Bộ 10 đề thi cuối kỳ 2 Văn 11 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 7

Hướng dẫn giải;

Nhân vật “nhà thơ” và “người anh hùng” được nhắc tới trong đoạn trích là: Lê Ngọc Hân và Quang Trung

- Việc nhắc đến các danh nhân đó có tác dụng:

+ Nhấn mạnh vai trò, sự gắn kết của xứ Huế với những giá trị văn hóa, văn học của dân tộc. Xứ Huế nói chung và nhà vườn An Hiên nói riêng là nơi hình thành, nuôi dưỡng những tư tưởng nhân đạo, những khát vọng lớn lao, những giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc.

+ Thể hiện thái độ trân trọng, ngợi ca của tác giả dành cho các danh nhân dân tộc; dành cho mảnh đất xứ Huế nghìn năm văn hóa.

+ Góp phần làm cho đoạn văn sinh động, hấp dẫn, thấm đượm giá trị lịch sử, văn hóa; thể hiện được nét đặc trưng của thể loại kí văn học: có sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình; thể hiện được phong cách nghệ thuật của Hoàng Phủ Ngọc Tường: sự uyên bác cùng lối hành văn hướng nội, tài hoa.

Qua câu văn: “Lịch sử đổi thay, con người đi qua, nhưng những thành phố còn lại”, tác giả đã khẳng định:

- “Đổi thay”, “đi qua”, “còn lại” không chỉ là những động từ thể hiện sự biến đổi, dịch chuyển hay sự tiếp tục mà còn ẩn chứa sự đối lập giữa sự trôi chảy, biến đổi với sự bất biến, trường tồn.

- Qua đó, tác giả muốn khẳng định với chúng ta về sự trường tồn, bất biến của những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của thành phố Huế nói riêng và các thành phố khác nói chung. Thời gian vận động, biến đổi không ngừng, các giai đoạn lịch sử sẽ khác đi, các thế hệ con người cũng sẽ thay đổi nhưng vẻ đẹp về văn hóa, cảnh sắc, cốt cách con người Huế thì vẫn còn mãi.

Con số “ba trăm năm mươi năm xây dựng” xuất hiện trong đoạn trích có ý nghĩa:

- “Ba trăm năm” là cụm từ chỉ thời gian, gợi về một khoảng thời gian dài. Đó là khoảng thời gian gắn liền với quá trình ra đời và phát triển của xứ Huế.

- Cụm từ thời gian đó có ý nghĩa nhấn mạnh quá trình hình thành và phát triển đến ngày hôm nay của xứ Huế không hề dễ dàng mà phải vượt qua bao thăng trầm, thử thách của lịch sử của thời gian.

- Đồng thời, khẳng định sự trường tồn bất biến của vẻ đẹp và giá trị văn hóa của xứ Huế, một vẻ đẹp cổ kính lâu đời mà vẫn hiện đại. Vẻ đẹp và giá trị đó đã vượt lên trên sự thử thách của thời gian, sự biến thiên của lịch sử.

- Qua đó, tác giả thể hiện niềm tự hào, sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử phát triển của xứ Huế.

- Đoạn trích đã thể hiện tình cảm của tác giả dành cho xứ Huế nói riêng và quê hương, đất nước nói chung.

+ Đó là niềm tự hào về một vùng đất cố Đô đã trải qua hơn ba trăm năm, là niềm tự hào về một đất nước nghìn năm văn hiến với biết bao những danh nhân văn hóa, lịch sử lỗi lạc của dân tộc.

+ Đó là tình yêu tha thiết về vẻ đẹp của thiên nhiên, con người nơi xứ Huế và cũng là vẻ đẹp của quê hương đất nước và con người Việt Nam.

+ Đó còn là niềm tin yêu, mãnh liệt về sự trường tồn bất biến của vẻ đẹp, của những giá trị văn hóa mà xứ Huế nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung đã khắc tạc lên trong suốt hành trình dài của lịch sử.

- Đó là những tình cảm thiêng liêng, cao quý xuất phát từ một trí tuệ siêu việt, một trái tim nồng nàn, say đắm. Từ đó, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương đất nước vốn có trong mỗi con người.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý:

- Giải thích khái niệm: sáng tạo là khả năng nghĩ ra cái mới, khác biệt với lối mòn; là sự kết hợp độc đáo giữa tư duy và hành động để tạo ra giá trị mới.

- Vai trò của sự sáng tạo:

+ Là yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển trong học tập, công việc, cuộc sống.

+ Giúp con người vượt qua giới hạn, giải quyết vấn đề linh hoạt, hiệu quả.

+ Là động lực cho tiến bộ xã hội, khoa học, nghệ thuật.

- Biểu hiện của người sáng tạo:

+ Dám nghĩ khác, làm khác.

+ Không ngại thất bại, kiên trì với giải pháp mới.

+ Luôn học hỏi, đổi mới trong tư duy và hành động.

- Phê phán:

+ Lối sống rập khuôn, ngại thay đổi khiến bản thân trì trệ.

+ Lạm dụng sáng tạo thiếu cơ sở dễ dẫn đến thất bại.

- Bài học nhận thức và hành động:

+ Cần rèn luyện tư duy độc lập, tinh thần cầu tiến.

+ Trân trọng và phát huy sự sáng tạo đúng hướng để đóng góp tích cực cho xã hội.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn thuyết minh

- Học sinh biết tạo lập một bài văn thuyết minh đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần thuyết minh

Nhân vật văn học

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Giới thiệu chung

- Tên nhân vật, xuất hiện trong tác phẩm nào, do ai sáng tác.

- Hoàn cảnh, thời điểm ra đời của tác phẩm và vị trí của nhân vật trong tác phẩm.

2. Phân tích, thuyết minh về nhân vật

- Hoàn cảnh sống: gia đình, xã hội, những khó khăn hoặc biến cố tiêu biểu.

- Ngoại hình, lời nói, hành động (nếu có trong tác phẩm).

- Tính cách, phẩm chất nổi bật: trung hậu, dũng cảm, nhân ái, thủy chung, mưu trí, bất khuất, giàu lòng tự trọng…

- Biến chuyển tâm lý, quá trình phát triển nhân vật (nếu có).

3. Ý nghĩa, giá trị của nhân vật

- Vai trò của nhân vật trong việc thể hiện chủ đề tác phẩm.

- Góp phần phản ánh hiện thực xã hội hoặc thể hiện khát vọng, tư tưởng nhân đạo.

- Gợi cảm xúc, bài học cho người đọc: đồng cảm, suy ngẫm về nhân sinh, đạo lý sống...

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.