Bài 1: Giới thiệu về khoa học tự nhiên

- Ví dụ về chất: Chất hữu cơ (đường, cồn, …), chất vô cơ (muối, oxit, …)

- Ví dụ về năng lượng: năng lượng điện, năng lượng ánh sáng….

- Ví dụ về thực vật: thực vật rễ cọc (cây bưởi, cây xoài…), thực vật rễ chùm (cây lúa, cây sả…)

- Ví dụ về động vật: động vật có xương sống (cá, lưỡng cư, bò sát…), động vật không có xương sống (bọt biển, san hô, sứa…)

Những hoạt động là hoạt động nghiên cứu khoa học tự nhiên:

a/ Tìm hiểu vi khuẩn bằng kính hiển vi

b/ Tìm hiểu vũ trụ

c/ Tìm kiếm và thăm dò dầu khí ở vùng biển Việt Nam

g/ Lai tạo giống cây trồng mới

- Những hoạt động được coi là nghiên cứu khoa học tự nhiên:

+ Tìm hiểu đặc điểm sinh học của các loài tôm.

+ Tìm hiểu về biến chủng covid

+ Tìm hiểu về biến đổi khí hậu

- Những hoạt động không phải là nghiên cứu khoa học tự nhiên:

+ Chơi bóng rổ:

+ Cấy lúa:

+ Đánh đàn:

Tôn Thất Tùng là một bác sĩ phẫu thuật, nổi danh trong lĩnh vực nghiên cứu về gan. Ông có những đóng góp cho sự phát triển của đất nước:

+ Ông đã viết và bảo vệ thành công luận án tốt nghiệp bác sĩ y khoa với nhan đề "Cách phân chia mạch máu của gan", được đánh giá rất cao và trở thành tiền đề cho những công trình khoa học nổi tiếng của ông.

+ Ông đã viết cuốn sách tóm tắt kinh nghiệm nghiên cứu về giun với vấn đề "Viêm tụy cấp tính và phẫu thuật", là cuốn sách khoa học thuộc ngành Y được xuất bản đầu tiên tại nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

+ Ông đã bắt tay xây dựng Trường Đại học Y Hà Nội.

+ Trong thời kỳ chiến tranh ác liệt, ông vẫn tham gia tổ chức điều trị, phát triển ngành y tế, đồng thời với nghiên cứu khoa học, với đào tạo sinh viên, xây dựng nền tảng trường Y khoa Việt Nam, dù phải di chuyển nhiều lần.

+ Ông là người đầu tiên mổ tim ở Việt Nam nǎm 1958.

+ Trong những năm 1960, ông đã nghiên cứu thành công phương pháp "cắt gan có kế hoạch", thường được gọi là "phương pháp mổ gan khô" hay "phương pháp Tôn Thất Tùng".

+ Ông cũng là người đặt nền móng cho việc nghiên cứu tác hại của chất độc hóa học điôxin đến con người và môi trường tại Việt Nam, phương pháp điều trị các vết thương do bom bi, phương pháp điều trị ung thư gan bằng phẫu thuật kết hợp dùng miễn dịch.

Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ, là người đã đặt nền móng xây dựng ngành khoa học kỹ thuật quân sự và công nghiệp quốc phòng Việt Nam.

Ông có những đóng góp cho sự phát triển của đất nước:

+ Kỹ sư Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự bắt tay nghiên cứu chế tạo súng và đạn chống tăng Bazooka để bộ đội Việt Nam có vũ khí chống xe tăng và lô cốt Pháp.

+ Ông nghiên cứu chế tạo súng không giật (SKZ) cỡ 60mm. Súng SKZ 60 là loại vũ khí công đồn nặng khoảng 26 kg, có thể tháo rời để mang vác, đầu đạn nặng khoảng 9 kg, có thể xuyên thủng bê tông dày trên 60cm.

- Khoa học tự nhiên có vai trò cung cấp thông tin mới và nâng cao sự hiểu biết của con người.

Ví dụ: Tìm hiểu về hệ Mặt Trời giúp chúng ta biết được:

- Hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời.

- Tất cả chúng được hình thành từ sự suy sụp của một đám mây phân tử khổng lồ cách đây gần 4,6 tỷ năm.

- Đa phần các thiên thể quay quanh Mặt Trời và khối lượng tập trung chủ yếu vào 8 hành tinh có quỹ đạo gần tròn và mặt phẳng quỹ đạo gần trùng khít với nhau gọi là mặt phẳng hoàng đạo.

- Khoa học tự nhiên góp phần mở rộng sản xuất và phát triển kinh tế.

