Đáp án và lời giải
60 bài tập Toán 9 Chân trời sáng tạo Bài 3. Giải hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Thế ở phương trình dưới vào phương trình trên ta được
Kết luận: Nghiệm của hệ là .
b) Thế ở phương trình trên vào phương trình dưới ta được
Kết luận: Nghiệm của hệ là .
c) Thế ở phương trình trên vào phương trình dưới ta được
Kết luận: Nghiệm của hệ là .
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Cộng hai phương trình của hệ cho nhau ta được phương trình
Do đó:
Kết luận: Nghiệm của hệ là .
b) Nhân phương trình đầu của hệ cho 3, nhân phương trình sau của hệ cho 2 và trừ theo vế hai phương trình của hệ, ta được
Kết luận: Nghiệm của hệ là .
c)
Nhân hai vế của phương trình sau cho 2 và cộng với phương trình đầu ta được
Kết luận: Nghiệm của hệ là .
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Đặt . Ta được
Do đó .
b) Đặt . Ta được
Do đó
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Xét hai trường hợp hệ có nghiệm .
Khi thì thì hệ có nghiệm là
b) Đặt .
Giải hệ ta được
Từ đó ta có hệ hay .
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Đặt .
b) Đặt .
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Đặt
b) .
Câu 8
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 9
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
b) .
Câu 10
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Tọa độ giao điểm của hai đường thẳng và là nghiệm của hệ
Ba đường thẳng đã cho đồng quy khi và chỉ khi đi qua . Tức là
hay
Vậy .
Câu 11
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có .
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay suy ra
Từ đó .
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là
b)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có.
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay suy ra
Từ đó.
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là
c)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có.
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay suy ra
Từ đó .
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là
d)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có .
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay
Do không có giá trị nào của thỏa mãn hệ thức nên hệ phương trình đã cho vô nghiệm.
e)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có.
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay (1)
Do không có giá trị nào của thỏa mãn hệ thức nên hệ phương trình đã cho vô nghiệm.
f)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có (1)
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay suy ra (2)
Ta thấy với mọi giá của của đều thỏa mãn (2)
Với mỗi giá trị tùy ý của , giá trị tương ứng của được tính bởi (1)
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là với tùy ý.
g)
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có
Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được hay
Suy ra
Ta thấy với mọi giá của của đều thỏa mãn (2)
Với mỗi giá trị tùy ý của , giá trị tương ứng của được tính bởi (1)
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là với tùy ý.
h)
Từ phương trình ta có .
Thay vào phương trình ta được
Giải phương trình này ta được
Thay vào phương trình ta được
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là
Câu 12
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
b)
(luôn đúng)
Vậy hệ phương trình có vô số nghiệm.
Câu 13
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có .
Thay vào phương trình thứ hai ta được
Từ đó
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất là .
b) Từ phương trình thứ hai của hệ ta có .
Thay vào phương trình thứ nhất ta được
Từ
Vậy hệ có nghiệm duy nhất là
Câu 14
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Thay ta có hệ
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có . Thế vào phương trình thứ hai của hệ ta được
hay suy ra
Từ đó
Vậy hệ phương trình có nghiệm là
b) Thay ta có hệ
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có . Thế vào phương trình thứ hai của hệ, ta được hay (1)
Do không có giá trị nào của thỏa mãn hệ thức (1) nên hệ phương trình đã cho vô nghiệm,
c) Thay ta có hệ
Từ phương trình thứ nhất của hệ ta có . Thế vào phương trình thứ hai của hệ, ta được
hay
Ta thấy mọi giá trị của đều thỏa mãn (1)
Với giá trị tùy ý của thì giá trị tương ứng của được tính bởi phương trình
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm với tùy ý.
Câu 15
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Ta có:
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
b) Ta có:
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
Câu 16
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Ta có:
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
Câu 17
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a. Điều kiện .
Đặt , ta có:
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất .
b.
Đặt
Ta có:
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
Câu 18
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a. . Đặt
Ta có HPT:
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
b.
Điều kiện:
Khi đó
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
Câu 19
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Vì là một nghiệm của phương trình (I), nên thay giá trị này vào hệ phương trình (I) ta được:
Vậy
b) Tương tự ta có:
Vậy .
Câu 20
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Thay vào hệ phương trình ta được:
Vậy
Câu 21
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Theo giả thiết đồng thời chia hết cho đa thức và , do đó ta có:
Vậy và .
Câu 22
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Vì cắt nhau tại điểm nên
Vậy là các giá trị cần tìm.
