(2025 mới) Đề ôn thi tốt nghiệp THPT Ngữ văn (Đề số 22)

– Cụm từ có cách kết hợp không bình thường (hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường về từ) trong câu văn gồm:

+ Những đứt gãy về mặt giao tiếp, góc nhìn giữa các thế hệ – Theo từ điển, “đứt gãy” là sản phẩm của sự phá hủy của các dạng vật chất có thể định lượng (cụ thể), nhưng “giao tiếp” và “góc nhìn” lại thuộc phạm trù định tính (trừu tượng).

+ dòng chảy thông tin – Dòng chảy cũng là từ thường kết hợp với những danh từ định lượng (cụ thể như dòng chảy của nước, của cát,...), ở đây được kết hợp với một danh từ định tính “thông tin” (trừu tượng).

– Hiệu quả: Đây là một cách diễn đạt độc đáo, mới mẻ, sáng tạo, gây ấn tượng mạnh cho người đọc; nhấn mạnh thông điệp của tác giả về sự cách biệt trong giao tiếp và cách nhìn của các thế hệ do tác động mạnh mẽ của mạng xã hội.

Đánh giá về thái độ của các tác giả khi đặt nhan đề tiểu mục: Những “giáo sư” mạng xã hội.

Cách đặt tiểu mục theo lối nói nghịch ngữ: giáo sư là học hàm chỉ những người có trình độ học vấn cao, nhưng khi đặt từ giáo sư trong dấu ngoặc kép là hàm ý thái độ mỉa mai của tác giả về mặt trái của thời đại bùng nổ thông tin; nhiều người tỏ ra rất uyên bác nhưng không phân biệt được các thông tin không chính xác hoặc chưa kiểm chứng trên mạng xã hội.

Từ văn bản, HS rút ra cho mình thông điệp có ích cho bản thân.

Có thể chọn một trong các gợi ý sau và lí giải hợp lí cho sự lựa chọn của mình.

– Các giá trị văn hóa ở thời đại số, mạng xã hội và các ứng dụng trở thành một nhân tố rất quan trọng, nhưng cũng đang vạch ra ranh giới khoảng cách giữa các thế hệ.

– Mạng xã hội là môi sinh màu mỡ cho tin giả.

– Sự góp mặt của mạng xã hội đang góp phần tạo ra những đứt gãy về mặt giao tiếp và góc nhìn giữa các thế hệ.

HS cần nêu được các ý chính sau đây:

a) Mở đoạn: Dẫn dắt, giới thiệu được vấn đề cần nghị luận: Trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc gìn giữ môi trường mạng xã hội tích cực, có văn hóa.

b) Thân đoạn:

b.1. Giải thích: “Mạng xã hội” là gì? Hiểu “môi trường mạng xã hội tích cực, có văn hóa” là như thế nào và có ý nghĩa gì?

b.2. Nêu thực trạng của việc tham gia mạng xã hội của giới trẻ ngày nay. (Gợi ý: Ưu và nhược điểm; chú ý nêu những hạn chế, mặt trái, việc lạm dụng, nghiện mạng xã hội của nhiều bạn trẻ.).

b.3. Trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc gìn giữ môi trường mạng xã hội tích cực, có văn hóa bằng những hành động, việc làm cụ thể như thế nào? (Gợi ý: khi sử dụng cần có động cơ mục tiêu đúng đắn, hiệu quả; kiểm soát được thời gian, ngôn ngữ, hành vi; tuyên truyền, định hướng, nhắc nhở những người xung quanh chung tay xây dựng môi trường mạng xã hội văn minh,...).

c) Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề, ví dụ: Tài khoản mạng xã hội phản ánh chân dung và nhân cách mỗi người, gìn giữ môi trường mạng xã hội tích cực, có văn hóa là trọng trách của giới trẻ và mọi người.

Viết bài văn so sánh, đánh giá cách cảm nhận vẻ đẹp của mùa thu trong hai đoạn văn. HS cần nêu được các ý chính sau đây:

a) Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu được vấn đề cần nghị luận so sánh, đánh giá cách cảm nhận vẻ đẹp của mùa thu trong hai đoạn văn.

b) Thân bài:

b.1. Giới thiệu vài nét về đặc trưng của tuỳ bút, tản văn. (Gợi ý: Đây đều là loại văn xuôi phi hư cấu có nhiều điểm gần nhau: ngắn gọn, hàm súc, giàu chất trữ tình, có cách thể hiện đa dạng nhưng nhìn chung đều mang tính chất chấm phá, bộc lộ trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc của người viết,...).

b.2. So sánh cách cảm nhận vẻ đẹp của mùa thu trong hai đoạn văn

– Điểm tương đồng:

+ Cả hai đoạn tản văn đều gợi về vẻ đẹp lãng mạn, quyến rũ của mùa thu ở thời điểm giao mùa, từ hạ sang thu, bằng những cảm nhận tinh tế, ngôn ngữ giàu hình ảnh giàu liên tưởng và chất thơ,...

+ Thể hiện rõ tình yêu thiên nhiên, cảnh vật quê hương đất nước của hai nhà văn.

– Điểm khác biệt:

+ Cảm nhận mùa thu của Vũ Bằng: khoảnh khắc giao mùa lúc thu sang rất tinh vi và tinh tế trời chỉ đổi màu, gió chỉ thay chiều làm rung một cái lá ngô đồng, gió thu về xào xạc ngoài hiên; xoáy sâu vào cảm nhận cảm giác cô đơn bâng khuâng, tâm trạng buồn nhớ man mác se sắt, tư lương tê tái của con người; cảnh vật cũng thay đổi trạng thái, cũng nhuốm màu tâm trạng Trăng sáng đẹp là thế cũng hoa ra buồn; kết hợp giữa phương thức biểu đạt miêu tả, biểu cảm, tự sự,...

+ Cảm nhận mùa thu của Xuân Diệu: chủ yếu tái hiện sự thay đổi của cảnh vật và đất trời với những nét đặc trưng khi thu sang Lá không vàng, lá không rụng, lá lại thêm xanh; Trời bớt nóng và thêm mát; đôi thoáng sương mờ, sương thu huyền ảo; biện pháp so sánh – nhân hóa kết hợp phương thức miêu tả và biểu cảm đã làm nổi bật vẻ đẹp vừa quý phái sang trọng, vừa e ấp dịu dàng vừa lãng mạn đa tình của nàng thu,...

c) Kết bài:

Đánh giá, khái quát lại vấn đề, chẳng hạn:

– Đây đều là những bức họa mùa thu xứ Bắc vô cùng quyến rũ gợi cảm mang lại những xúc cảm thẩm mĩ mãnh liệt cho bạn đọc.

– Nét riêng trong phong cách viết văn xuôi trữ tình: Vũ Bằng giàu hoài niệm,

Xuân Diệu đa cảm, đa tình.