Bài tập tổng ôn Sinh học - Giới tính và di truyền liên kết giới tính có đáp án

Đáp án D

D. Sai. Cơ chế xác định giới tính dựa vào việc có mặt nhiễm sắc thể giới tính trong tế bào phụ thuộc vào từng loài nên không thể khẳng định con đực luôn mang cặp nhiễm sắc thể giới tính XY, con cái luôn mang cặp nhiễm sắc thể giới tính XX.

Đáp án A

A. Sai. Ở sinh vật, giới dị giao tử là giới đực hay giới cái, giới đồng giao tử là giới cái hay giới đực phụ thuộc vào từng loài. Ví dụ: Ở động vật có vú, ruồi giấm, giới đồng giao tử là giới cái, giới dị giao tử là giới đực. Ở cá, chim, bướm, giới đồng giao tử là giới đực, giới dị giao tử là giới cái.

Đáp án D

Cơ chế xác định giới tính dựa vào việc có mặt nhiễm sắc thể giới tính trong tế bào phụ thuộc vào từng loài: Có loài XY quy định giới đực, có loài XY quy định giới cái → Sự di truyền của các tính trạng được quy định bởi gene trên nhiễm sắc thể Y sẽ di truyền thẳng theo giới dị giao XY, chứ không thể nói chỉ biểu hiện ở cơ thể đực hay cái.

Đáp án D

Muốn biết chính xác thì chúng ta viết sơ đồ lai của từng phép lai.

- Ở đời con của phép lai A, đời con có 100% cá thể mang kiểu hình trội nên tỉ lệ kiểu hình ở hai giới là giống nhau.

- Ở đời con của phép lai B, tỉ lệ kiểu hình của hai giới là giống nhau và = 1 : 1.

- Ở phép lai C, đời con có 100% cá thể mang kiểu hình lặn nên tỉ lệ kiểu hình ở hai giới là giống nhau.

- Ở đời con của phép lai D, kiểu hình lặn chỉ có ở giới XY → tỉ lệ kiểu hình ở giới đực khác với ở giới cái.

Đáp án C

- Bệnh do đột biến gene lặn nằm trên X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh.

- Người phụ nữ mắc bệnh sẽ có kiểu gene là X$^{a}$X$^{a}$ → Người phụ nữ này nhận 1 allele gây bệnh từ bố và 1 allele gây bệnh từ mẹ. Như vậy, mẹ của người này truyền allele lặn gây bệnh cho cô ấy và người mẹ có thể có kiểu gene dị hợp X$^{A}$X$^{a}$ (không biểu hiện bệnh) hoặc đồng hợp lặn X$^{a}$X$^{a}$ (bị bệnh). Còn bố của người này có kiểu gene X$^{a}$Y (bị bệnh).

Đáp án A

Quy ước gene: A – mắt đỏ >> a – mắt trắng.

A. Đúng. X$^{A}$X$^{a}$ × X$^{A}$Y → 1 X$^{A}$X$^{A}$ : 1 X$^{A}$X$^{a}$ : 1 X$^{A}$Y : 1 X$^{a}$Y (2 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt trắng).

B. Sai. X$^{A}$X$^{A}$ × X$^{a}$Y → 1 X$^{A}$X$^{a}$ : 1 X$^{A}$Y (1 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt đỏ).

C. Sai. X$^{A}$X$^{a}$ × X$^{a}$Y → 1 X$^{A}$X$^{A}$ : 1 X$^{a}$X$^{a}$ : 1 X$^{A}$Y : 1 X$^{a}$Y (1 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi cái mắt trắng : 1 ruồi đực mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt trắng).

D. Sai. X$^{a}$X$^{a}$ × X$^{A}$Y → 1 X$^{A}$X$^{a}$ : 1 X$^{a}$Y (1 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt trắng).

Đáp án B

- Bệnh máu khó đông (hemophilia) là bệnh do đột biến gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh máu khó đông.

- Người đàn ông A bị máu khó đông (X$^{a}$Y) kết hôn với người phụ nữ B không mắc bệnh (X$^{A}$X$^{-}$).

(1) B và (3) D.

- Hai con trai (C và D) của cặp vợ chồng này không biểu hiện bệnh → C và D đều có kiểu gene là X$^{A}$Y (nhận X$^{A}$ từ mẹ và nhận Y từ bố).

