(2025 mới) Đề ôn thi tốt nghiệp THPT Ngữ văn (Đề số 24)

– Cụm từ có cách kết hợp không bình thường: tấm hộ chiếu văn hóa.

– Tác dụng:

+ Đây là một cách kết hợp từ độc đáo, sáng tạo, gây được ấn tượng cho người đọc;

+ Tạo ra ngữ nghĩa mới: Hộ chiếu là một giấy thông hành do chính phủ cấp cho công dân nhằm xác nhận quốc tịch khi đi ra nước ngoài. Nhưng khi nói “tiếng Việt giàu đẹp vốn là tấm hộ chiếu văn hoá” là muốn khẳng định Tiếng Việt trở thành một thứ hộ chiếu xác nhận bản sắc văn hóa của người Việt.

– Nhan đề được đặt tên Hộ chiếu văn hóa Việt Nam: Tiếng Việt trong giới trẻ có nghèo?; các nội dung chính được trình bày trong văn bản gồm các mục: Tiếng lóng – biểu hiện của tính xu hướng và Tây hóa hay sự nghèo nàn vốn từ?

– Nhan đề và hai nội dung chính có liên hệ chặt chẽ với nhau:

nhan đề nêu lên vấn đề như một câu hỏi; hai nội dung chính triển khai đều liên quan đến nhan đề, nhằm trả lời cho câu hỏi của nhan đề.

HS tự rút ra một bài học ý nghĩa cho bản thân và lí giải ngắn gọn.

Có thể tham khảo gợi ý sau:

– Yêu mến, trân quý, tự hào về sự giàu đẹp của tiếng Việt.

– Giữ gìn, bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.

– Không lạm dụng tiếng lóng, sử dụng tiếng vay mượn hợp lí trong giao tiếp hằng ngày.

Để viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ bản thân về trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt ngày nay, HS cần nêu được các ý chính sau đây:

a) Mở đoạn: Giới thiệu được vấn đề nghị luận: Trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt ngày nay.

b) Thân đoạn:

b.1. Vì sao cần giữ gìn và phát triển tiếng Việt? (Nêu thực trạng sử dụng tiếng Việt thiếu trong sáng của giới trẻ trong bối cảnh quốc tế hóa và sự cần thiết giữ gìn và phát triển tiếng Việt.).

b.2. Nêu được những hành động cụ thể hóa trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt ngày nay. (Gợi ý: yêu mến, trân quý, tự hào về tiếng mẹ đẻ; sử dụng tinh tế, giữ gìn, bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt; tuyên truyền nhắc nhở các hiện tượng lạm dụng tiếng lóng, tiếng pha,;..).

c) Kết đoạn:

Khẳng định lại vấn đề: Việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt là trọng trách lớn lao của mỗi người, đặc biệt đặt lên vai thế hệ trẻ – chủ nhân tương lai của đất nước.

Viết bài văn phân tích, đánh giá yếu tố trữ tình trong tuỳ bút Hai đầu đất nước của Băng Sơn. HS cần nêu được các ý chính sau đây:

a) Mở bài: Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận: yếu tố trữ tình trong tuỳ bút Hai đầu đất nước của Băng Sơn.

b) Thân bài:

b.1. Giải thích: Yếu tố trữ tình là gì? (Gợi ý: Chất trữ tình ở tuỳ bút là sự thể hiện trực tiếp những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc chủ quan của người viết trước con người và sự việc được nói tới.).

b.2. Phân tích yếu tố trữ tình trong tuỳ bút Hai đầu đất nước của Băng Sơn

– Miêu tả vẻ đẹp đặc trưng của hai thành phố lớn ở hai đầu đất nước:

+ Hà Nội vào thu đẹp lộng lẫy kiêu kì với gió heo may se lạnh, những phố dài rợp bóng cây, cổ kính, hương hoa sữa lãng mạn, những địa danh, những con phố ngắn gắn với những kỉ niệm của tuổi học trò, những thức quà và tiếng rao đêm,...

+ Sài Gòn hoa lệ không có mùa thu mà là cái nắng rã rượi; những con phố dài lắm, không thể đi chân, mà hãy gọi một cái xe; phố xá sôi động đêm Sài Gòn, hình như người ta không ngủ, tấp nập ngày đêm, xe cộ nườm nượp; các địa danh nổi tiếng Hàng Xanh, Cầu Muối, Bà Quẹo, Bà Chiểu, Khánh Hội, Bàn Cờ,...

– Tình cảm đắm say, yêu mến, nhớ thương của tác giả dành cho hai thành phố lớn ở hai đầu đất nước: Hà Nội của tôi và Sài Gòn của tôi, ai cho tôi bồng bềnh, cho tôi thương nhớ... ở nơi này thì mong nơi kia, ở nơi kia thì tưởng về nơi cũ,...

b.3. Nghệ thuật tạo nên yếu tố trữ tình: ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhiều so sánh ví von, giàu biểu cảm và chất thơ; câu văn trong trẻo, nhiều dấu chấm lửng, có hồn, có tình; giọng văn thư thái, truyền cảm; có sự kết hợp giữa miêu tả và tự sự nhẹ nhàng;...

c) Kết bài:

– Đánh giá, khẳng định lại vấn đề: Yếu tố trữ tình trong tuỳ bút Hai đầu đất nước làm nên vẻ đẹp chất thơ của văn bản và tạo nên sức hấp dẫn, sức sống lâu bền trong lòng bạn đọc.

– Yếu tố trữ tình cho thấy tình yêu quê hương đất nước và góp phần làm nên cái “tôi” tùy bút nhẹ nhàng, tinh tế, lắng đọng, giàu cảm xúc, hướng nội của Băng Sơn,...