Đáp án và lời giải
Bài tập Một số bài toán liên quan đến phương trình và hệ phương trình bậc nhất hai ẩn lớp 9 (có lời giải)
Câu 1
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Xét hệ phương trình .
Từ phương trình 4x – y = −2 ta có y = 4x + 2.
Thay y = 4x + 2 vào phương trình 2x + 2y = 5 được:
2x + 2(4x + 2) = 5 hay 10x = 1 suy ra x = .
Với x = thì y = .
Thay giá trị, y vừa tìm được vào phương trình x + (m + 1)y = 1 được
+ (m + 1). = 1 suy ra 1 + 24(m + 1) = 10 suy ra m = .
Câu 2
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Để hệ có nghiệm duy nhất khi ≠ suy ra m ≠ −4.
Từ phương trình 2x – y = 1 ta có y = 2x – 1.
Thay y = 2x – 1 vào phương trình mx + 2y = 2 suy ra mx + 2(2x – 1) = 2.
Suy ra (m + 4)x = 4 hay x = .
Với x = suy ra y = .
Theo đề, ta có: 2x – 3y = 1
Suy ra − = 1 suy ra 8 – 12 + 3m = m + 4 hay 2m = 8 hay m = 4 (thỏa mãn).
Vậy m = 4 thỏa mãn.
Câu 3
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Để phương trình có nghiệm duy nhất khi ≠ hay m ≠ −1 , đúng với mọi m.
Ta có x = 1 – my.
Thay x = 1 – my vào phương trình mx – y = −m được m(1 – my) – y = −m
Suy ra m – my – y = −m, do đó y = .
Với y = thì x = .
Theo đề, ta có: x = y + 1
Suy ra = + 1 hay =
Do đó, 1 – m = m + 2m + 1 hay 2m + 2m = 0 hay 2m(m + 2) = 0.
Suy ra m = 0 hoặc m = 1 (thỏa mãn).
Vậy m = 0 hoặc m = 1.
Câu 4
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Để phương trình có nghiệm duy nhất khi ≠ hay m ≠ −1 , đúng với mọi m.
Ta có x = 1 – my.
Thay x = 1 – my vào phương trình mx – y = −m được m(1 – my) – y = −m
Suy ra m – my – y = −m, do đó y = .
Với y = thì x = .
Để hệ phương trình có nghiệm thỏa mãn thì
Suy ra do đó nên m > 1
Câu 5
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Để phương trình có nghiệm duy nhất thì suy ra m ≠ −4.
Thế x = 1 – 2y vào phương trình 2x – my = −4 được 2(1 – 2y) – my = −4.
Suy ra y = .
Với y = thì x = 1 – 2. = .
Theo đề, có: x – 1 > 0 nên −1 > 0 hay suy ra m + 4 > 0 hay m > −4.
Vậy m > −4.
Câu 6
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Để phương trình có nghiệm duy nhất thì suy ra m ≠ −4.
Thế x = 1 – 2y vào phương trình 2x – my = −4 được 2(1 – 2y) – my = −4.
Suy ra y = .
Với y = thì x = 1 – 2. = .
Có x + y = nên + = suy ra m + 6 = m + 6
hay m – m = 0 hay m(m – 1) = 0.
Suy ra m = 0 hoặc m = 1 (thỏa mãn).
Vậy với m = 0 hoặc m = 1 thì thảo mãn yêu cầu bài toán.
Câu 7
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Để hệ có nghiệm duy nhất thì suy ra m ≠ −4 do đó m ≠ 2 và m ≠ −2.
Ta có y = mx – 2m.
Thế y = mx − 2m vào phương trình 4x – my = m + 6, ta được:
4x – m(mx – 2m) = m + 6
4x − mx + 2m = m + 6
(m – 4)x = 2m – m – 6
(m – 2)(m + 2)x = (m – 2)(2m + 3)
(m + 2)x = 2m + 3
Suy ra x = .
Thế x = suy ra y = m. − 2m = .
Để 3x – y = 5 thì
Suy ra 7m + 9 = 5m + 10 hay m = (thỏa mãn).
Vậy m = .
Câu 8
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: D
Đáp án đúng là: D
Vì nên hệ có nghiệm duy nhất.
Thế x = 2 + 2y vào phương trình x + y = 3m – 1 được 3y = 3m – 3 hay y = m – 1.
Với y = m – 1 thì x = 2m.
Ta có: x – 2y = −2 nên 4m – 2(m – 1) = −2
Do đó 4m – 2m + 4m – 2 = −2 suy ra 2m + 4m = 0 hay 2m(m + 2) = 0
Do đó m = 0 hoặc m = −2 (thỏa mãn).
Vậy m = 0 hoặc m = −2 thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Câu 9
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Vì nên hệ phương trình có nghiệm duy nhất.