- Hai con gái (E và G) của cặp vợ chồng này không biểu hiện bệnh nhưng nhận một allele gây bệnh từ bố → E và G đều có kiểu gene là X$^{A}$X$^{a}$ (nhận X$^{a}$ từ bố và nhận X$^{A}$ từ mẹ).

Đáp án B

Muốn biết chính xác thì chúng ta viết sơ đồ lai của từng phép lai. Ta chỉ quan tâm tới cặp gene nằm trên NST giới tính (B, b).

- Ở đời con của phép lai A, cá thể X$^{B}$Y luôn cho giao tử X$^{B}$ nên đời con giới XX đều có kiểu hình trội, còn cá thể X$^{B}$X$^{b}$ cho giao tử X$^{b}$ nên đời con có kiểu hình lặn X$^{b}$Y → Tỉ lệ kiểu hình ở hai giới là khác nhau.

- Ở phép lai C, cá thể X$^{B}$Y luôn cho giao tử X$^{B}$ nên đời con giới XX đều có kiểu hình trội, còn cá thể X$^{b}$X$^{b}$ cho giao tử X$^{b}$ nên đời con giới XY có kiểu hình lặn X$^{b}$Y → Tỉ lệ kiểu hình ở hai giới là khác nhau.

- Ở phép lai D, cá thể X$^{B}$Y luôn cho giao tử X$^{B}$ nên đời con giới XX đều có kiểu hình trội, còn cá thể X$^{B}$X$^{b}$ cho giao tử X$^{b}$ nên đời con giới XY có kiểu hình lặn X$^{b}$Y → Tỉ lệ kiểu hình ở hai giới là khác nhau.

- Ở phép lai B, đời con có 100% cá thể mang kiểu hình lặn (bb) nên tỉ lệ kiểu hình ở hai giới là giống nhau.

a) Sai; b) Sai; c) Sai; d) Đúng

a) Sai. Các tế bào của cơ thể được nguyên phân từ hợp tử sẽ có đầy đủ bộ NST của hợp tử. Do đó, các tế bào sinh dưỡng cũng có NST giới tính.

b) Sai. Trên nhiễm sắc thể giới tính ngoài các gene quy định giới tính của cơ thể còn có các gene quy định các tính trạng thường (gọi là hiện tượng di truyền liên kết với giới tính).

c) Sai. Tùy từng loài, mà cặp XX quy định giới cái hay giới đực. Ví dụ ở gà thì XX là gà trống.

d) Đúng. Ở tế bào sinh dưỡng của cơ thể lưỡng bội, gene ở trên vùng tương đồng của NST giới tính tồn tại thành từng cặp allele.

a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng

c) Sai.

- Bệnh máu khó đông (hemophilia) là bệnh do đột biến gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh máu khó đông.

- Bố bị máu khó đông có kiểu gene là X$^{a}$Y và mẹ không mang gene bệnh có kiểu gene là X$^{A}$X$^{A}$ → Tất cả những người con của họ dù trai hay gái đều sẽ nhận một X$^{A}$ của mẹ → Tất cả những người con của họ dù trai hay gái đều sẽ không biểu hiện bệnh (X$^{A}$X$^{A}$ × X$^{a}$Y → 1 X$^{A}$X$^{a}$ : 1 X$^{A}$Y).

a) Đúng; b) Đúng; c) Đúng; d) Sai

Phép lai 1: (P) X$^{A}$X$^{A}$ × X$^{a}$Y → F$_{1}$: 1X$^{A}$X$^{a}$ : 1X$^{A}$Y → F$_{2}$: 1X$^{A}$X$^{A}$ : 1X$^{A}$X$^{a}$ : 1X$^{A}$Y : 1X$^{a}$Y.

Phép lai 2: (P) X$^{a}$X$^{a}$ × X$^{A}$Y → F$_{1}$: 1X$^{A}$X$^{a}$ : 1X$^{a}$Y → F$_{2}$: 1X$^{A}$X$^{a}$ : 1X$^{a}$X$^{a}$ : 1X$^{A}$Y : 1X$^{a}$Y.

