TopStudy

Đáp án và lời giải

23 bài tập Một số dạng toán thực tế liên quan đến Phương trình mặt cầu (có lời giải)

Về trang đề

Câu 1

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Tọa độ tâm I(300; 400; 2000), R =1.

Khoảng cách từ tâm của quá bóng đến mặt đất có phương trình z=0z = 0 là d=∣2000∣12=2000d = \frac{{|2000|}}{{\sqrt {{1^2}} }} = 2000 (mét).

Câu 2

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

a) Mặt cầu (S)(S) có phương trình

(x−32)2+(y−50)2+(z−10)2=109{(x - 32)^2} + {(y - 50)^2} + {(z - 10)^2} = 109

nên có tâm I(32;50;10)I(32;50;10) và bán kính R=109R = \sqrt {109}.

b) Trong không gian Oxyz, mặt sân có phương trình z=0z = 0 trùng với mặt phẳng tọa độ (Oxy)(Oxy), suy ra hình chiếu vuông góc của điểm I(32;50;10)I(32;50;10) xuống mặt sân có toạ độ J(32;50;0)J(32;50;0).

c) Trong tam giác vuông IJM, ta có IJ=10,IM=RIJ = 10,IM = {\rm{R}}, suy ra

JM=IM2−IJ2=109−100=3.JM = \sqrt {I{M^2} - I{J^2}} = \sqrt {109 - 100} = 3.

Vậy khoảng cách từ vị trí MM của quả bóng đến điểm JJ là 3 m .

Câu 3

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Mặt cầu (S)(S) có tâm I(−6;−1;4)I( - 6; - 1;4) và bán kính R=2R = 2 nên có phương trình:

(x+6)2+(y+1)2+(z−4)2=4.{(x + 6)^2} + {(y + 1)^2} + {(z - 4)^2} = 4.{\rm{ }}

b) Ta có IM=3<RIM = \sqrt 3 < R, suy ra điểm MM nằm trong mặt cầu (S)(S) và người đó có thể sử dụng được dịch vụ của trạm nói trên.

c) Ta có IN=35>RIN = \sqrt {35} > R, suy ra điểm NN nằm ngoài mặt cầu (S)(S) và người đó không thể sử dụng được dịch vụ của trạm nói trên.

Câu 4

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Phương trình mặt cằu x2+y2+z2−200x−600y−4000z+4099900=0{x^2} + {y^2} + {z^2} - 200x - 600y - 4000z + 4099900 = 0 có dạng x2+y2+z2−2ax−{x^2} + {y^2} + {z^2} - 2ax - 2by −2cz+d=0- 2cz + d = 0 với a =100;b=300;  c=2000;d=4099900= 100;b = 300;\;c = 2000;d = 4099900 có tâm I(100; 300; 2000) và R=1002+3002+20002−4099900=10R = \sqrt {{{100}^2} + {{300}^2} + {{2000}^2} - 4099900} = 10.

Câu 5

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Phương trình mặt cầu x2+y2+z2+18x−18y−z+116=0{x^2} + {y^2} + {z^2} + \frac{1}{8}x - \frac{1}{8}y - z + \frac{1}{{16}} = 0 có dạng x2+y2+z2−2ax−2{x^2} + {y^2} + {z^2} - 2{\rm{ax}} - 2 by 2cz+d=02{\rm{cz}} + {\rm{d}} = 0 với a=−116;b=116;c=12;d=116a = - \frac{1}{{16}};b = \frac{1}{{16}};c = \frac{1}{2};d = \frac{1}{{16}}

Có R=(−116)2+(116)2+(12)2−116=5216R = \sqrt {{{\left( { - \frac{1}{{16}}} \right)}^2} + {{\left( {\frac{1}{{16}}} \right)}^2} + {{\left( {\frac{1}{2}} \right)}^2} - \frac{1}{{16}}} = \frac{{5\sqrt 2 }}{{16}}

Khoảng cách từ đầu in phun đến tâm mặt cầu bằng bán kính của mặt cằu và bằng 5216\frac{{5\sqrt 2 }}{{16}}.

Câu 6

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Mặt cầu có tâm I( 360;200;400)360;200;400) và bán kính r=2r = 2 có phương trình là:

(x−360)2+(y−200)2+(z−400)2=4.{(x - 360)^2} + {(y - 200)^2} + {(z - 400)^2} = 4.{\rm{ }}

Câu 7

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Ta có AM=(2−2)2+12+12=2>1AM = \sqrt {{{(2 - 2)}^2} + {1^2} + {1^2}} = \sqrt 2 > 1

Do đó vị trí M(2;1;1)M(2;1;1) không thuộc vùng phủ sóng của thiết bị nói trên.

Câu 8

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Ta có

P(cos⁡10∘cos⁡15∘;cos⁡10∘sin⁡15∘;sin⁡10∘),Q(cos⁡80∘cos⁡70∘;cos⁡80∘sin⁡70∘;sin⁡80∘).P(\cos {10}^{^{\circ}}\cos {15}^{^{\circ}};\cos {10}^{^{\circ}}\sin {15}^{^{\circ}};\sin {10}^{^{\circ}}),Q(\cos {80}^{^{\circ}}\cos {70}^{^{\circ}};\cos {80}^{^{\circ}}\sin {70}^{^{\circ}};\sin {80}^{^{\circ}}).

