Ngữ văn · Lớp 10

Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 10 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 7

7 câu · 11 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Làm bài

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

I. Đọc hiểu (4,0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

THUẬT HỨNG (BÀI 5)

Đến trường đào mận $^{(1)}$ ngạt chăng thông

Quê cũ ưa làm chủ cúc thông $^{(2)}$

Sầu nặng/ Thiếu Lăng $^{(3)}$ biên đã bạc

Hứng nhiều/Bắc Hải $^{(4)}$ chén chưa không

Mai chăng bẻ, thương cành ngọc $^{(5)}$

Trúc nhặt vun, tiếc cháu rồng $^{(6)}$

Bui một tấc lòng ưu ái $^{(7)}$ cũ

Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.

(Thơ văn Nguyễn Trãi, Tuyển chọn Phan Sĩ Tấn,

Trần Thanh Đạm, NXB Giáo dục 1980, tr.41-42)

Chú thích:

(1) đào mận: nơi quyền quý.

(2) cúc thông: là những loại cây thanh cao tượng trưng cho cuộc sống của người ở ẩn.

(3) Thiếu Lăng: tên hiệu của nhà thơ Đỗ Phủ, nhà thơ yêu nước, thương dân ở đời Đường.

(4) Bắc Hải: tên hiệu của Khổng Dung, nhà thơ đời Hán muốn dẹp loạn nhưng không thành công, tìm khuây khỏa trong chuyện làm thơ và uống rượu.

(5) cành ngọc: hoa mai nở, nhìn như một cành xâu đầy chuỗi ngọc.

(6) cháu rồng: người xưa gọi măng là long tôn (cháu rồng).

(7) ưu ái: yêu nước, thương dân.

Câu 1

1 điểm

(0,5 điểm) Xác định thể thơ được sử dụng trong văn bản trên.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2

1 điểm

(0,5 điểm) Dựa vào nội dung bài thơ Thuật hứng (số 5), phán đoán hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Phán đoán hoàn cảnh sáng tác: Nguyễn Trãi đã cáo quan về ở ẩn.

Câu 3

1 điểm

(1,0 điểm) Nêu hiệu quả nghệ thuật đối được sử dụng trong hai câu thực của bài thơ.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Nghệ thuật đối được sử dụng trong hai câu thực: sầu nặng – hứng nhiều; Thiếu Lăng – Bắc Hải; biên đã bạc – chén chưa không.

- Hiệu quả:

+ Nghệ thuật đối tạo nên cách diễn đạt: sinh động, hấp dẫn, ấn tượng, gợi hình, biểu cảm; tạo lời thơ cân đối, hài hòa.

+ Nghệ thuật đối nhấn mạnh nội dung: Thiếu Lăng mang nặng mối sầu về thế sự loạn lạc, tóc đã bạc. Bắc Hải muốn dẹp loạn nhưng không thành công, tìm khuây khỏa trong chuyện làm thơ và uống rượu nên chưa bao giờ để chén không có rượu.

+ Sử dụng nghệ thuật đối, tác giả thể hiện thái độ, tình cảm: thấu hiểu, thương cảm cho những thi nhân có chí lớn nhưng không thành công.

Câu 4

1 điểm

(1,0 điểm) Hai dòng thơ: Bui một tấc lòng ưu ái cũ/ Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì về vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Hai dòng thơ nói về tấm lòng yêu nước thương dân của Nguyễn Trãi vẫn đêm ngày cuồn cuộn chảy như nước thủy triều của biển Đông.

- Hai dòng thơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi: tình yêu nước.

Câu 5

1 điểm

(1,0 điểm) Theo anh/ chị, cách ứng xử Quê cũ ưa làm chủ cúc thông có phù hợp với cuộc sống hiện nay không? Vì sao?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Cách ứng xử Quê cũ ưa làm chủ cúc thông có nghĩa là sống gắn bó, hòa mình với thiên nhiên  phù hợp với cuộc sống hiện nay.

- Lối sống gắn bó, hòa mình với thiên nhiên giúp ta có tinh thần thư thái, thảnh thơi, an nhàn, không vướng bận lo toan, muộn phiền của nhịp sống hiện đại.