Bài tập Phân bố dân cư và đô thị hóa có đáp án

- Quá trình đô thị hóa chịu tác động cả nhân tố tự nhiên và kinh tế, xã hội.

- Đô thị hóa có ảnh hưởng cả tích cực và tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường.

- Sự phân bố dân cư trên thế giới không đều trong không gian, biến động theo thời gian.

- Con người sống khắp nơi trên bề mặt các lục địa và các đảo, quần đảo giữa đại dương.

+ Mật độ dân số trung bình thế giới là 60 người/km$^{2}$ (năm 2020).

+ Một số khu vực có mật độ dân số cao: Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á.

+ Một số khu vực có mật độ dân số thấp: Bắc Á, Nam Phi, Nam Mĩ,…

- Trong một lục địa, một khu vực, một quốc gia thậm chí và trong một vùng lãnh thổ của từng quốc gia, phân bố dân cư cũng không đều.

* Phân bố dân cư là một hiện tượng xã hội có tính quy luật, chịu tác động tổng hợp của nhiều nhân tố, bao gồm trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tính chất nền kinh tế, điều kiện tự nhiên, lịch sử khai thác lãnh thổ,...

- Các nhân tố kinh tế - xã hội

+ Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và tính chất của nền kinh tế: Có vai trò quyết định trong sự phân bố dân cư.

+ Lịch sử khai thác lãnh thổ và chuyển cư: những khu vực khai thác lâu đời có dân cư đông đúc hơn những khu vực mới khai thác. Việc chuyển cư với quy mô lớn có tác động nhiều tới sự phân bố dân cư trên thế giới.

- Các nhân tố tự nhiên: Vị trí địa lí, các điều kiện tự nhiên (khí hậu, nước, địa hình, đất đai,...) tạo thuận lợi hoặc gây khó khăn đến đời sống con người qua đó tác động đến sự phân bố dân cư.

* Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và tính chất của nền kinh tế: Có vai trò quyết định trong sự phân bố dân cư. Những khu vực nào có nền kinh tế phát triển, đặc biệt là ngành công nghiệp và dịch vụ sẽ thu hút được nhiều lao động đến tìm việc làm, định cư lâu dài,… khi lực lượng sản xuất phát triển, con người có thể khắc phục những trở ngại về mặt tự nhiên để tiến hành sản xuất và phân bố dân cư như ở các vùng sa mạc, hoang mạc,…

* Các nhân tố ảnh hưởng đến đô thị hóa

- Nhân tố kinh tế - xã hội

+ Trình độ phát triển kinh tế bao gồm quy mô, tốc độ tăng trưởng GDP, cơ cấu ngành kinh tế, kết cấu hạ tầng, trình độ văn hóa, mức sống dân cư,... tác động mạnh đến quá trình đô thị hóa, mang tính chất quyết định trong quá trình đô thị hóa.

+ Quá trình công nghiệp hóa trong khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản sẽ hình thành các đô thị ở nông thôn và các vùng ven biển.

+ Đường lối và hệ thống chính sách của Nhà nước về quy hoạch đô thị là cơ sở pháp lí. tạo điều kiện thu hút nguồn vốn trong và ngoài nước để phát triển mạng lưới đô thị.

- Nhân tố tự nhiên

+ Vị trí địa lí có ảnh hưởng đến lịch sử hình thành và phát triển đô thị, tính chất đô thị và lối sống đô thị.

+ Những vùng có điều kiện tự nhiên thuận lợi sẽ thu hút dân cư, do đó quá trình đô thị hóa diễn ra sớm hơn, quy mô lớn hơn.

* Ví dụ

- Ở các khu vực có nền kinh tế phát triển, dân cư đông, các nhu cầu lớn về mọi mặt,… hình thành nên các đô thị nhỏ, dần dần dân cư tập trung đông tạo thành các đô thị lớn.

- Ở các vùng ven biển, cửa sông,… vị trí thuận lợi, dân cư tập trung đông dần sẽ hình thành nên các đô thị.