Câu 23
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Hệ phương trình tương đương
a. Với ta được:
b. Hệ có nghiệm thỏa mãn khi và chỉ khi:
Vậy là các giá trị cần tìm.
Câu 24
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a. Từ (1) ta có: , thay vào phương trình (2) ta được:
Hệ phương trình có nghiệm duy nhất
Ta có: là hệ thức liên hệ giữa x và y không phụ thuộc vào m.
b. Ta có:
hoặc
+) Với thì hay
+) Với thì hay (loại)
Vậy là giá trị cần tìm.
c. Ta có
Khi đó nên , suy ra .
Vậy .
Câu 25
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Từ (1) thay vào phương trình (2) ta được:
a. Hệ có nghiệm khi và chỉ khi (*) có nghiệm
Vậy điều kiện: .
b. Hệ có nghiệm duy nhất
Khi đó:
Do đó:
Vậy hoặc hoặc là các giá trị cần tìm.
c. Hệ có nghiệm duy nhất khi , khi đó nghiệm của hệ là:
.
Do đó nên
Câu 26
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Cộng từng vế của hai phương trình ta được suy ra
Thế vào phương trình thứ hai ta được hay suy ra
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là
b) Trừ từng vế của hai phương trình ta được hay suy ra
Thế vào phương trình thứ nhất, ta được hay suy ra
Vậy hệ phương trình có nghiệm
c) Cộng từng vế của hai phương trình ta được suy ra
thế vào phương trình thứ nhất ta được hay suy ra
Vậy hệ phương trình có nghiệm
d) Trừ từng vế của hai phương trình ta được suy ra
Thế vào phương trình thứ nhất ta được hay suy ra
Vậy hệ phương trình có nghiệm
e) Nhân hai vế của phương trình thứ nhất với 3 và nhân hai vế của phương trình thứ 2, ta được
Cộng từng vế của hai phương trình của hệ mới ta được hay . Thế vào phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có suy ra
Vậy nghiệm của hệ phương trình có nghiệm là
f) Nhân hai vế của phương trình thứ nhát cho 5 và nhân của hai vế của phương trình thứ hai cho 4 ta được hệ
Cộng từng vế của hai phương trình của hệ mới ta được suy ra
Thế vào phương trình thứ nhất của hệ đã cho ta có hay suy ra
Vậy hệ phương trình đã cho có nghiệm là
g) Chia cả hai vế của phương trình thứ hai cho 2, ta được hệ
Cộng từng vế của hai phương trình của hệ mới ta được . Hệ thức này luôn thỏa mãn với các giá trị tùy ý của và .
Với giá trị tùy ý của giá trị của tính được nhờ hệ thức suy ra
Vậy hệ phương trình có nghiệm là với .
h) Nhân hai vế của phương trình thứu nhất cho 4 ta được hệ
Cộng từng vế của hai phương trình của hệ mới ta được . Không tìm được bất kì giá trị nào thỏa mãn hệ thức này.
Vậy hệ phương trình vô nghiệm.
Câu 27
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Thể tích của dung dịch acid nồng độ nhận được sau khi trộn lẫn hai dung dịch acid ban đầu là
Tổng số gam acid nguyên chất có trong hai dung dịch acid là
b) Theo câu a ta có hệ
Ta có và nên thể tích dung dịch ban đầu là và thể tích dung dịch ban đầu là
Câu 28
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Điều kiện
Đặt ta có hệ phương trình
Trở lại ẩn ta có do đó
Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
b) Điều kiện
Đặt ta có hệ phương trình
Khi suy ra
So sánh với điều kiện thấy thỏa mãn. Vậy hệ phương trình có nghiệm duy nhất
c) Điều kiện
Đặt ta có hệ phương trình
Trở lại ẩn ta có do đó hay
Vậy hệ có nghiệm duy nhất
Câu 29
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Vì đồ thị hàm số đi qua điểm nên ta có phương trình
Vì đồ thị hàm số đi qua điểm nên ta có phương trình
Từ và ta có hệ phương trình
Vậy phương trình có nghiệm duy nhất
Vậy khi thì đồ thị hàm số đi qua hai điểm và
b) Hai điểm và thuộc đường thẳng nên ta có hệ phương trình ẩn là
Vậy với thì đồ thị hàm số đi qua hai điểm và
c) Hai điểm và thuộc đường thẳng nên ta có hệ phương trình ẩn là
Vậy với thì đồ thị hàm số đi qua hai điểm và
Câu 30
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Tọa độ gioa điểm của và là nghiệm của hệ phương trình
Giải hệ phương trình ta được nghiệm là
Vậy tọa độ giao điểm là
b) Tọa độ giao điểm của và là nghiệm của hệ phương trình
Hệ đã cho có vô số nghiệm nên trùng với
Tọa độ giao điểm
Câu 31
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Từ phương trình ta có . Thay vào ta được
(3)
+ nếu hoặc thì phương trình vô nghiệm
+ Điều kiện để phương trình có nghiệm duy nhất là . Khi đó
+ Trước hết ta tìm để
Để thì hay
+ Với thì
+ Với thì
Vậy với thì hệ có nghiệm nguyên là .