Suy ra: OP→=(cos⁡10∘cos⁡15∘;cos⁡10∘sin⁡15∘;sin⁡10∘),△OQ→=(cos⁡80∘cos⁡70∘;cos⁡80∘sin⁡70∘;sin⁡80∘).\overrightarrow{OP}=(\cos {10}^{^{\circ}}\cos {15}^{^{\circ}};\cos {10}^{^{\circ}}\sin {15}^{^{\circ}};\sin {10}^{^{\circ}}),\triangle \overrightarrow{OQ}=(\cos {80}^{^{\circ}}\cos {70}^{^{\circ}};\cos {80}^{^{\circ}}\sin {70}^{^{\circ}};\sin {80}^{^{\circ}})\text{.}

Do đó

OP→⋅OQ→=cos⁡10∘cos⁡15∘cos⁡80∘cos⁡70∘+cos⁡10∘sin⁡15∘cos⁡80∘sin⁡70∘+sin⁡10∘sin⁡80∘≈0,2691.\overrightarrow{OP}\cdot \overrightarrow{OQ}=\cos {10}^{^{\circ}}\cos {15}^{^{\circ}}\cos {80}^{^{\circ}}\cos {70}^{^{\circ}}+\cos {10}^{^{\circ}}\sin {15}^{^{\circ}}\cos {80}^{^{\circ}}\sin {70}^{^{\circ}}+\sin {10}^{^{\circ}}\sin {80}^{^{\circ}}\approx 0{,}2691.

Vi P, Q thuộc mặt đất nên ∣OP→∣=∣OQ→∣=1|\overrightarrow{OP}|=|\overrightarrow{OQ}|=1.

Do đó cos⁡POQ^=OP→⋅OQ→∣OP→∣⋅∣OQ→∣≈0,2691\cos \widehat{POQ}=\frac{\overrightarrow{OP}\cdot \overrightarrow{OQ}}{|\overrightarrow{OP}|\cdot |\overrightarrow{OQ}|}\approx 0{,}2691. Suy ra POQ^≈74,3893∘\widehat{POQ}\approx {74{,}3893}^{^{\circ}}.

Mặt khác, đường tròn tâm, đi qua P, Q có bán kính 1 và chu vi là 2π≈6,28322π\approx 6{,}2832, nên cung nhỏ PQ⌢\overset{\frown}{PQ} của đường tròn đó có độ dài xấp xỉ bằng 74,3893360⋅6,2832≈1,2983\frac{74{,}3893}{360}\cdot 6{,}2832\approx 1{,}2983.

Do 1 đơn vị dài trong không gian Oxyz tương ứng với 6371 km trên thực tế, nên khoảng cách trên mặt đất giữa hai vị trí P, Q xấp xỉ bằng 1,2983 6371 =8271,4693(  km)= 8271{,}4693(\;{\rm{km}}).

Câu 9

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Vi A là giao giữa kinh tuyến gốc với xích đạo nên A(1;0;0){\rm{A}}(1;0;0). Do đó OA→=(1;0;0)\overrightarrow {OA} = (1;0;0)

Điểm B(cos⁡45∘cos⁡30∘;cos⁡45∘sin⁡30∘;sin⁡45∘)B(\cos {45}^{^{\circ}}\cos {30}^{^{\circ}};\cos {45}^{^{\circ}}\sin {30}^{^{\circ}};\sin {45}^{^{\circ}}) hay B(64;24;22)B(\frac{\sqrt{6}}{4};\frac{\sqrt{2}}{4};\frac{\sqrt{2}}{2})

Suy ra OB→=(64;24;22)\overrightarrow {OB} = \left( {\frac{{\sqrt 6 }}{4};\frac{{\sqrt 2 }}{4};\frac{{\sqrt 2 }}{2}} \right)

Có OA→⋅OB→=64\overrightarrow {OA} \cdot \overrightarrow {OB} = \frac{{\sqrt 6 }}{4}

Vi A, B thuộc mặt đất nên ∣OA→∣=∣OB→∣=1|\overrightarrow {OA} | = |\overrightarrow {OB} | = 1

Do đó cos⁡AOB^=OA→⋅OB→∣OA→∣⋅∣OB→∣≈0,6124\cos \widehat{AOB}=\frac{\overrightarrow{OA}\cdot \overrightarrow{OB}}{|\overrightarrow{OA}|\cdot |\overrightarrow{OB}|}\approx 0{,}6124. Suy ra AOB^≈52,2388∘\widehat{AOB}\approx {52{,}2388}^{^{\circ}}.

Mặt khác, đường tròn tâm O đi qua A,B{\rm{A}},{\rm{B}} có bán kính 1 và chu vi là 2π≈6,28322\pi \approx 6{,}2832, nên cung nhỏ của đường tròn đó có độ dài xấp xỉ bằng 52,2388360⋅6,2832≈0,9117\frac{{52{,}2388}}{{360}} \cdot 6{,}2832 \approx 0{,}9117.

