Bài 7: Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và các hệ quả địa lí

- Mô tả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời: Trái đất chuyển động quanh Mặt trời theo hướng từ Tây sang Đông trên quỹ đạo có hình Elip gần tròn.

- Khi chuyển động quanh Mặt trời, trục Trái Đất nghiêng một góc không đổi là 66$^{0}$33′ so với mặt phẳng quỹ đạo và không đổi trong suốt quá trình chuyển động.

- Quan sát các bức ảnh, ta thấy:

+ Ảnh A là mùa xuân

+ Ảnh B là mùa hè

+ Ảnh C là mùa thu

+ Ảnh D là mùa đông

- Dựa vào lượng ánh nắng và sự biến đổi của thực vật trong từng bức ảnh để khẳng định.

- Ngày 23/9 bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời nên nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt hơn bán cầu Bắc. Vì thế, bán cầu Nam là mùa nóng, bán cầu Bắc là mùa lạnh.

- Ngày 22/12, Mặt Trời chiếu thẳng góc vào giữa trưa ở vĩ tuyến 23$^{0}$27’N trên Trái Đất.

Các mùa ở vùng ôn đới bán cầu Nam:

- Từ ngày 21/3 đến ngày 22/6: Mùa thu

- Từ ngày 22/6 đến ngày 23/9: Mùa đông

- Từ ngày 23/9 đến ngày 22/12: Mùa xuân

- Từ ngày 22/12 đến ngày 21/3: Mùa hạ.

Độ dài ngày - đêm ở hai chí tuyến ngày 22/6:

- Chí tuyến Bắc: có ngày dài nhất và đêm ngắn nhất trong năm.

- Chí tuyến Nam: có đêm dài nhất và ngày ngắn nhất trong năm.

- Do trục Trái Đất nghiêng trên mặt phẳng quỹ đạo trong khi chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt trời, nên vòng phân chia sáng – tối thường xuyên thay đổi, tạo nên hiện tượng ngày đêm dài, ngắn theo mùa. Càng xa xích đạo thì thời gian ngày và đêm càng chênh lệch.

- Vào mùa hạ, càng đi về phía cực ngày càng dài ra và đêm càng ngắn lại. Mùa đông ngược lại, càng đi về phía cực thì ngày càng ngắn lại, đêm càng dài ra.

- Ngày 21/3: Mặt Trời buổi trưa chiếu thẳng góc với Xích Đạo, cả 2 bán cầu ngả đều về phía Mặt Trời.

- Ngày 22/6: Mặt Trời buổi trưa chiếu thẳng góc với vĩ tuyến 23027′B vì thời gian này bán cầu Bắc ngả về phía Mặt trời.

- Ngày 23/9: Mặt Trời buổi trưa chiếu thẳng góc với Xích Đạo, cả 2 bán cầu ngả đều về phía Mặt Trời.

- Ngày 22/12: Mặt Trời buổi trưa chiếu thẳng góc với vĩ tuyến 23027′N vì thời gian này bán cầu Nam ngả về phía Mặt trời.

- Câu tục ngữ liên quan đến hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa.

+ Tháng 5 là thời gian mùa hè ở Việt Nam (bán cầu Bắc), lúc này bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời. Việt Nam có ngày dài hơn đêm.

+ Tháng 10 là thời gian mùa đông ở Việt Nam (bán cầu Bắc), lúc này bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời. Việt Nam có ngày ngắn hơn đêm

- Trong ba thành phố Hà Nội (21$^{0}$01′B), Huế (16$^{0}$24′B) và Thành phố Hồ Chí Minh (10$^{0}$47′B), hiện tượng nêu trong câu tục ngữ trên thể hiện rõ nhất ở thành phố Hà Nội vì Hà Nội nằm ở vĩ tuyến xa Xích Đạo hơn so với Huế và Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi nào càng xa Xích Đạo thì độ dài ngày đêm chênh lệch càng nhiều.