Câu 32
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) + Với thì hệ có nghiệm thỏa mãn đề bài
+ Với thì
Ta có
Vì nên
Vậy với thì hệ có nghiệm duy nhất mà
b) + Với thì hệ có nghiệm thỏa mãn đề bài
+ Với thì hệ có nghiệm duy nhất
Trước hết tìm để thì
Mà nên
Vì nên .
Câu 33
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Điều kiện để hệ có nghiệm duy nhất là . Khi đó hệ có nghiệm .
Mặt khác, theo điều kiện
Với
b)
Câu 34
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Khi hệ phương trình có dạng
Giải hệ phương trình ta được nghiệm là
b) + Với mọi hệ luôn có nghiệm
+Xét
Để mà suy ra
Câu 35
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi chữ số hàng chục là , chữ số hàng đơn vị là
Điều kiện:
Theo Câu ra ta có hệ phương trình (thỏa mãn điều kiện)
Vậy số đã cho là
Câu 36
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số tự nhiên cần tìm có dạng là
Tổng chữ số đó bằng nên
Viết hai chữ số đó theo thứ tự ngược lại thì được số lớn hơn là đơn vị nên hay
Ta có hệ phương trình suy ra
Vậy số tự nhiên cần tìm là
Câu 37
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi thời gian người thứ nhất làm một mình hoàn thành công việc là (giờ, ); người thứ hai làm một mình hoàn thành công việc là (giờ, )
Theo Câu ra ta có hệ phương trình (thỏa mãn điều kiện)
Vậy nếu làm riêng thì người thứ nhất hoàn thành công việc trong giờ, người thứ hai hoàn thành công việc trong giờ
Câu 38
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số sản phẩm tổ I được giao là (sản phẩm, ) và số sản phẩm tổ II được giao là (sản phẩm; )
Theo Câu ra ta có hệ phương trình (thỏa mãn điều kiện)
Vậy sản phẩm tổ I được giao là sản phẩm; tổ II được giao là sản phẩm
Câu 39
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi (km/h) là tốc độ dòng nước và (km/h) là tốc độ của ca nô khi nước yên lặng ()
Khi đó, tốc độ đi xuôi dòng là và tốc độ đi ngược dòng là
Thời gian đi xuôi dòng là giờ phút, nên
hay (1)
Thời gian đi ngược dòng quãng đường đó hết giờ phút, nên
hay (2)
Từ (1) và (2) ta có hệ phương trình
Giải hệ phương trình, ta được
Vậy tốc độ của dòng nước là km/h và tốc độ của ca nô khi nước yên lặng là km/h
Câu 40
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi ,(km/h) lần lượt là vận tốc riêng của ca nô và vận tốc của dòng nước (
Theo đề bài ta có hệ phương trình
Đặt ta có:
Giải hệ ta được ( thỏa mãn điều kiện)
Câu 41
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số học sinh đi tham quan là (người; ) và số ô tô là (ô tô; )
Theo Câu ra ta có hệ phương trình ( thỏa mãn điều kiện)
Vậy số hóc inh đi tham quan là học sinh và số ô tô là
Câu 42
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi chiều dài của hình chữ nhật là (cm, ) và chiều rộng là (cm, )
Theo đề bài, ta có hệ phương trình ( thỏa mãn điều kiện)
Vậy chiều dài của hình chữ nhật là cm, chiều rộng là cm
Câu 43
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi lần lượt là số lần bắn được điểm và điểm
Vạn động viên thực hiện lần bắn nên , tức là
Điểm trung bình sau lần bắn là điểm nên
Suy ra
Ta có hệ phương trình suy ra
Vậy số lần bắn được điểm là lần và số lần bắn được điểm là lần
Câu 44
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi lần lượt là số thóc mỗi đơn vị thu hoạch được trong năm nay
Năm nay, hai đơn vị thu hoạch được tấn thóc nên
Vì năm nay, đơn vị thứ nhất làm vượt mức đơn vị thứ hai và làm vượt mức so với năm ngoái nên lượng thóc thu hoạch được ở năm ngoái của mỗi đơn vị lần lượt là và
Do đó
Ta có hệ phương trình suy ra
Vậy năm nay đơn vị thứ nhất thu hoạch được tấn thóc và đơn vị thứ hai thu hoạch được tấn thóc
Câu 45
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi là giá trị của tủ lạnh và máy giặt khi chưa giảm giá ()
Tổng số tiền của một chiếc tủ lạnh và một chiếc máy giặt là triệu đồng, nên ta có phương trình