Do 1 đơn vị dài trong không gian Oxyz tương ứng với 6371 km trên thực tế, nên khoảng cách trên mặt đất giữa hai vị trí A,B{\rm{A}},{\rm{B}} xấp xỉ bằng 0,9117.6371=0{,}9117.6371 = 5808,4407(  km)5808{,}4407(\;{\rm{km}}).

Câu 10

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

Gọi 3 điểm ở trên mặt nước lần lượt là A,B,C{\rm{A}},{\rm{B}},{\rm{C}} và ba điểm tương ứng ở đáy bể là A′,B′,C′{A^\prime },{B^\prime },{C^\prime } sao cho AA′=4  m,B′=4,4  m,C′=4,8  mA{A^\prime } = 4\;{\rm{m}},{B^\prime } = 4{,}4\;{\rm{m}},{C^\prime } = 4{,}8\;{\rm{m}}.

Chọn hệ trục tọa độ như hình vẽ, O là trung điểm của AC .

Ta có A(0; 1;0),B(3;0;0),C(0;−1;0),A′(0;1;4),B′(3;0;4,4),C′(0;−11;0),B(\sqrt 3 ;0;0),{\rm{C}}(0; - 1;0),{{\rm{A}}^\prime }(0;1;4),{B^\prime }(\sqrt 3 ;0;4{,}4),{{\rm{C}}^\prime }(0; - 1; 4,8 .

Ta có A′B′→=(3;−1;0,4),A′C′→=(0;−2;0,8)\overrightarrow {{A^\prime }{B^\prime }} = (\sqrt 3 ; - 1;0{,}4),\overrightarrow {{A^\prime }{C^\prime }} = (0; - 2;0{,}8)

Có [A′B′→,A′C′→]=(∣−10,4−20,8∣,∣0,430,80∣,∣3−10−2∣)\left[ {\overrightarrow {{A^\prime }{B^\prime }} ,\overrightarrow {{A^\prime }{C^\prime }} } \right] = \left( {\left| {\begin{array}{cccccccccccccccccccc}{ - 1}&{0{,}4}\\{ - 2}&{0{,}8}\end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{cccccccccccccccccccc}{0{,}4}&{\sqrt 3 }\\{0{,}8}&0\end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{cccccccccccccccccccc}{\sqrt 3 }&{ - 1}\\0&{ - 2}\end{array}} \right|} \right)=(0;−0,83;−23)= (0; - 0{,}8\sqrt 3 ; - 2\sqrt 3 )

Mặt phẳng đáy bể là mặt phẳng ( A′B′C′)\left. {{A^\prime }{B^\prime }{C^\prime }} \right) có một vectơ pháp tuyến là n⃗=(0;−0,83;−23)\vec n = (0; - 0{,}8\sqrt 3 ; - 2\sqrt 3 )

Mặt phẳng nằm ngang (mặt nước) chính là mặt phẳng Oxy:z=0{\rm{Oxy}}:{\rm{z}} = 0 có một vectơ pháp tuyến là k⃗=(0;0;1)\vec k = (0;0;1)

Do đó cos⁡((A′B′C′),(Oxy))=∣0.0−0,83.0−23.1∣02+(−0,83)2+(−23)2⋅1=232875=52929\cos \left( {\left( {{A^\prime }{B^\prime }{C^\prime }} \right),(Oxy)} \right) = \frac{{|0.0 - 0{,}8\sqrt 3 .0 - 2\sqrt 3 .1|}}{{\sqrt {{0^2} + {{( - 0{,}8\sqrt 3 )}^2} + {{( - 2\sqrt 3 )}^2}} \cdot \sqrt 1 }} = \frac{{2\sqrt 3 }}{{\frac{{2\sqrt {87} }}{5}}} = \frac{{5\sqrt {29} }}{{29}}

Suy ra ((A′B′C′),(Oxy))≈21,8∘(({A}^{'}{B}^{'}{C}^{'}),(Oxy))\approx {21{,}8}^{^{\circ}}

Câu 11

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Mặt phẳng Oxy:z=0{\rm{Oxy}}:{\rm{z}} = 0 có một vectơ pháp tuyến là k⃗=(0;0;1)\vec k = (0;0;1) Đường thẳng AB có một vectơ chỉ phương là AB→=(4;4;−1)\overrightarrow {AB} = (4;4; - 1) Ta có sin⁡(AB,(Oxy))=∣−1∣42+42+(−1)2⋅1=133\sin (AB,(Oxy)) = \frac{{| - 1|}}{{\sqrt {{4^2} + {4^2} + {{( - 1)}^2}} \cdot \sqrt 1 }} = \frac{1}{{\sqrt {33} }} Suy ra (AB,(Oxy))≈10∘(AB,(Oxy))\approx {10}^{^{\circ}}

Câu 12

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Mặt cầu (S)(S) có tâm O(0;0;0)O(0;0;0) và R=1{\rm{R}} = 1.

