Công trình kiến trúc nào dưới đây được coi là minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của văn minh Đại Việt trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục?
Khi vua Trần hỏi về kế sách giữ nước, Trần Quốc Tuấn đáp: “Phải khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ, bền gốc, đó là thượng sách để giữ nước”. Câu nói trên thể hiện tư tưởng nào sau đây của các triều đại phong kiến Đại Việt?
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn với lịch sử kinh thành Thăng Long, bắt đầu từ thời kì tiền Thăng Long (An Nam đô hộ phủ, thế kỉ VII) qua thời Đinh, Tiền Lê, phát triển mạnh dưới thời Lý, Trần, Lê sơ. Đây là quần thể kiến trúc đồ sộ, được các triều đại xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử, là minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của văn minh Đại Việt trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục. Năm 2010, Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa Thế giới.
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long được tổ chức UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa Thế giới vào năm 2010.
bÝ b: Hoàng thành Thăng Long là quần thể kiến trúc được khởi công và xây dựng hoàn chỉnh duy nhất trong một giai đoạn lịch sử dưới thời triều Lý.
cÝ c: Sự tồn tại và bồi đắp liên tục của Hoàng thành Thăng Long qua nhiều thời kỳ lịch sử là minh chứng cho vị trí trung tâm quyền lực và sự phát triển rực rỡ của văn minh Đại Việt.
dÝ d: Việc vinh danh Hoàng thành Thăng Long là Di sản văn hóa Thế giới chỉ có ý nghĩa khôi phục quá khứ phong kiến, không còn đóng góp giá trị cho việc phát triển kinh tế - xã hội và giáo dục truyền thống ngày nay.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.Năm 1048, nhà Lý bắt đầu dựng đàn Xã Tắc ở Thăng Long, đến nay còn di tích tại khu vực nút giao thông Ô Chợ Dừa (Đống Đa, Hà Nội). Việc tôn thờ thần Đất (Xã) và thần Lúa (Tắc) cho thấy triều đình rất coi trọng sản xuất nông nghiệp.
Trong các năm gặp nhiều thiên tai, dịch bệnh, triều đình miễn thuế cho dân,…nhà vua đích thân làm lễ để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, di tích đàn Xã Tắc được nhà Lý bắt đầu dựng vào năm 1048 hiện nằm tại khu vực nút giao thông Ô Chợ Dừa (Đống Đa, Hà Nội).
bÝ b: Việc nhà Lý lập đàn Xã Tắc tôn thờ thần Đất và thần Lúa chứng tỏ triều đình đặt sản xuất thương nghiệp và thương mại hàng hải làm nền tảng kinh tế cốt lõi.
cÝ c: Các hành động như miễn thuế trong năm thiên tai, dịch bệnh và việc nhà vua đích thân làm lễ cầu mùa phản ánh chính sách trọng nông cùng tinh thần an dân của nhà nước thời Lý.
dÝ d: Việc tổ chức lễ cúng thần Đất, thần Lúa và cầu mưa thuận gió hòa cho thấy phương thức quản lý đất nước của triều Lý đều dựa trên niềm tin vào thế lực siêu nhiên, không có ý nghĩa thực tiễn đối với sự phát triển nông nghiệp.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.Trong quá trình hình thành và phát triển, người Việt đã tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn minh từ bên ngoài, đặc biệt là văn minh Trung Hoa (thể chế chính trị, luật pháp, chữ viết, tư tưởng Nho giáo, giáo dục, khoa cử,…); văn minh Ấn Độ (Phật giáo, nghệ thuật, kiến trúc,…); văn minh phương Tây (chữ viết, Thiên Chúa giáo,…) góp phần làm phong phú nền văn minh Đại Việt.
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, các yếu tố thuộc văn minh Trung Hoa được người Việt tiếp thu bao gồm thể chế chính trị, luật pháp, chữ viết, tư tưởng Nho giáo, giáo dục và khoa cử.
bÝ b: Quá trình tiếp thu các yếu tố văn hóa bên ngoài diễn ra theo con đường thụ động, rập khuôn nguyên mẫu nhằm thay thế hoàn toàn các giá trị văn hóa bản địa của người Việt.
cÝ c: Sự hiện diện của các yếu tố văn minh Ấn Độ (Phật giáo, nghệ thuật, kiến trúc) và phương Tây (chữ viết, Thiên Chúa giáo) phản ánh tính mở và khả năng dung hợp linh hoạt của văn minh Đại Việt.