Ta có: x = 5 – y.
Thế x = 5 – y vào phương trình 3x + y = 2m + 9 được 15 – 3y + y = 2m + 9
Suy ra y = 3 – m.
Với y = 3 – m suy ra x = 2 + m.
Theo đề, A = xy + x – 1
= (3 – m)(2 + m) + 2 + m – 1
= −m+ 2m + 7
= −(m – 1) + 8 ≤ 8.
Vậy GTLN của A = 8 khi m – 1 = 0 hay m = 1.
Câu 10
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Vì nên hệ có nghiệm duy nhất.
Thay x = 3m + 1 – 2y vào phương trình 2x – 3y = 2 – m ta được:
6m + 2 – 4y – 3y = 2 – m
−7y = −7m suy ra y = m.
Thế y = m vào x = 3m + 1 – 2y được x = m + 1.
Ta có: T = = .
Để T nguyên thì (m + 1) là ước của 1.
Do đó, m + 1 = 1 hoặc m + 1 = −1.
Suy ra m = 0 hoặc m = −2.
Vậy với m = 0 hoặc m = −2 thì T nguyên.
Câu 11
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Đúng
c) Sai
d) Đúng
Hướng dẫn giải:
Đáp án: a) Đúng. b) Đúng. c) Sai. d) Đúng.
a) Đúng.
Vì nên hệ phương trình đã cho có nghiệm với mọi giá trị của m. Vậy a) đúng.
b) Đúng.
Từ phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có x = m – y.
Thay x = m – y vào phương trình thứ hai trong hệ đã cho ta có: 4(m – y) + 2y = 3, suy ra –2y + 4m = 3 suy ra . Vậy .
c) Sai.
Với thì . Vậy .
d) Đúng.
Ta có: với mọi giá trị của m.
Vậy có vô số giá trị của m để x + y là số không âm.
Câu 12
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Sai
b) Đúng
c) Đúng
d) Sai
Hướng dẫn giải:
Đáp án: a) Sai. b) Đúng. c) Đúng. d) Sai.
a) Sai.
Vì nên hệ phương trình đã cho có nghiệm duy nhất với mọi giá trị của m. Vậy a) sai.
b) Đúng.
Trừ hai vế của phương trình thứ nhất cho hai vế của phương trình thứ hai trong hệ đã cho ta được 3y = 3m – 6 nên y = m – 2. Vậy y = m – 2.
c) Đúng.
Với y = m – 2 thay vào phương trình thứ nhất trong hệ đã cho ta có x + m – 2 = 3m – 1, suy ra x = 2m + 1.
Do đó, xy = (m – 2)(2m + 1) = 2m – 3m – 2. Vậy xy = 2m – 3m – 2.
d) Sai.
Ta có: .
Dấu “=” xảy ra khi nên .
Vậy xy đạt giá trị nhỏ nhất khi
Câu 13
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Đúng
c) Sai
d) Sai
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: a) Đúng. b) Đúng. c) Sai. d) Sai.
a) Đúng.
Từ phương trình thứ hai của hệ đã cho ta có: x = 2 – (m + 1)y.
b) Đúng.
Thay x = 2 – (m + 1)y vào phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có
(m + 1)[2 – (m + 1)y] + y = m + 2
2(m + 1) – (m + 1)y + y = m + 2
(m + 2m)y = m
m(m + 2)y = m (1)
Để hệ phương trình đã cho có nghiệm duy nhất thì m ≠ 0 và m ≠ –2.
Từ (1) ta có: .
c) Sai.
Thay vào x = 2 – (m + 1)y ta có: .
d) Sai.
Ta có: x – y
Câu 14
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Sai
c) Sai
d) Đúng
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: a) Đúng. b) Sai. c) Đúng. d) Đúng.
a) Đúng.
Vì hay –1 ≠ 1 (luôn đúng) nên hệ phương trình đã cho luôn có một nghiệm duy nhất (x; y) với mọi giá trị của m.
b) Sai.
Ta có:
Trừ hai vế của phương trình thứ hai cho hai vế phương trình thứ nhất trong hệ đã cho ta được x = m – 1.
c) Đúng.
Thay x = m – 1 vào phương trình hai trong hệ đã cho ta được
2m(m – 1) + y = m + 1
y = m + 1 – 2m + 2m
y = –2m + 3m + 1.
d) Đúng.
Ta có: y – 3x = –2m + 3m + 1 – 3(m – 1) = –2m + 4 ≤ 4 với mọi giá trị của m.
Vậy có vô số giá trị của m thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Câu 15
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Sai
c) Đúng
d) Sai
Hướng dẫn giải
Đáp án đúng là: a) Đúng. b) Sai. c) Đúng. d) Sai.
a) Đúng.