Ta có A∈(S)A \in (S) nên OA=1OA = 1.

CoˊOB=12+12+(−1)2=3{\rm{ Có }}OB = \sqrt {{1^2} + {1^2} + {{( - 1)}^2}} = \sqrt 3

Xét tam giác BOA vuông tại OO có: AB=OB2−OA2=3−1=2AB = \sqrt {O{B^2} - O{A^2}} = \sqrt {3 - 1} = \sqrt 2

Vậy khoảng cách AB là 2\sqrt 2.

Câu 13

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Tâm của bồn chứa I(6;6;6)I(6;6;6) và bán kính R=5R = 5.

b) Ta có d(I,(P))=∣6−10∣12=4d(I,(P)) = \frac{{|6 - 10|}}{{\sqrt {{1^2}} }} = 4.

Câu 14

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Gọi (α):z−4=0(\alpha ):z - 4 = 0. Ta có d(M,(α))=∣244∣12=20d(M,(\alpha )) = \frac{{|244|}}{{\sqrt {{1^2}} }} = 20.

Câu 15

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Ta có A(70;0;0),B(70;0;−60),C(70;80;0),D(50;0;0){\rm{A}}(70;0;0),B(70;0; - 60),C(70;80;0),{\rm{D}}(50;0;0).

b) Ta có AB→=(0;0;−60),AC→=(0;80;0),[AB→,AC→]=(4800;0;0)\overrightarrow {AB} = (0;0; - 60),\overrightarrow {AC} = (0;80;0),[\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {AC} ] = (4800;0;0).

Mặt phẳng (ABC)({\rm{ABC}}) đi qua A(70;0;0){\rm{A}}(70;0;0), nhận n⃗=14800[AB→,AC→]=(1;0;0)\vec n = \frac{1}{{4800}}[\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {AC} ] = (1;0;0) có phương trình là x−70=0x - 70 = 0.

Có AC→=(0;80;0),AD→=(−20;0;0),[AC→,AD→]=(0;0;1600)\overrightarrow {AC} = (0;80;0),\overrightarrow {AD} = ( - 20;0;0),[\overrightarrow {AC} ,\overrightarrow {AD} ] = (0;0;1600)

Mặt phẳng (ACD)({\rm{ACD}}) đi qua A(70;0;0){\rm{A}}(70;0;0), nhận n⃗=11600[AC→,AD→]=(0;0;1)\vec n = \frac{1}{{1600}}[\overrightarrow {AC} ,\overrightarrow {AD} ] = (0;0;1) có phương trình là z=0{\rm{z}} = 0.

c) Đường thẳng AC đi qua A(70;0;0){\rm{A}}(70;0;0) và nhận a⃗=180AC→=(0;1;0)\vec a = \frac{1}{{80}}\overrightarrow {AC} = (0;1;0) có phương trình tham số là {x=70y=tz=0\left\{ {\begin{array}{llllllllllllllllllll}{x = 70}\\{y = t}\\{z = 0}\end{array}} \right..

d) d(M,(ABC))=∣0−70∣12=70d(M,(ABC)) = \frac{{|0 - 70|}}{{\sqrt {{1^2}} }} = 70.

Câu 16

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Phương trình mặt cầu cần tìm là:

(x−300)2+(y−200)2+(z−1)2=1002.{(x - 300)^2} + {(y - 200)^2} + {(z - 1)^2} = {100^2}.

b) Khoảng cách từ vị trí có tọa độ (350;245;1)(350;245;1) đến tâm bão là:

d=(350−300)2+(245−200)2+(1−1)2=4525<100.d = \sqrt {{{(350 - 300)}^2} + {{(245 - 200)}^2} + {{(1 - 1)}^2}} = \sqrt {4525} < 100.

Vậy vị trí có toạ độ (350;245;1)(350;245;1) bị ảnh hưởng bởi cơn bão.

Câu 17

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Gọi toạ độ của MM là (a;b;c)(a;b;c). Khi đó, các số a, b, c thoả mãn các phương trình:

(a−3)2+(b+1)2+(c−6)2=62⇔a2+b2+c2−6a+2b−12c+10=0{(a - 3)^2} + {(b + 1)^2} + {(c - 6)^2} = {6^2} \Leftrightarrow {a^2} + {b^2} + {c^2} - 6a + 2b - 12c + 10 = 0

(a−1)2+(b−4)2+(c−8)2=72⇔a2+b2+c2−2a−8b−16c+32=0{(a - 1)^2} + {(b - 4)^2} + {(c - 8)^2} = {7^2} \Leftrightarrow {a^2} + {b^2} + {c^2} - 2a - 8b - 16c + 32 = 0

(a−7)2+(b−9)2+(c−6)2=122⇔a2+b2+c2−14a−18b−12c+22=0{(a - 7)^2} + {(b - 9)^2} + {(c - 6)^2} = {12^2} \Leftrightarrow {a^2} + {b^2} + {c^2} - 14a - 18b - 12c + 22 = 0