dÝ d: Sự ảnh hưởng mạnh mẽ của văn minh bên ngoài trên các lĩnh vực thể chế và giáo dục chứng tỏ văn minh Đại Việt chỉ là một bản sao phụ thuộc, không có tính độc lập và bản sắc riêng.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.“Về chữ viết, trên cơ sở tiếp thu chữ Hán của người Trung Hoa, người Việt đã sáng tạo ra chữ Nôm để ghi lại tiếng nói của dân tộc. Bên cạnh chữ Hán là văn tự chính thống dùng trong thi cử, một số triều đại đã có những chính sách khuyến khích và đề cao chữ Nôm (nhà Hồ, nhà Tây Sơn). Đến thế kỉ XVII, chữ Quốc ngữ được hình thành từ việc sử dụng, cải biến bảng chữ cái La-tinh để ghi âm tiếng Việt và từng bước phát triển, trở thành chữ viết chính thức của người Việt”.
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, chữ Nôm được người Việt sáng tạo ra trên cơ sở tiếp thu chữ Hán của người Trung Hoa để ghi lại tiếng nói của dân tộc.
bÝ b: Trong suốt lịch sử phong kiến Đại Việt, chữ Nôm đã hoàn toàn thay thế chữ Hán để trở thành văn tự chính thống duy nhất được sử dụng trong tất cả các khoa thi phong kiến.
cÝ c: Sự ra đời của chữ Quốc ngữ từ thế kỷ XVII trên cơ sở cải biến bảng chữ cái La-tinh thể hiện sự chủ động, linh hoạt của người Việt trong việc tiếp nhận các yếu tố văn hóa phương Tây để phát triển ngôn ngữ dân tộc.
dÝ d: Việc chữ Quốc ngữ phát triển và trở thành chữ viết chính thức của người Việt đã làm cho toàn bộ hệ thống di sản văn bản Hán - Nôm mất đi giá trị, không còn đóng góp cho văn hóa dân tộc ngày nay.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.“Tháng 3 [năm 1248], [nhà Trần] lệnh các lộ đắp đê phòng lụt, gọi là đê quai vạc, từ đầu nguồn đến bờ biển, để ngăn nước lũ tràn ngập. Đặt chức Hà đê chánh phó sứ để quản đốc. Chỗ đắp thì đo xem mất bao nhiêu ruộng đất của dân, theo giá trả lại tiền. Đắp đê quai vạc là bắt đầu từ đó”.
(Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Hậu Lê, Đại Việt sử kí toàn thư, Tập 2, NXB Khoa học xã hội, HN, 1998, tr.21)
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, vào tháng 3 năm 1248, nhà Trần ra lệnh đắp đê quai vạc từ đầu nguồn đến bờ biển và đặt chức Hà đê chánh phó sứ để quản đốc.
bÝ b: Tư liệu cho thấy triều đình nhà Trần đã thu hồi ruộng đất của dân để đắp đê mà không có bất kỳ hình thức đền bù hay trợ cấp nào.
cÝ c: Việc triển khai đắp đê quy mô lớn từ đầu nguồn ra biển kết hợp với đặt chức quan chuyên trách quản đốc phản ánh tư duy trị thủy mang tính hệ thống và chính sách coi trọng nông nghiệp của nhà Trần.
dÝ d: Chính sách bồi thường tiền theo giá trị ruộng đất bị mất của nhà Trần là bằng chứng chứng tỏ sự lãng phí ngân sách triều đình, khiến nền kinh tế nông nghiệp thời kỳ này lâm vào khủng hoảng.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.“Nhâm Ngọ, năm thứ tư [1042]… Ban “Hình thư”. Trước kia, việc kiện tụng trong nước phiền nhiễu, quan lại giữ luật pháp câu nệ luật văn, cốt làm cho khắc nghiệt, thậm chí có người bị oan uổng quá đáng. Vua lấy làm thương xót, sai Trung tư san định luật lệnh, châm chước cho thích dụng với thời thế, chia ra môn loại, biên thành điều khoản, làm thành sách “Hình thư” của một triều đại, để cho người xem dễ hiểu. Sách làm xong, xuống chiếu ban hành, dân lấy làm tiện”.
(Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Hậu Lê, Đại Việt sử kí toàn thư, Tập 1, NXB Khoa học xã hội, HN, 1998, tr.263)
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, bộ "Hình thư" được ban hành vào năm 1042 sau khi nhà Lý giao cho Trung tư san định luật lệnh, hệ thống hóa thành các điều khoản rõ ràng để người xem dễ hiểu.
bÝ b: Bộ "Hình thư" ra đời xuất phát từ nhu cầu tăng cường các hình phạt khắc nghiệt nhằm trừng trị nhân dân và củng cố quyền lực tuyệt đối của bộ máy quan lại.
cÝ c: Việc biên soạn và ban hành bộ "Hình thư" thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy quản lý đất nước của nhà Lý, chuyển từ xử lý vụ việc tùy tiện sang quản lý bằng pháp luật thành văn thống nhất.
dÝ d: Sự ra đời của bộ "Hình thư" năm 1042 đã chấm dứt hoàn toàn sự bất công trong xã hội phong kiến, làm cho bộ máy quan lại nhà Lý không còn xảy ra tình trạng nhũng nhiễu hay oan sai.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.Trong Chiếu dời đô, vua Lý Thái Tổ đã nói rõ dời chuyển kinh đô là một việc trọng đại “không thể theo ý riêng tự dời” mà để “mưu nghiệp lớn”, “làm kế cho con cháu muôn vạn đời, trên kính mệnh trời, dưới theo ý dân”. Vua Lý Thái Tổ lúc này đã có một con mắt đại ngàn, một tầm nhìn chiến lược vô cùng hệ trọng đối với vận mệnh lâu dài của dân tộc là chọn thành Đại La-nơi hội tụ đầy đủ mọi điều kiện về kinh tế, chính trị và xã hội làm kinh đô của một quốc gia thống nhất và thịnh vượng.
(Vũ Duy Mền (Chủ biên), Lịch sử Việt Nam, Tập 2-Từ thế kỉ X đến thế kỉ XIV, NXB Khoa học xã hội, 2017, tr.154)
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, vua Lý Thái Tổ khẳng định việc dời kinh đô là nhằm "mưu nghiệp lớn", "làm kế cho con cháu muôn vạn đời", trên kính mệnh trời và dưới theo ý dân.
bÝ b: Đoạn tư liệu cho thấy việc quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La hoàn toàn dựa trên ý muốn chủ quan và sở thích cá nhân của vua Lý Thái Tổ nhằm khẳng định uy quyền triều đại.
cÝ c: Việc lựa chọn thành Đại La làm kinh đô mới phản ánh tầm nhìn chiến lược của nhà Lý trong việc tìm kiếm một trung tâm hội tụ đủ điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội cho sự phát triển lâu dài của quốc gia thống nhất.
dÝ d: Quyết định dời đô năm 1010 chỉ mang ý nghĩa quân sự ngắn hạn đối với riêng triều Lý, không để lại giá trị hay đóng góp nào cho tiến trình phát triển của văn minh Đại Việt và Thủ đô Hà Nội ngày nay.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin. “Văn hóa Lý-Trần-Hồ là giai đoạn phát triển thịnh đạt của văn hóa Đại Việt. Văn hóa Lý-Trần-Hồ đã chủ động khôi phục lại những yếu tố văn hóa Việt cổ, đồng thời cải biến tích hợp những yếu tố văn hóa ngoại sinh, tạo nên một phong cách riêng cho mình. Văn hóa Đại Việt thời Lý-Trần-Hồ, vì thế, đã mang tính dân tộc sâu sắc.
Cũng dựa trên sự cân bằng văn hóa, văn hóa Lý-Trần-Hồ là sự hỗn dung của dòng văn hóa dân gian vói dòng văn hóa cung đình, giữa những yếu tố bình dân với những yếu tố bác học, giữa Phật-Đạo và Nho. Gam màu nổi bật của văn hóa thời kì này là sự ưu trội của dòng văn hóa dân gian, đan xen vào sinh hoạt văn hóa cung đình, tuy xu thế phát triển của nó là ngả dần sang văn hóa Đông Á Nho giáo. Văn hóa Đại Việt thời Lý-Trần-Hồ đã mang đậm tính dân gian”.