Vì nên hệ phương trình đã cho luôn có một nghiệm duy nhất (x; y) với mọi giá trị của m.
b) Sai.
Từ phương trình thứ hai của hệ đã cho ta có: x = 1 + m – 2y.
c) Đúng.
Thay x = 1 + m – 2y vào phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có 3(1 + m – 2y) + y = 3 + 2m hay 3 + 3m – 5y = 3 + 2m, suy ra .
Thay vào x = 1 + m – 2y ta có: x = 1 + m – 2.
d) Sai.
Để x và y là hai số đối nhau thì y = –x.
Do đó, , suy ra 5 + 3m = –m, suy ra m =
Vậy m = thì thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Câu 16
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 2
Hướng dẫn giải:
Đáp án: 2
Hệ phương trình đã cho có nghiệm duy nhất khi suy ra m ≠ 4 suy ra m ≠ 2 và m ≠ –2.
Từ phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có y = mx – 2m.
Thay y = mx – 2m vào phương trình thứ hai trong hệ đã cho ta được 4x – m(mx – 2m) = m + 6 nên x(–m + 4) + 2m = m + 6 nên .
Với thì .
Để x = y thì
(2m + 3) – m = 0
(2m + 3 – m)(2m + 3 + m) = 0
(m + 3)(3m + 3) = 0
m + 3 = 0 hoặc 3m + 3 = 0
m = –3 (thỏa mãn) hoặc m = –1 (thỏa mãn).
Vậy có hai giá trị của m thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Câu 17
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 4
Hướng dẫn giải:
Đáp án: 4
Hệ phương trình đã cho có nghiệm duy nhất khi suy ra m ≠ 1.
Từ phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có x = y + 2m.
Thay x = y + 2m vào phương trình thứ hai của hệ đã cho ta có y + 2m – my = m – 2, suy ra y(1 – m) = –m – 2, suy ra .
Ta có: .
Để y là số nguyên thì là số nguyên, suy ra m – 1 là ước của 3.
Suy ra m – 1 Î{1; –1; –3; 3}.
Ta có bảng:
| m – 1 | 1 | –1 | –3 | 3 |
|---|---|---|---|---|
| m | 2 (thỏa mãn) | 0 (thỏa mãn) | –2 (thỏa mãn) | 4 (thỏa mãn) |
Vậy có 4 giá trị của m để y là số nguyên.
Câu 18
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 0,5
Hướng dẫn giải:
Đáp án: 0,5
Vì nên hệ phương trình đã cho có nghiệm với mọi giá trị của m.
Trừ hai vế của phương trình thứ nhất cho hai vế của phương trình thứ hai trong hệ đã cho ta được 2x = 2m + 2 nên x = m + 1.
Thay x = m + 1 vào phương trình thứ hai trong hệ đã cho ta có: m + 1 + y = 4, suy ra y = 3 – m.
Thay x = m + 1 và y = 3 – m vào A ta có:
A = (m + 1)(3 – m) + 3 – m – 1
= –m+ m + 5
Vì với mọi m nên với mọi m.
Dấu “=” xảy ra khi nên .
Vậy thì biểu thức A đạt giá trị lớn nhất.
Câu 19
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 2
Hướng dẫn giải
Đáp án: 2
Hệ phương trình đã cho có nghiệm duy nhất khi suy ra m ≠ .
Từ phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có y = 2x – m – 1.
Thay y = 2x – m – 1 vào phương trình thứ hai trong hệ đã cho ta được 3x + m(2x – m – 1) = 2 – m, suy ra x(3 + 2m) – m – m = 2 – m, suy ra .
Với thì
Ta có: .
Để 2y – x = –5 thì , suy ra m + 10m = 15 + 10m, suy ra m = 15 nên (thỏa mãn) hoặc (thỏa mãn)
Vậy có 2 giá trị m nào thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Câu 20
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 2
Hướng dẫn giải:
Đáp án: 2
Hệ phương trình đã cho có nghiệm duy nhất khi suy ra m ≠ .
Từ phương trình thứ hai của hệ đã cho ta có x = 2 – my.
Thay x = 2 – my vào phương trình thứ nhất trong hệ đã cho ta được 2(2 – my) + y = m, suy ra 4 – (2m – 1)y = m, suy ra .
Với thì
Để x = y thì
m – 2 = 4 – m
m + m – 6 = 0
m + 3m – 2m – 6 = 0
m(m + 3) – 2(m + 3) = 0
(m – 2)(m + 3) = 0
m – 2 = 0 hoặc m + 3 = 0
m = 2 (thỏa mãn) hoặc m = –3 (thỏa mãn).
Vậy có 2 giá trị m thỏa mãn yêu cầu bài toán.