Ví dụ: Nghiên cứu giống lúa mới Ma Lâm 54 và Ma Lâm 232, cho năng suất cao trên vùng đất hạn Bình Thuận:

- Nhân dân đã sử dụng hai giống này để sản xuất, kết quả lúa dễ làm, ít sâu bệnh, đẻ cây nhiều so với các gống khác và cho năng suất cao.

- Giúp đáp ứng nhu cầu người dân, ổn định và phát triển kinh tế nông nghiệp.

- Khoa học tự nhiên góp phần bảo vệ sức khỏe và cuộc sống của con người.

Ví dụ: Nghiên cứu và sản xuất các vacxin phòng bệnh: bệnh lao, bệnh thủy đậu, bệnh sởi…. giúp con người có sức khỏe tốt hơn trong cuộc sống.

- Khoa học tự nhiên góp phần bảo vệ môi trường và ứng phó với biển đổi khí hậu.

Ví dụ: Nghiên cứu về đặc điểm địa hình ở tại các vùng núi cao để đưa ra các biện pháp chống xói mòn, sạt lở đất vào mùa mưa….

Bảng 1.1

a. Đối tượng nghiên cứu của lĩnh vực Sinh học thuộc khoa học tự nhiên là các sinh vật và sự sống trên Trái Đất.

b. Đối tượng nghiên cứu của lĩnh vực Thiên văn thuộc khoa học tự nhiên là vũ trụ (các hành tinh, các ngôi sao,…).

c. Đối tượng nghiên cứu của lĩnh vực Khoa học Trái Đất thuộc khoa học tự nhiên là Trái Đất.

d. Đối tượng nghiên cứu của lĩnh vực Vật lí thuộc khoa học tự nhiên là vật chất, năng lượng và sự vận động của chúng trong tự nhiên.

e. Đối tượng nghiên cứu của lĩnh vực Hóa học thuộc khoa học tự nhiên là các chất và sự biến đổi các chất trong tự nhiên.

- Bộ sưu tập hình ảnh về lĩnh vực nghiên cứu của Vật lí:

Nghiên cứu về năng lượng tái tạo: năng lượng Mặt Trời

Nghiên cứu sự xuất hiện dòng điện xoay chiều

Nghiên cứu về các loại máy cơ đơn giản

Tìm hiểu về sự nhiễm điện

Tìm hiểu về các lực

- Bộ sưu tập hình ảnh về lĩnh vực nghiên cứu của Hóa học:

Tìm hiểu về cấu tạo của xăng - nhiên liệu phổ biến cho các loại xe

Tìm hiểu các yếu tố liên quan tới tốc độ phản ứng hóa học

Tìm hiểu về đường đơn và đường đôi

Tìm hiểu về sự biến đổi chất

Tìm hiểu về các hợp chất hữu cơ

- Bộ sưu tập hình ảnh về lĩnh vực nghiên cứu của Sinh học:

Tìm hiểu về thủy tức

Tìm hiểu đặc điểm của các loài bò sát

Tìm hiểu về quần xã sinh vật

Tìm hiểu về động vật thủy sinh

Tìm hiểu về sự hình thành và sinh sản của vi khuẩn

- Bộ sưu tập hình ảnh về lĩnh vực nghiên cứu của Thiên văn học:

Tìm hiểu về sự hình thành vũ trụ

Tìm hiểu sự hình thành hố đen

Tìm hiểu về các vì sao

Tìm hiểu và chế tạo kính thiên văn

Giải thích các hiện tượng kì lạ trên bầu trời

- Bộ sưu tập hình ảnh về lĩnh vực nghiên cứu của Khoa học Trái Đất:

Tìm hiểu về sự tự quay của Trái Đất

Tìm hiểu sự sống trên Trái Đất bắt đầu từ đâu

Tìm hiểu về các nhân tố hình thành đất

Tìm hiểu về sự hình thành và hoạt động của bão

Tìm hiểu về sự hình thành và hoạt động của núi lửa

- Những vật sống: Con cá, con chim, con bạch tuộc, mầm cây.

- Những vật không sống: Xe đạp, cái cốc, đôi giày

Những đặc điểm giúp nhận biết được vật sống, phải thỏa mãn đầy đủ các điều kiện:

- Vật sống thu nhận chất cần thiết

- Vật sống thải bỏ chất thải

- Vật sống có khả năng vận động

- Vật sống có khả năng lớn lên

- Vật sống có khả năng sinh sản

- Vật sống có khả năng cảm ứng

- Vật sống có khả năng chết