(1)
Tổng số tiền của một chiếc tủ lạnh và một chiếc máy giặt sau khi được giảm là triệu đồng, nên ta có phương trình
(2)
Từ (1) và (2) ta có hệ phương trình
Giải hệ phương trình ta được (thỏa mãn)
Câu 46
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi lần lượt là năng suất lúa giống mới và lúa giống cũ trên ha()
Người ta cấy ha lúa giống mới và ha lúa giống cũ, thu được tất cả tấn thóc, nên ta có phương trình
(1)
Người ta thấy ha trồng lúa giống mới thu hoạch được ít hơn ha trồng lúa giống cũ là tấn, ta có phương trình
(2)
Từ (1) và (2) ta có hệ phương trình
Giải hệ phương trình ta được (thỏa mãn)
Vậy năng suất lúa giống mới là ha và lúa giống cũ là ha
Câu 47
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Gọi lần lượt là hệ số của và thỏa mãn cân bằng phương trình hóa học
Cân bằng số nguyên tử và số nguyên tử ở hai vế ta được hệ
Giải hệ phương trình ta được và
Đưa các hệ số tìm được vào phương trình hóa học, ta có
b) Gọi lần lượt là hệ số của và thỏa mãn cân bằng phương trình hóa học
Cân bằng số nguyên tử và số nguyên tử ở hai vế ta được hệ
Giải hệ phương trình ta được và
Đưa các hệ số tìm được vào phương trình hóa học, ta có
Câu 48
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Gọi lần lượt là hệ số của và trong phương trình hóa học ()
Cân bằng số nguyên tử và số nguyên tử ở hai vế ta được hệ
Giải hệ phương trình ta được và
Đưa các hệ số tìm được vào phương trình hóa học, ta có
Nhân hai vế của phương trình hóa học với , ta được
b) Gọi lần lượt là hệ số của và trong phương trình hóa học ()
Cân bằng số nguyên tử và số nguyên tử ở hai vế ta được hệ
Giải hệ phương trình ta được và
Đưa các hệ số tìm được vào phương trình hóa học, ta có
Nhân hai vế của phương trình hóa học với , ta được:
Câu 49
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số có hai chữ số là:
Ta có hệ:
Số cần tìm là .
Câu 50
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Số cần tìm có dạng ta có hệ
Câu 51
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Ta có hệ:
Câu 52
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi vận tốc của ô tô là và thời gian đi của ô tô là .
Ta có hệ phương trình:
Câu 53
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi vận tốc thật của ca nô đi xuôi dòng là và vận tốc thật của ca nô đi ngược dòng là
Ta có hệ phương trình:
Câu 54
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi vận tốc của xe máy là và vận tốc của ô tô là
Ta có hệ phương trình
Câu 55
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số cần tìm là , ta có:
ta có số 198.
Câu 56
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 57
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số sách trong mỗi giá là (x,y nguyên dương).
Ta có hệ
Câu 58
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi theo thứ tự là số lít dung dịch loại 1 và 2 .
Lượng axit nitơric chứa trong dung dịch loại 1 là và loại 2 là .
Ta có hệ phương trình:
Giải hệ này ta được: và .
Vậy lượng dung dịch loại 1 là 20 lít và loại 2 là 80 lít.
Câu 59
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số sách ở giá thứ nhất là và số sách giá thứ hai là ( nguyên dương).
Hai giá sách có 450 cuốn nên ta có phương trình
Khi chuyển 50 cuốn từ giá thứ nhất sang giá thứ hai thì số sách ở giá thứ hai bằng số sách giá thứ nhất nên ta có:
Ta có hệ phương trình
Giải hệ phương trình ta được và
Vậy số sách ở giá thứ nhất là 300 cuốn, ở giá thứ hai là 150 cuốn.
Câu 60
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Gọi số lãi anh Quang và anh Bình được hưởng lần lượt là (triệu đồng, ).
Vì số lãi của cả hai anh là 7 triệu đồng nên ta có phương trình .
Vì lãi tỉ lệ với vốn đã góp nên
Ta có hệ phương trình
Giải hệ phương trình ta được và .
Vậy anh Quang được lãi 3750000 đồng và anh Bình được lãi 3250000 đồng.