(a−7)2+(b+15)2+(c−18)2=242⇔a2+b2+c2−14a+30b−36c+22=0{(a - 7)^2} + {(b + 15)^2} + {(c - 18)^2} = {24^2} \Leftrightarrow {a^2} + {b^2} + {c^2} - 14a + 30b - 36c + 22 = 0

Trừ tương ứng theo từng vế của (4) cho (3), (3) cho (1), (2) cho (1), ta có:

48b−24c=0⇔c=2b48b - 24c = 0 \Leftrightarrow c = 2b

−8a−20b+12=0⇔a=−5b+32- 8a - 20b + 12 = 0 \Leftrightarrow a = \frac{{ - 5b + 3}}{2}

4a−10b−4c+22=04a - 10b - 4c + 22 = 0

Thế (5) và (6) vào (7), ta có: −10b+6−10b−8b+22=0⇔b=1- 10b + 6 - 10b - 8b + 22 = 0 \Leftrightarrow b = 1.

Suy ra a=−1,c=2a = - 1,c = 2. Vậy M(−1;1;2)M( - 1;1;2).

Câu 18

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) (x−2)2+(y−3)2+(z−1)2=100{(x - 2)^2} + {(y - 3)^2} + {(z - 1)^2} = 100.

b) Khoảng cách từ vị trí có tọa độ (5;0;2)(5;0;2) đến nguồn âm là:

d=(5−2)2+(0−3)2+(2−1)2=19<10.d = \sqrt {{{(5 - 2)}^2} + {{(0 - 3)}^2} + {{(2 - 1)}^2}} = \sqrt {19} < 10.

Vậy tại vị trí có toạ độ (5;0;2)(5;0;2) có thể nhận được cường độ âm chuẩn từ nguồn âm.

Câu 19

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Phương trình mặt cầu để mô tả ranh giới bên ngoài của vùng phủ sóng trong không gian là:

(x+3)2+(y−2)2+(z−7)2=9.{(x + 3)^2} + {(y - 2)^2} + {(z - 7)^2} = 9.{\rm{ }}

b) Ta có: IA=[−2−(−3)]2+(1−2)2+(8−7)2=3<3IA = \sqrt {{{[ - 2 - ( - 3)]}^2} + {{(1 - 2)}^2} + {{(8 - 7)}^2}} = \sqrt 3 < 3.

Vì IA<RIA < R nên điểm AA nằm trong mặt cầu. Vậy người dùng điện thoại ở điểm A(−2;1;8)A( - 2;1;8) có thể sử dụng dịch vụ của trạm này.

c) Ta có: IB=[2−(−3)]2+(3−2)2+(4−7)2=35>3IB = \sqrt {{{[2 - ( - 3)]}^2} + {{(3 - 2)}^2} + {{(4 - 7)}^2}} = \sqrt {35} > 3.

Vì IB>RIB > R nên điểm BB nằm ngoài mặt cầu. Vậy người dùng điện thoại ở điểm B(2;3;4)B(2;3;4) không thể sử dụng dịch vụ của trạm này.

Câu 20

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Phương trình mặt cầu để mô tả ranh giới bên ngoài của vùng phủ sáng trên biển của hải đăng là:

(x−21)2+(y−35)2+(z−50)2=40002.{(x - 21)^2} + {(y - 35)^2} + {(z - 50)^2} = {4000^2}.

b) Ta có: IC=(42−21)2+(37−35)2+(0−50)2IC = \sqrt {{{(42 - 21)}^2} + {{(37 - 35)}^2} + {{(0 - 50)}^2}}

=2945<4000.= \sqrt {2945} < 4000.{\rm{ }}

Vì IC<RIC < R nên điểm CC nằm trong mặt cầu. Vậy người đi biển ở điểm C(42;37;0)C(42;37;0) thì có thể nhìn thấy được ánh sáng từ ngọn hải đăng.

c) Tacoˊ:ID=(5121−21)2+(658−35)2+(0−50)2{\rm{ Ta có : }}ID = \sqrt {{{(5121 - 21)}^2} + {{(658 - 35)}^2} + {{(0 - 50)}^2}}=26400629>4000.= \sqrt {26400629} > 4000.

Vì ID>RID > R nên điểm DD nằm ngoài mặt cầu. Vậy người đi biển ở điểm D(5121;658;0)D(5121;658;0) không thể nhìn thấy được ánh sáng từ ngọn hải đăng.

d)

Đường thắng ID đi qua điếm I và nhận ID→=(5100;623;−50)\overrightarrow {ID} = (5100;623; - 50) làm vectơ chỉ phương.

Phương trình tham số của đường thắng ID là {x=21+5100ty=35+623tz=50−50t\left\{ {\begin{array}{llllllllllllllllllll}{x = 21 + 5100t}\\{y = 35 + 623t}\\{z = 50 - 50t}\end{array}} \right. (t là tham số).

Giả sử H là vị trí cuối cùng trên đoạn thắng ID sao cho người đi biến có thế nhìn thấy ánh sáng từ ngọn hái đăng. Khi đó IH=R{\rm{IH}} = {\rm{R}}.

