, ủng hộ các tổ chức cứu hộ động vật.

- Sống nhân ái, lan tỏa thông điệp yêu thương muôn loài.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.