(Nguyễn Quang Ngọc (Chủ biên), Tiến trình lịch sử Việt Nam, NXB Giáo dục, 2007, tr.106)
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, văn hóa Đại Việt thời Lý - Trần - Hồ là sự hỗn dung giữa dòng văn hóa dân gian với văn hóa cung đình, giữa yếu tố bình dân với bác học, và giữa Phật - Đạo với Nho.
bÝ b: Tính dân tộc sâu sắc của văn hóa Lý - Trần - Hồ được tạo nên nhờ việc loại bỏ hoàn toàn các yếu tố văn hóa ngoại sinh để phục hồi nguyên vẹn tính thuần khiết của văn hóa Việt cổ.
cÝ c: Sự ưu trội của dòng văn hóa dân gian và việc nó đan xen vào sinh hoạt cung đình phản ánh đặc tính cởi mở, dân chủ và sự gắn kết chặt chẽ với đời sống quần chúng của văn hóa Đại Việt giai đoạn này.
dÝ d: Bài học về việc "chủ động khôi phục yếu tố bản địa kết hợp cải biến, tích hợp văn hóa ngoại sinh" thời Lý - Trần - Hồ không còn giữ giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.Các kiến trúc cung đình tập trung ở kinh thành Thăng Long, nhất là trong Cấm Thành. Từ thời nhà Lý, nhiều cung điện, trung tâm là điện Càn Nguyên, đã được xây dựng. Tại Di tích Hoàng thành Thăng Long (phát lộ năm 2003-2004), đã tìm thấy di tích cung điện, các móng trụ, giếng nước, hệ thống cống thoát nước, cùng rất nhiều vật liệu xây dựng như: các loại gạch, ngói, đá kê chân cột và những đồ đất nung trang trí rất đẹp,…
(Theo Phan Huy Lê (Chủ biên), Lịch sử Việt Nam, Tập I, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014, tr.594)
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, điện Càn Nguyên được xây dựng từ thời nhà Lý và là trung tâm của các cung điện trong kinh thành Thăng Long.
bÝ b: Các phát hiện khảo cổ học năm 2003–2004 chứng minh kiến trúc cung đình Thăng Long thời Lý chỉ mang tính tạm thời, hoàn toàn thiếu quy hoạch về hạ tầng kỹ thuật như giếng nước hay hệ thống thoát nước.
cÝ c: Việc tìm thấy di tích móng trụ, đá kê chân cột cùng các đồ đất nung trang trí phản ánh trình độ xây dựng và thẩm mỹ kiến trúc phát triển cao của cư dân Đại Việt thời Lý.
dÝ d: Kết quả khai quật Di tích Hoàng thành Thăng Long năm 2003–2004 chỉ có giá trị trưng bày khảo cổ đơn thuần, không mang lại ý nghĩa khoa học nào đối với việc đối chiếu thư tịch cổ và bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin.Triều Lê sơ thành lập, có thể được coi như một bước ngoặt lịch sử, trong những điều kiện thuận lợi cho những yếu tố phong kiến phát triển. Thiết chế - ý thức hệ phong kiến mà nhà Minh áp đặt trong hai thập kỉ thuộc Minh đã để lại những hệ quả sâu sắc… Ở đây, một nhà nước chuyên chế toàn năng, can thiệp vào mọi mặt đời sống xã hội, đã được xác lập. Đẳng cấp quan liêu được tuyển lựa qua khoa cử, đã trở thành lực lượng thống trị, ngày càng xa cách khối quần chúng bình dân làng xã. Trên danh nghĩa, Nho giáo được coi như một hệ tư tưởng phong kiến chính thống độc tôn. Thiết chế - hệ tư tưởng phong kiến đến giai đoạn này, đã được hoàn chỉnh.
(Nguyễn Quang Ngọc (Chủ biên), Tiến trình lịch sử Việt Nam, NXB Giáo dục, 2007, tr.129)
aÝ a: Theo đoạn tư liệu, dưới thời Lê sơ, Nho giáo được coi như một hệ tư tưởng phong kiến chính thống độc tôn trên danh nghĩa.
bÝ b: Sự xác lập của một nhà nước chuyên chế toàn năng thời Lê sơ cho thấy triều đình tiếp tục duy trì mô hình quản lý phân quyền và tôn trọng tính tự trị cao của làng xã như thời Lý - Trần.
cÝ c: Việc tuyển lựa tầng lớp quan liêu thông qua khoa cử phản ánh sự chuyển biến trong phương thức quản lý nhà nước, hướng tới việc tuyển chọn người tài bằng con đường học vấn thay vì chỉ dựa vào nguồn gốc quý tộc Tông thất.
dÝ d: Việc Nho giáo chiếm vị trí độc tôn thời Lê sơ chứng tỏ giai cấp cầm quyền đã xóa bỏ triệt để mọi tín ngưỡng dân gian và các tôn giáo khác, làm cho văn hóa Đại Việt bước vào giai đoạn khủng hoảng, suy thoái.