Phép lai 3: (P) Dd × Dd → F$_{1}$: 1DD : 2Dd : 1dd → F$_{2}$: 1DD : 2Dd : 1dd.

a) Đúng. Có 2 phép lai đều cho F$_{2}$ có kiểu hình giống nhau ở hai giới là phép lai 2 và phép lai 3.

b) Đúng. Có 2 phép lai đều cho F$_{2}$ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 3 cá thể mang kiểu hình trội : 1 cá thể mang kiểu hình lặn là phép lai 1 và phép lai 3, còn phép lai 2 có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 1 cá thể mang kiểu hình trội : 1 cá thể mang kiểu hình lặn.

c) Đúng. Có 1 phép lai cho F$_{2}$ có kiểu hình lặn chỉ gặp ở một giới là phép lai số 1.

d) Sai. Có 1 phép lai cho F$_{2}$ có tỉ lệ phân li kiểu gene giống với tỉ lệ phân li kiểu hình là phép lai 2, đều là 1 : 1 : 1 : 1.

a) Sai; b) Sai; c) Sai; d) Đúng

- Xác định quy luật di truyền và kiểu gene của F$_{1}$:

F$_{2}$: 3 đỏ : 1 trắng, tính trạng lặn chỉ có ở giới đực (XY) Þ A - mắt đỏ >> a - mắt trắng, gene quy định màu mắt nằm trên NST giới tính X quy định.

- Xét sự đúng - sai của từng phát biểu:

a) Sai. Cho ruồi giấm cái mắt đỏ giao phối với ruồi giấm đực mắt trắng (lai phân tích), F$_{1}$ đồng loạt mắt đỏ nên con cái mắt đỏ có kiểu gene đồng hợp.

- Bệnh mù màu là bệnh do đột biến gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh mù màu.

- Một người đàn ông bị mù màu (X$^{a}$Y) kết hôn với một phụ nữ không mắc bệnh, họ có một con gái không bị mù màu. Như vậy, người con gái này sẽ có kiểu gene dị hợp (X$^{A}$X$^{a}$) do nhận 1 X$^{a}$ từ bố.

- Nếu người con gái này kết hôn (X$^{A}$X$^{a}$) với một người đàn ông không bị bệnh (X$^{a}$Y) ↔ X$^{A}$X$^{a}$ × X$^{a}$Y → 1 X$^{A}$X$^{a}$ : 1 X$^{a}$X$^{a}$ : 1 X$^{A}$Y : 1 X$^{a}$Y. Như vậy, xác xuất họ sinh con đầu tiên là con trai và bị mù màu là 25%.

- Quy ước: A: Mắt nâu >> a: Mắt đen; B: Máu đông bình thường >> b: Máu khó đông.

- Cặp vợ chồng đều mắt nâu và bình thường: A-X$^{B}$X$^{-}$ × A-X$^{B}$Y.

Nhưng họ sinh con trai đầu lòng mắt đen và bị bệnh máu khó đông (aaX$^{b}$Y), nên kiểu gene của cặp vợ chồng này là AaX$^{B}$X$^{b}$ × AaX$^{B}$Y.

⇒ Xác suất sinh con tiếp theo là con trai mắt nâu và bình thường (A-X$^{B}$Y) là: $\frac{3}{4}A-\times \frac{1}{4}{X}^{B}Y=\frac{3}{16}=18{,}75\%.$

- Xét tính trạng chiều dài chân:

♀ 100% chân dài

♂ chân dài : 1 chân ngắn = 1 : 1

⇒ Tính trạng phân li không đều ở 2 giới, tính trạng chân ngắn chỉ có ở giới đực (Thú có cặp NST giới tính giới đực là XY) → Gene quy định chiều dài chân nằm trên NST X.

⇒ P: X$^{A}$X$^{a}$ × X$^{A}$Y.

- Xét tính trạng màu lông:

♀ 100% lông hung

♂ lông hung : lông đen = 1 : 1

⇒ Tính trạng phân li không đều ở 2 giới, tính trạng lông đen chỉ có ở giới dị giao → Gene quy định chiều dài chân nằm trên NST X.

⇒ P: X$^{B}$X$^{b}$ × X$^{B}$Y

- Ở F$_{1}$ có kiểu hình lặn về cả 2 tính trạng nên kiểu gene của P là X$^{AB}$X$^{ab}$ × X$^{AB}$Y.