Bộ 10 đề thi giữa kì 2 Văn 12 Kết nối tri thức có đáp án (Đề 5)

- Luận đề của văn bản: tập trung làm sáng tỏ luận đề tệ tham nhũng trong bộ máy cai trị của thực dân Pháp ở thuộc địa (Việt Nam).

- Luận đề được thể hiện ở nhan đề: Tệ tham nhũng trong bộ máy cai trị (nội dung và đối tượng bàn luận).

à Nhan đề phù hợp với nội dung của văn bản, qua nhan đề, độc giả xác định được nội dung cụ thể của văn bản.

- Nội dung từng phàn của văn bản:

+ Phần/ đoạn 1: sự lãng phí, tham nhũng cho việc ăn chơi, hưởng thụ quan chức thuộc bộ máy cai trị.

+ Phần/ đoạn 2: bọn viên chức thuộc địa là những kẻ bất lương.

+ Phần/ đoạn 3: những viên chức của bộ máy cai trị là những kẻ ăn hại ngân sách.

- Mối quan hệ giữa các phần/ đoạn:

+ Đi từ khái quát đến cụ thể: đoạn 1 khái quát sự lãng phí, tham nhũng của bộ máy cai trị đầu não; đoạn 2, 3 làm rõ sự lãng phí, tham nhũng ở bọn viên chức thuộc bộ máy cai trị.

+ Nội dung ở 3 luận điểm làm sáng tỏ luận đề: tệ tham nhũng trong bộ máy cai trị.

- Đi thẳng vào vấn đề bằng hàng loạt con số cụ thể. Con số ấy là cơ sở để tác giả khẳng định; việc ăn chơi, hưởng thụ quan chức thuộc bộ máy cai trị đã tiêu tốn rất nhiều tiền của ngân sách.

- Triển khai luận điểm bằng 5 luận cứ: chi cho nhân sự, vua An Nam sang ngao du bên Pháp, ba chục viên chức cao cấp ở các thuộc địa ăn chơi, việc đi lại của quan toàn quyền, chi cho các giáo sư ở trường học và công việc thanh tra.

- Sử dụng bằng chứng là các con số; thao tác lập luận chính: chứng minh, so sánh và tổng hợp.

- Mục đích của luận điểm: chứng minh, làm rõ biểu hiện của tham nhũng lãng phí trong bộ máy cai trị của thực dân Pháp tại thuộc địa (Việt Nam) – luận điểm nàu là bộ phận quan trọng làm sáng tỏ luận đề (tệ tham nhũng trong bộ máy cai trị).

- Những căn cứ để tác giả khẳng định một đội quân bất lương, bất tài:

+ Bất lương: chúng kiếm chác nhiều hơn, bằng đủ cách: cấp học bổng cho các cậu ấm con các quan công sứ; họp hội đồng quản hạt chỉ là để bàn việc bàn việc cướp giật công quỹ; làm đầy công quỹ bằng nhiều cách bất lương.

+ Bất tài: không đủ tư cách cần thiết để thực hiện nhiệm vụ, phụ trách, chỉ có tài phung phí công quỹ.

+ Bằng chứng là những con số xác thực về việc sử dụng lãng phí đồng tiền.

- Câu văn thể hiện rõ tính phủ định, khẳng định:

+ Các quan cai trị đều là những ông vua con; tất cả bọn chúng chỉ có mỗi cái tài là phung phí công quỹ.

+ Không đủ tư cách cần thiết của những con người được giao phó những quyền hạn rộng rãi và ghê gớm như thế.

+ Thế nhưng các ngài thanh tra thì không bao giờ rời khỏi Pari và đối với các thuộc địa thì các ngài cũng không hiểu biết gì hơn là hiểu biết ông trăng già!

+ Một cựu toàn quyền Đông Dương, một hôm đã thú nhận rằng thuộc địa này đầy rẫy những viên chức ăn hại ngân sách mà thường chẳng được tích sự gì cả.

- Nhận xét cách lập luận và sử dụng ngôn ngữ trong luận điểm số 3:

+ Dùng “gậy ông đập lưng ông” để vạch mặt tệ nạn tham nhũng, phủ nhận vai trò của bọn cai trị tại thuộc địa: “Một cựu toàn quyền Đông Dương… chẳng được tích sự gì cả.”.

+ Sử dụng một loạt các cụm từ gần nghĩa để vạch tệ tham nhũng: tốn cho công quỹ; do công quỹ đài thọ cả; do nhà nước trang trải; bắt ngân sách nhà nước phải chịu.

+ Sử dụng linh hoạt, hiệu quả các thao tác lập luận: chứng minh, so sánh, đối lập, bình luận, tổng hợp,…

- Ngôn ngữ, giọng điệu trong toàn văn bản: mỉa mai, châm biếm, đả kích sâu cay bằng lối nói ngược, phủ định, câu cảm.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

- Mục đích của văn bản:

+ Tố cáo sự bất nhân, tham lam – căn bệnh tham nhũng, lãng phí của bọn quan chức cai trị ở thuộc địa.

+ Phơi bày nỗi thống khổ của người dân thuộc địa, bị bóc lột, bị ăn cướp khiến đời sống của họ vô cùng cực khổ.

à Quân cai trị thực chất là ăn cướp, vơ vét của cải.

à Người dân bị mất nước là thân phận nô lệ, phải đè lưng làm để nuôi lũ ăn cướp.

- Vấn đề tác giả nêu lên trong văn bản có ý nghĩa đối với xã hội ngày nay:

+ Phê phán sự lãng phí, hưởng thụ xa hoa ở một số đối tượng trong xã hội.

+ Đánh thức người đọc: hãy quan tâm đến cảnh ngộ, số phận của người dân lao động ở những vùng khó khăn.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Hiện tượng nghèo nhưng phải “sang chảnh” của thanh niên hiện nay.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu vấn đề nghị luận.

- Nêu khái quát: tính cấp thiết vấn đề đối với tuổi trẻ.

2. Thân bài

- Làm rõ cách hiểu lối sống: nghèo nhưng phải “sang chảnh”.

- Biểu hiện:

+ Các dạng biểu hiện lối sống nghèo nhưng phải “sang chảnh” với những ví dụ cụ thể.

+ Phân tích nguyên nhân, tác hại (qua các góc nhìn).

- Quan niệm, chính kiến của bản thân (đồng tình/ phản đối).

+ Nhận thức cá nhân về hiện tượng sống nghèo nhưng phải “sang chảnh” trong giới trẻ.

+ Thái độ trước hiện tượng sống nghèo nhưng phải “sang chảnh” trong giới trẻ.

- Đề xuất một số giải pháp để khắc phục lối sống nghèo nhưng phải “sang chảnh” trong giới trẻ.

3. Kết bài

- Nhận thức của cá nhân về lối sống phù hợp tránh sống nghèo nhưng phải “sang chảnh”.

- Hành động của cá nhân thể hiện lối sống văn minh, phù hợp với hoàn cảnh gia đình, với môi trường hoạt động cụ thể.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.