Ta có H∈ID{\rm{H}} \in {\rm{ID}} nên gọi tọa độ điếm H(21+5100t;35+623t;50−50t){\rm{H}}(21 + 5100{\rm{t}};35 + 623{\rm{t}};50 - 50{\rm{t}}).

IH→=(5100t;623t;−50t)IH=R⇔(5100t)2+(623t)2+(−50t)2=4000⇔26400629t2=4000⇔t≈±0,78.\begin{array}{l}\overrightarrow {IH} = (5100t;623t; - 50t)\\IH = R \Leftrightarrow \sqrt {{{(5100t)}^2} + {{(623t)}^2} + {{( - 50t)}^2}} = 4000 \Leftrightarrow \sqrt {26400629{t^2}} = 4000 \Leftrightarrow t \approx \pm 0{,}78.\end{array}

+ Với ≈≈0,78\approx \approx 0{,}78, ta có H(3999;520,94;11),IH→=(3978;485,94;−39){\rm{H}}(3999;520{,}94;11),\overrightarrow {IH} = (3978;485{,}94; - 39).

Khi đó ID→=5039IH→\overrightarrow {ID} = \frac{{50}}{{39}}\overrightarrow {IH} nên hai vectơ ID→,IH→\overrightarrow {ID} ,\overrightarrow {IH} cùng hướng, vậy thóa mãn H thuộc đoạn thắng ID .

+ Với t≈−0,78{\rm{t}} \approx - 0{,}78, ta có H(−3957;−450,94;89),IH→=(−3978;−485,94;39){\rm{H}}( - 3957; - 450{,}94;89),\overrightarrow {IH} = ( - 3978; - 485{,}94;39).

Khi đó ID→=−5039IH→\overrightarrow {ID} = - \frac{{50}}{{39}}\overrightarrow {IH} nên hai vectơ ID→,IH→\overrightarrow {ID} ,\overrightarrow {IH} ngược hướng, vậy H không thuộc đoạn thắng ID .

Vậy vị trí cuối cù̀ng trên đoạn thẳng ID sao cho người đi biến còn có thế nhìn thấy được ánh sáng từ ngọn hải đăng là điếm H(3999;520,94;11){\rm{H}}(3999;520{,}94;11).

Câu 21

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Gọi tọa độ điểm M là M(x{\rm{M}}({\rm{x}}; y ; z) .

Ta có MA =(3−x)2+(−1−y)2+(6−z)2=6= \sqrt {{{(3 - x)}^2} + {{( - 1 - y)}^2} + {{(6 - z)}^2}} = 6;

MB=(1−x)2+(4−y)2+(8−z)2=7;MC=(7−x)2+(9−y)2+(6−z)2=12;MD=(7−x)2+(−15−y)2+(18−z)2=24.\begin{array}{l}{\rm{MB}} = \sqrt {{{(1 - x)}^2} + {{(4 - y)}^2} + {{(8 - z)}^2}} = 7;{\rm{MC}} = \sqrt {{{(7 - x)}^2} + {{(9 - y)}^2} + {{(6 - z)}^2}} = 12;\\{\rm{MD}} = \sqrt {{{(7 - x)}^2} + {{( - 15 - y)}^2} + {{(18 - z)}^2}} = 24.{\rm{ }}\end{array}

Ta có hệ phương trình {(3−x)2+(−1−y)2+(6−z)2=36(1−x)2+(4−y)2+(8−z)2=49(7−x)2+(9−y)2+(6−z)2=144(7−x)2+(−15−y)2+(18−z)2=576{\rm{ }}\left\{ {\begin{array}{llllllllllllllllllll}{{{(3 - x)}^2} + {{( - 1 - y)}^2} + {{(6 - z)}^2} = 36}\\{{{(1 - x)}^2} + {{(4 - y)}^2} + {{(8 - z)}^2} = 49}\\{{{(7 - x)}^2} + {{(9 - y)}^2} + {{(6 - z)}^2} = 144}\\{{{(7 - x)}^2} + {{( - 15 - y)}^2} + {{(18 - z)}^2} = 576}\end{array}} \right.

Lấy (3) - (1) ta được: (7−x)2−(3−x)2+(9−y)2−(−1−y)2=144−36{(7 - x)^2} - {(3 - x)^2} + {(9 - y)^2} - {( - 1 - y)^2} = 144 - 36 ⇔−8x−20y=−12⇔2x+5y=3⇔x=3−5y2\Leftrightarrow - 8{\rm{x}} - 20{\rm{y}} = - 12 \Leftrightarrow 2{\rm{x}} + 5{\rm{y}} = 3 \Leftrightarrow {\rm{x}} = \frac{{3 - 5y}}{2} (5).

Lấy (4) - (3) ta được: (−15−y)2−(9−y)2+(18−z)2−(6−z)2=576−144{( - 15 - y)^2} - {(9 - y)^2} + {(18 - z)^2} - {(6 - z)^2} = 576 - 144 ⇔48y−24z=0⇔2y−z=0⇔z=2y(6)\Leftrightarrow 48y - 24z = 0 \Leftrightarrow 2y - z = 0 \Leftrightarrow z = 2y{\rm{ }}(6).

Thay (5) và (6) vào (2) ta được: (1−3−5y2)2+(4−y)2+(8−2y)2=49{\left( {1 - \frac{{3 - 5y}}{2}} \right)^2} + {(4 - {\rm{y}})^2} + {(8 - 2{\rm{y}})^2} = 49 ⇔45y2−170y+125=0⇔y=1\Leftrightarrow 45{y^2} - 170y + 125 = 0 \Leftrightarrow y = 1 hoặc y=259y = \frac{{25}}{9}.

+ Với y=1y = 1 thì x=−1,z=2x = - 1,z = 2. Khi đó M(−1;1;2)M( - 1;1;2).

Thử lại bằng cách thay x=−1,y=1,z=2x = - 1,y = 1,z = 2 vào các phương trình (1), (2), (3), (4) ta thấy thóa mãn. + Với y=259y = \frac{{25}}{9} thì x=−499,z=509x = - \frac{{49}}{9},z = \frac{{50}}{9}. Khi đó M(−499;259;509){\rm{M}}\left( { - \frac{{49}}{9};\frac{{25}}{9};\frac{{50}}{9}} \right).

Thử lại bằng cách thay x=−499,y=259,z=509x = - \frac{{49}}{9},y = \frac{{25}}{9},z = \frac{{50}}{9} vào các phương trình (1), (2), (3), (4) ta thấy thỏa mãn. Vậy M(−1;1;2){\rm{M}}( - 1;1;2) là điếm cằn tìm.

Câu 22

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Ta có góc θ\theta mà đường bay tạo với phương ngang chính là góc giữa đường thẳng GH và mặt phẳng (Oxy)({\rm{Oxy}}).

Tại thời điểm t=0{\rm{t}} = 0 thì r0→=(1;0,5;0)\overrightarrow {{r_0}} = (1;0{,}5;0). Trực thăng cất cánh từ điểm GG nên G(1;0,5;0){\rm{G}}(1;0{,}5;0).

Tại thời điểm t=1{\rm{t}} = 1, trực thăng bay đến vị trí K thuộc đường thẳng GH với K(2{\rm{K}}(2; 2,5 ; 2 ).

Đường thẳng GH có vectơ chỉ phương GK→=(1;2;2)\overrightarrow {GK} = (1;2;2) và mặt phẳng (Oxy)({\rm{Oxy}}) có vectơ pháp tuyến k⃗=(0;0;1)\vec k = (0;0;1)

Ta có sin⁡(GH,(Oxy))=∣1⋅0+2⋅0+2⋅1∣12+22+22⋅02+02+12=23\sin ({\rm{GH}},({\rm{Oxy}})) = \frac{{|1 \cdot 0 + 2 \cdot 0 + 2 \cdot 1|}}{{\sqrt {{1^2} + {2^2} + {2^2}} \cdot \sqrt {{0^2} + {0^2} + {1^2}} }} = \frac{2}{3}.

Suy ra (GH,(Oxy))≈42∘(\text{GH},(\text{Oxy}))\approx {42}^{^{\circ}}. Vậy θ≈42∘θ\approx {42}^{^{\circ}}

b) Gọi K′{{\rm{K}}^\prime } là hình chiếu của điểm K lên mặt phẳng (Oxy). Khi đó K (2; 2,5 ; 0).

Vi F là hình chiếu của điểm H lên mặt phẳng (Oxy) nên K′∈GF{{\rm{K}}^\prime } \in {\rm{GF}}.

Do đó đường thẳng GF có vectơ chỉ phương là GK′→=(1;2;0)\overrightarrow {G{K^\prime }} = (1;2;0).

Phương trình tham số của đường thẳng GF là {x=1+t′y=0,5+2t′(t′laˋthamz=0\left\{ {\begin{array}{llllllllllllllllllll}{x = 1 + {t^\prime }}\\{y = 0{,}5 + 2{t^\prime }{\rm{ ( }}{{\rm{t}}^\prime }{\rm{ là tham }}}\\{z = 0}\end{array}} \right. số).

c) Trực thăng bay vào mây ở độ cao 2 km , tức là vị trí điểm mà trực thăng bắt đầu đi vào đám mây có cao độ z=2z = 2, khi đó 2t=22t = 2, suy ra t=1t = 1.

Vậy tọa độ điểm mà trực thăng bắt đầu đi vào đám mây là (2;2,5;2)(2;2{,}5;2).

d) Ta có H(1+t;0,5+2t;2t){\rm{H}}(1 + {\rm{t}};0{,}5 + 2{\rm{t}};2{\rm{t}}). Khi đó, HM→=(4−t;4−2t;3−2t)\overrightarrow {HM} = (4 - t;4 - 2t;3 - 2t).

Đường thẳng GH có vectơ chỉ phương GK→=(1;2;2)\overrightarrow {GK} = (1;2;2).

HM vuông góc với đường bay GH khi HM→⊥GK→⇔HM→⋅GK→=0\overrightarrow {HM} \bot \overrightarrow {GK} \Leftrightarrow \overrightarrow {HM} \cdot \overrightarrow {GK} = 0

⇔(4−t)⋅1+(4−2t)⋅2+(3−2t)⋅2=0⇔t=2.\Leftrightarrow (4 - t) \cdot 1 + (4 - 2t) \cdot 2 + (3 - 2t) \cdot 2 = 0 \Leftrightarrow t = 2.{\rm{ }}

Vậy t=2{\rm{t}} = 2 thì HM vuông góc với đường bay GH .

Khi đó, khoảng cách từ đỉnh núi đến máy bay trực thăng là:

HM=(4−2)2+(4−2⋅2)2+(3−2⋅2)2=5(  km)HM = \sqrt {{{(4 - 2)}^2} + {{(4 - 2 \cdot 2)}^2} + {{(3 - 2 \cdot 2)}^2}} = \sqrt 5 (\;{\rm{km}})

Câu 23

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Phương trình tham số của đường thẳng d đi qua điểm A(−688{\rm{A}}( - 688; - 185; 8) và có vectơ chỉ phương u⃗=(91;75;0)\vec u = (91;75;0) là: {x=−688+91ty=−185+75t(tlaˋthams?).z=8\left\{ {\begin{array}{llllllllllllllllllll}{x = - 688 + 91t}\\{y = - 185 + 75t{\rm{ (t là tham s?)}}{\rm{. }}}\\{z = 8}\end{array}} \right.

Gọi B là vị trí sớm nhất mà máy bay xuất hiện trên màn hình ra đa.

Vi B BB d nên B(- 688 + 91t; - 185 + 75t; 8).

BB là vị trí sớm nhất mà máy bay xuất hiện trên màn hình ra đa khi OB=417{\rm{OB}} = 417, tức là (−688+91t)2+(−185+75t)2+82=417\sqrt {{{( - 688 + 91t)}^2} + {{( - 185 + 75t)}^2} + {8^2}} = 417⇔13906t2−152966t+333744=0\Leftrightarrow 13906{t^2} - 152966t + 333744 = 0⇔t=3hayt=8.\Leftrightarrow t = 3{\rm{ hay }}t = 8.{\rm{ }}

+Vıˋ=3,tacoˊB(−415;40;8).+ {\rm{ Vì }} = 3,{\rm{ ta có }}B( - 415;40;8){\rm{. }}

+ Với =3= 3, ta có B(−415;40;8)B( - 415;40;8).

Khi đó AB=(−415+688)2+(40+185)2≈353,77{\rm{AB}} = \sqrt {{{( - 415 + 688)}^2} + {{(40 + 185)}^2}} \approx 353{,}77.

+ Với t=8{\rm{t}} = 8, ta có B(−88;415;8){\rm{B}}( - 88;415;8). Khi đó AB=(−88+688)2+(415+185)2≈848,53AB = \sqrt {{{( - 88 + 688)}^2} + {{(415 + 185)}^2}} \approx 848{,}53.

Vi 353,77<848,53353{,}77 < 848{,}53 nên tọa độ vị trí sớm nhất mà máy bay xuất hiện trên màn hình ra đa là (−415;40;8)( - 415;40;8).

b) Gọi H là vị trí mà máy bay bay gần đài kiểm soát không lưu nhất. Khi đó, khoảng OH phải ngắn nhất, điều này xảy ra khi và chỉ khi OH⊥d{\rm{OH}} \bot {\rm{d}}.

Vi H ∈\in d nên H(−688+91tH( - 688 + 91t '; - 185+75185 + 75 t'; 8).

Ta có OH→=(−688+91t;−185+75t;8)\overrightarrow {OH} = ( - 688 + 91t; - 185 + 75t;8).

OH⊥d⇔OH→⊥u⃗⇔OH→⋅u⃗=0{\rm{OH}} \bot {\rm{d}} \Leftrightarrow \overrightarrow {OH} \bot \vec u \Leftrightarrow \overrightarrow {OH} \cdot \vec u = 0

⇔(−688+91t)⋅91+(−185+75t)⋅75+8⋅0=0\Leftrightarrow ( - 688 + 91t) \cdot 91 + ( - 185 + 75t) \cdot 75 + 8 \cdot 0 = 0

⇔13906t′−76483=0⇔t′=112\Leftrightarrow 13906{{\rm{t}}^\prime } - 76483 = 0 \Leftrightarrow {{\rm{t}}^\prime } = \frac{{11}}{2}. Suy ra H (−3752;4552;8)\left( { - \frac{{375}}{2};\frac{{455}}{2};8} \right).

Khoảng cách giữa máy bay và đài kiểm soát không lưu lúc đó là:

OH=(−3752)2+(4552)2+82≈294,92(  km).{\rm{OH}} = \sqrt {{{\left( { - \frac{{375}}{2}} \right)}^2} + {{\left( {\frac{{455}}{2}} \right)}^2} + {8^2}} \approx 294{,}92(\;{\rm{km}}){\rm{. }}

c) Từ kết quả ở câu a), ta suy ra toạ độ của vị trí mà máy bay ra khỏi màn hình ra đa là (−88;415;8)( - 88;415;8).